મહાભારત · અધ્યાય 4.71

યુદ્ધં તુ માનુષં દ્રષ્ટુમાગતાસ્ત્રિદશાઃ પુરા ।
કિમકુર્વન્ત તે પશ્ચાત્કથયસ્વ મમાનઘ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

વાસવપ્રમુખાઃ સર્વે દેવાઃ સર્ષિપુરોગમાઃ ।
યક્ષગન્ધર્વસઙ્ઘાશ્ચ ગણા અપ્સરસાં તથા ॥

યુદ્ધં તુ માનુષં દૃષ્ટ્વા કુરૂણાં ફલ્ગુનસ્ય ચ ।
એકસ્ય ચ બહૂનાં ચ રૌદ્રમત્યુગ્રદર્શનમ્ ॥

અસ્ત્રાણામથ દિવ્યાનાં પ્રયોગાનથ સન્ગ્રહાન્ ।
લઘુ સુષ્ઠુ ચ ચિત્રં ચ કૃતીનાં ચ પ્રયત્નતઃ ॥

ભીષ્મં શારદ્વતં દ્રોણં કર્ણં ગાણ્ડીવધન્વના ।
જિતાનન્યાન્ભૂમિપાલાન્દૃષ્ટ્વા જગ્મુર્દિવૌકસઃ ॥

સર્વે તે પરિતુષ્ટાશ્ચ પ્રશસ્ય ચ મુહુર્મુહુઃ । અસઙ્ગતિના તેન વિમાનેનાશુગામિના ।
પ્રતિજગ્મુરસઙ્ગાસ્તે ત્રિદિવં ચ દિવૌકસઃ ॥

[*કુરવો નિર્જિતાઃ સર્વે ભીષ્મદ્રોણકૃપાદયઃ । અજય્યાસ્ત્રિદશૈઃ સર્વૈઃ સેન્દ્રૈઃ સર્વૈઃ સુરાસુરૈઃ ।
પાર્થેનૈકેન સન્ગ્રામે વિસ્મયો નો મહાનહો ॥

કસ્મિન્મુહૂર્તે સઞ્જાતઃ કસ્ય ધર્મસ્ય વા ફલમ્ ॥

કિમાશ્ચર્યં ફલ્ગુનેઽસ્મિન્યો રુદ્રેણ ન્યયોધયત્ ।
નિવાતકવચાનાજૌ યસ્ત્રિંશત્કોટિસમ્મિતાન્ ॥

તસ્ય ચૈતત્કિમાશ્ચર્યં સ્તુવન્ત ઇતિ તે સુરાઃ . જગ્મુઃ સુરાલયં હૃષ્ટા વિસ્મયાવિષ્ટચેતસઃ ॥ ]

કુરવોઽર્જુનબાણૈશ્ચ તાડિતાઃ શરવિક્ષતાઃ ।
કુરૂનભિમુખાં યાતાઃ સમગ્રબલવાહનાઃ ॥

વિરાટનગરાચ્ચૈવ ગજાશ્વરથસન્કુલાઃ ।
યોધૈઃ ક્ષત્રિયદાયાદૈર્બલવદ્ભિરધિષ્ઠિતાઃ ॥

વિરાટપ્રહિતા સેના નગરાચ્છીઘ્રયાયિની ।
ઉત્તરં સહ સૂતેન પ્રત્યયાત્તમરિન્દમમ્ ॥

તસ્મિંસ્તૂર્યશતાકીર્ણે હસ્ત્યશ્ચરથસન્કુલે ।
પ્રહર્ષઃ સ્ત્રીકુમારાણાં તુમુલઃ સમપદ્યત ॥

અર્જુનસ્તુ તતો દૃષ્ટ્વા સૈન્યરેણું સમુત્થિતમ્ ।
સૈન્યધ્વજં નિશમ્યાથ વૈરાટિં સમભાષત ॥

નગરે તુમુલઃ શબ્દો રેણુશ્ચાક્રમતે નભઃ ।
કિન્નુ ખલ્વપયાતાસ્તે કુરવો નગરં ગતાઃ ॥

તે ચૈવ નિર્જિતાઽસ્માભિર્મહેષ્વાસાઃ સુતેજસઃ . આમુઞ્ચ કવચં વીર ચોદયસ્વ ચ વાજિનઃ ।
જવેનાભિપ્રપદ્યસ્વ વિરાટનગરં પ્રતિ ॥

ન તાવત્તલનિર્ઘોષં ગાણ્ડીવસ્ય ચ નિસ્વનમ્ ।
ધ્વજં વા દર્શયિષ્યામિ અથવા સ્વજનો ભવેત્ ॥
ઉત્તર ઉવાચ ।

સેનાગ્રમેતન્માત્સ્યાનાં ગણિકાશ્ચ સ્વલન્કૃતાઃ ।
કન્યા રથેષુ દૃશ્યન્તે યોધા વિવિધવાસસઃ ॥

ઉત્તરામત્ર પશ્યામિ સખીભિઃ પરિવારિતામ્ ।
અનીકિન્યઃ પ્રદૃશ્યન્તે હસ્તિનોશ્વાશ્ચ વર્મિતાઃ ॥

રથિનશ્ચ પદાતાશ્ચ બહવો ન ચ શસ્ત્રિણઃ । વિરાટવચનાત્સર્વે સંહૃષ્ટાઃ પ્રતિભાન્તિ મે ।
ન ચ મેઽત્ર પ્રતીઘાતશ્ચિત્તસ્ય સ્વજને યથા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ શીઘ્રં સમાસાદ્ય ઉત્તરં સ્વજનો બહુ ।
પરસ્પરમમિત્રઘ્નં સસ્વજે તં સમાગતમ્ ॥
જના ઊચુઃ ।

પ્રીતિમાન્પુરુષવ્યાઘ્રો હર્ષયુક્તઃ પુનઃ પુનઃ . દિષ્ટ્યા જયસિ ભદ્રં તે દિષ્ટ્યા સૂતો બૃહન્નલાઃ ।
દિષ્ટ્યા સન્ગ્રામમાગમ્ય ભયં તવ ન કિઞ્ચન ॥
ઉત્તર ઉવાચ ।

અજૈષીદેષ જાઞ્જિષ્ણુઃ કુરૂનેકરથો રણે । એતસ્યક બાહુવીર્યં તદ્યેન ગાવો જિતા મયા ।
કુરવો નિર્જિતા યસ્માત્સગ્રામેઽમિતતેજસઃ ॥

અકાર્ષીદેષ તત્કર્મ દેવપુત્રોપમો યુવા । એષ તત્પુરુષવ્યાઘ્રો વિક્ષોભ્ય કુરુમણ્ડલમ્ ।
ગાવઃ પ્રસહ્ય વિજિતા રણે માં ચાભ્યપાલયત્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઉત્તરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શંસમાનસ્ય ચાર્જુનમ્ ।
ચોદિતા રાજપુત્રેણ જયં મઙ્ગલવાદિનઃ ॥

તતો ગન્ધૈશ્ચ માલ્યૈશ્ચ ધૂપૈશ્ચ વસુસમ્ભૃતૈઃ ।
કન્યાઃ પાર્થમમિત્રઘ્નં કિરન્ત્યઃ સમપૂજયન્ ॥

આપૂર્યમાણો માલ્યૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ વિવિધૈઃ શુભૈઃ ।
સમ્પૂજ્યમાનો લોકેન નગરદ્વારમાગમત્ ॥

ભેર્યશ્ચ તૂર્યાણિ ચ વેણવશ્ચ વિચિત્રવેષાઃ પ્રમદાજનાશ્ચ ।
પુરો વિરાટસ્ય મહાબલસ્ય નિષ્ક્રમ્ય ભૂમિઞ્જયમભ્યનન્દનમ્ ॥

પ્રશસ્યમાનસ્તુ જયેન તત્ર પુત્રો વિરાટસ્ય ન હૃષ્યતિ સ્મ ।
સમ્ભાષ્યમાણસ્તુ જયેન તત્ર સોઽન્તર્મનાઃ પાણ્ડવમીક્ષમાણઃ ॥

પુત્ર્યૈ વિરાટસ્ય તતો વરાણિ વસ્ત્રાણ્યદાત્પાણ્ડુસુતઃ સખીભ્યઃ ।
સભાજયંશ્ચાપિ સમાગતાસ્તા દૃષ્ટ્વા જયં તચ્ચ બલં કુમાર્યઃ ॥