મહાભારત · અધ્યાય 4.51

તતઃ શાન્તનવસ્તત્ર ધર્માર્થકુશલં હિતમ્ ।
દુર્યોધનમિદં વાક્યમબ્રવીત્કુરુસંસદિ ॥

સાધુ પશ્યતિ વૈ દ્રોણઃ કૃપઃ સાધ્વનુપશ્યતિ ।
આચાર્યપુત્રઃ સહજં નિશ્ચિતં સાધુ ભાષતે ॥

કર્ણસ્તુ ક્ષત્રધર્મેણ કેવલં યોદ્ધુમિચ્છતિ । આચાર્યો નાવમન્તવ્યઃ પુરુષેણ વિજાનતા ।
દેશકાલૌ તુ સમ્પ્રેક્ષ્ય યોદ્ધવ્યમિતિ મે મતિઃ ॥

યસ્ય સૂર્યસમાઃ પ઼ઞ્ચ સપત્નાઃ સ્યુઃ પ્રહારિણઃ ।
કથમભ્યુદયે તેષાં ન પ્રમુહ્યેત પણ્ડિતઃ ॥

સ્વાર્થે સર્વે વિમુહ્યન્તિ યેઽપિ ધર્મવિદો જનાઃ ।
તસ્માત્તત્વં ન જાનાતિ યત્તુ કાર્યં નરાધિપઃ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રોપિ દુર્બુદ્ધિઃ પશ્યન્નપિ ધનઞ્જયમ્ ।
નૈવ પશ્યતિ નાઘ્રાતિ મન્દઃ ક્રોધવશં ગતઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા તુ રાજાનં પુનર્દ્રૌણિમુવાચ હ ।
પ્રાઞ્જલિર્ભરતશ્રેષ્ઠઃ સામ્ના બુદ્ધિમતાંવરઃ ॥

કર્ણો હિ યદવોચત્ત્વાં તેજસ્સઞ્જનનાય તત્ ।
આચાર્યપુત્રઃ ક્ષમતાં મહત્કાર્યમુપસ્થિતમ્ ॥

નાયં કાલો વિરોધસ્ય કૌન્તેયે સમુપસ્થિતે ।
ક્ષન્તવ્યં ભવતા સર્વમાચાર્યેણ કૃપેણ ચ ॥

ભવતાં હિ કૃતાસ્ત્રત્વં યથાઽદિત્યે પ્રભા તથા . યથા ચન્દ્રમસો લક્ષ્મીઃ સર્વથા નાપકૃષ્યતે ।
એવં ભવત્સુ બ્રાહ્મણ્યં બ્રહ્માસ્ત્રં ચ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥

ચત્વાર એકતો વેદાઃ ક્ષાત્રમેકત્ર દૃશ્યતે । નૈતત્સમસ્તમુભયં કસ્મિંશ્ચિદનુશુશ્રુમ ।
અન્યત્ર ભારતાચાર્યાત્સુપુત્રાદિતિ મે મતિઃ ॥

વેદાન્તાશ્ચ પુરાણાનિ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ ।
જામદગ્ન્યમૃતે રાજન્કો દ્રોણાદધિકો ભવેત્ ॥

બ્રહ્માસ્ત્રં ચૈવ વેદાશ્ચ નૈતદન્યત્ર દૃશ્યતે ॥

આચાર્યપુત્રઃ ક્ષમતાં નાયં કાલો વિભેદને ।
સર્વે સંહત્ય યુદ્ધ્યામઃ પાકશાસનિમાગતમ્ ॥

બલસ્ય વ્યસનાનીહ યાન્યુક્તાનિ મનીષિભિઃ ।
મુખ્યો ભેદોહિ તેષાં તુ પાપિષ્ઠો વિદુષાં મતઃ ॥
અશ્વત્થામોવાચ ।

નૈવં ન્યાય્યમિદં વાચ્યમસ્માકં પુરુષર્ષભ ।
કિન્તુ રોષપરીતેન ગુરુણા ભાષિતા ગુણાઃ ॥

શત્રોરપિ ગુણા ગ્રાહ્યા દોષા વાચ્યા ગુરોરપિ ।
સર્વથા સર્વયત્નેન પુત્રે શિષ્યે હિતં વદેત્ ॥

આચાર્ય એષ ક્ષમતાં શાન્તિરત્ર વિધીયતામ્ ।
અભિદ્યમાને તુ ગુરૌ નિવૃત્તં રોષકારિતમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો દુર્યોધનો દ્રોણં ક્ષમયામાસ ભારત ।
સહ કર્ણેન ભીષ્મેણ કૃપં ચૈવ મહાબલમ્ ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

યદેતત્પ્રથમં વાક્યં ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽબ્રવીત્ ।
તેનૈવાહં પ્રસન્નો વૈ પરમત્ર વિધીયતામ્ ॥

યથા દુર્યોધનં પાર્થો નોપસર્પતિ સન્ગરે ।
સાહસાદ્યદિ વા મોહાત્તથા નીતિર્વિધીયતામ્ ॥

વનવાસે હ્યનિર્વૃત્તે દર્શયેન્ન ધનઞ્જયઃ ।
ધનં ચાલભમાનોઽત્ર નાદ્ય તત્ક્ષન્તુમર્હતિ ॥

યથા નાયં સમાયુઞ્જ્યાદ્ધાર્તરાષ્ટ્રં કથઞ્ચન ।
ન ચ સેનાં પરાજય્યાત્તથા નીતિર્વિધીયતામ્ ॥

ઉક્તં દુર્યોધનેનાપિ પુરસ્તાદ્વાક્યમીદૃશમ્ ।
તદનુસ્મૃત્ય ગાઙ્ગેય યથાવદ્વક્તુમર્હસિ ॥