મહાભારત · અધ્યાય 5.1

નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં ચૈવ તતો જયમુદીરયેત્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

કૃત્વા વિવાહં તુ કુરુપ્રવીરા- સ્તદાઽભિમન્યોર્મુદિતાઃ સપક્ષાઃ ।
વિશ્રમ્ય રાત્રાવુષસિ પ્રતીતાઃ સભાં વિરાટસ્ય તતોઽભિજગ્મુઃ ॥

સભા તુ સા મત્સ્યપતેઃ સમૃદ્ધા મણિપ્રવેકોત્તમરત્નચિત્રા ।
ન્યસ્તાસના માલ્યવતી સુગન્ધા તામભ્યયુસ્તે નરરાજવર્યાઃ ॥

અથાસનાન્યાવિશતાં પુરસ્તા- દુભૌ વિરાટદ્રુપદૌ નરેન્દ્રૌ ।
વૃદ્ધૌ ચ માન્યૌ પૃથિવીપતીનાં પિત્રા સમં તમજનાર્દનૌ ચ ॥

પાઞ્ચાલરાજસ્ય સમીપતસ્તુ શિનિપ્રવીરઃ સહરૌહિણેયઃ
મત્સ્યસ્ય રાજ્ઞસ્તુ સુસન્નિકૃષ્ટૌ જનાર્દનશ્ચૈવ યુધિષ્ઠિરશ્ચ ॥

સુતાશ્ચ સર્વે દ્રુપદસ્ય રાજ્ઞો ભીમાર્જુનૌ માદ્રવતીસુતૌ ચ ।
પ્રદ્યુમ્નસામ્બૌ ચ યુધિ પ્રવીરૌ વિરાટપુત્રૈશ્ચ સહાભિમન્યુઃ ॥

સર્વે ચ શૂરાઃ પિતૃભિઃ સમાના વીર્યેણ રૂપેણ બલેન ચૈવ ।
ઉપાવિશન્દ્રૌપદેયાઃ કુમારાઃ સુવર્ણચિત્રેષુ વરાસનેષુ ॥

તથોપવિષ્ટેષુ મહારથેષુ વિરાજમાનાભરણામ્બરેષુ
રરાજ સા રાજવતી સમૃદ્ધા ગ્રહૈરિવ દ્યૌર્વિમલૈરુપેતા ॥

તતઃ કથાસ્તે સમવાયયુક્તાઃ કૃત્વા વિચિત્રાઃ પુરુષપ્રવીરાઃ ।
તસ્થુર્મુહૂર્તં પરિચિન્તયન્તઃ કૃષ્ણં નૃપાસ્તે સમુદીક્ષમાણાઃ ॥

કથાન્તમાસાદ્ય ચ માધવેન સન્ઘટ્ટિતાઃ પાણ્ડવકાર્યહેતોઃ ।
તે રાજસિંહાઃ સહિતા હ્યશ્રૃણ્વ- ન્વાક્યં મહાર્થં સુમહોદયં ચ ॥
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।

સર્વૈર્ભવદ્ભિર્વિદિતં યથાઽયં યુધિષ્ઠિરઃ સૌબલેનાક્ષવત્યામ્ ।
જિતો નિકૃત્યાઽપહૃતં ચ રાજ્યં વનપ્રવાસે સમયઃ કૃતશ્ચ ॥

શક્તૈર્વિજેતું તરસા મહીં ચ સત્યે સ્થિતૈઃ સત્યરથૈર્યથાવત્ ।
પાણ્ડોઃ સુતૈસ્ત્રદ્રુતમુગ્રરૂપં વર્ષાણિ ષટ્ સપ્ત ચ ચીર્ણમગ્ર્યૈઃ ॥

ત્રયોદશશ્ચૈવ સુદુસ્તરોઽય- મજ્ઞાયમાનૈર્ભવતાં સમીપે ।
ક્લેશાનસહ્યાન્વિવિધાન્સહદ્ભિ- ર્મહાત્મભિશ્ચાપિ વને નિવિષ્ટમ્ । એતૈઃ પરપ્રેષ્યનિયોગયુક્તૈ- રિચ્છદ્ભિરાપ્તં સ્વકુલેન રાજ્યમ્ ॥

એવં ગતે ધર્મસુતસ્ય રાજ્ઞો દુર્યોધનસ્યાપિ ચ યદ્ધિતં સ્યાત્ ।
તચ્ચિન્તયધ્વં કુરુપાણ્ડવાનાં ધર્મ્યં ચ યુક્તં ચ યશસ્કરં ચ ॥

અધર્મયુક્તં ન ચ કામયેત રાજ્યં સુરાણામપિ ધર્મરાજઃ ।
ધર્માર્થયુક્તં તુ મહીપતિત્વં ગ્રોમેઽપિ કસ્મિંશ્ચિદયં બુભૂષેત્ ॥

પિત્ર્યં હિ રાજ્યં વિદિતં નૃપાણાં યથાઽપકૃષ્ટં ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રૈઃ ।
મિથ્યોપચારેણ યથા હ્યનેન કૃચ્છ્રં મહત્પ્રાપ્તમસહ્યરૂપમ્ ॥

ન ચાપિ પાર્થો વિજિતો રણે તૈઃ સ્વતેજસા ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રૈઃ ।
તથાઽપિ રાજા સહિતઃ સુહૃદ્ભિ- રભીપ્સતેઽનામયમેવ તેષામ્ ॥

યત્તુ સ્વયં પાણ્ડુસુતૈર્વિજિત્ય સમાહૃતં ભૂમિપતીન્પ્રપીડ્ય
તત્પ્રાર્થયન્તે પુરુષપ્રવીરાઃ કુન્તીસુતા માદ્રવતીસુતૌ ચ ॥

બલાભિયુક્તૈર્વિવિધૈરુપાયૈઃ સમ્પ્રાર્થિતા હન્તુમમિત્રસઙ્ઘૈઃ ।
રાજ્યં જિહીર્ષદ્ભિરસદ્ભિરુગ્રૈઃ સર્વં ચ તદ્વો વિદિતં યથાવત્ ॥

તેષાં ચ લોભં પ્રસમીક્ષ્ય વૃદ્ધં ધર્મજ્ઞતાં ચાપિ યુધિષ્ઠિરસ્ય ।
સમ્બન્ધિતાં ચાપિ સમીક્ષ્ય તેષાં મતિં કુરુધ્વં સહિતાઃ પૃથક્વ ।

ઇમે ચ સત્યેઽભિરતાઃ સદૈવ તં પાલયિત્વા સમયં યથાવત્ ।
અતોઽન્યથા તૈરુપચર્યમાણા હન્યુઃ સમેતાન્ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રાન્ ॥

તૈર્વિપ્રકારં ચ નિશમ્ય કાર્યે સુહૃજ્જનાસ્તાન્પરિવારયેયુઃ ।
યુદ્ધેન બાધેયુરિમાંસ્તથૈવં તૈર્બાધ્યમાના યુધિ તાંશ્ચ હન્યુઃ ॥

તથાઽપિ નેમેઽલ્પતયાઽસમર્થા- સ્તેષાં જયાયેતિ ભવેન્મતિર્વઃ ।
સમેત્ય સર્વે સહિતાઃ સુહૃદ્ભિ- સ્તેષાં વિનાશાય યતેયુરેવ ॥

દુર્યોધનસ્યાપિ મતં યથાવ- ન્ન જ્ઞાયતે કિં નુ કરિષ્યતીતિ
અજ્ઞાયમાને ચ મતે પરસ્ય મન્ત્રસ્ય પારં કથમભ્યુપેમઃ ॥

તસ્માદિતો ગચ્છતુ ધર્મશીલઃ શુચિઃ કુલીનઃ પુરુષોઽપ્રમત્તઃ ।
દૂતઃ સમર્થઃ પ્રશમાય તેષાં રાજ્યાર્ધદાનાય યુધિષ્ઠિરસ્ય ॥

નિશમ્ય વાક્યં તુ જનાર્દનસ્ય ધર્માર્થયુક્તં મધુરં સમં ચ ।
સમાદદે વાક્યમથાગ્રજોઽસ્ય સમ્પૂજ્ય વાક્યં તદતીવ રાજન્ ॥