મહાભારત · અધ્યાય 4.43

એતસ્મિન્નન્તરે પાર્થં ન મૂઢાત્મા વ્યજાનત ।
વિરાટપુત્રઃ પ્રભુખે પપ્રચ્છ પુનરેવ તમ્ ॥

સુવર્ણરુચિરાણ્યેષામાયુધાનિ મહાત્મનામ્ ।
રુચિરાણિ પ્રકાશન્તે પાર્થાનામાશુકારિણામ્ ॥

ક્વનુ તે પાણ્ડવાઃ શૂરાઃ સન્ગ્રામેષ્વપરાજિતાઃ । યેષામિમાનિ દીપ્તાનિ શ્રિયા દીપ્યન્તિ ભાન્તિ ચ ।

કસ્મિન્વસન્તિ દેશે ચ ધર્મજ્ઞા બન્ધુવત્સલાઃ ।
ક્વ ધર્મરાજઃ કૌન્તેયો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ધર્મશીલશ્ચ ધર્માત્મા ધર્મવાન્ધર્મવિત્સુધીઃ ।
ધર્માધ્યક્ષો ધર્મપુત્રો ધર્મજ્ઞો ધર્મમૂર્તિમાન્ ॥

ધર્મનિષ્ઠો ધર્મકર્તા ધર્મગોપ્તા સુધર્મકૃત્ ।
સત્યાર્જવક્ષમાધારો ઘૃણી ધર્મપરાયણઃ ॥

ભીમસેનાર્જુનૌ ચાપિ સર્વે તે માતુલા મમ ।
નકુલઃ સહદેવો વા સર્વાસ્ત્રકુશલૌ રણે ॥

સર્વ એવ મહાત્માનઃ સર્વામિત્રવિનાશનાઃ ।
રાજ્યમક્ષૈઃ પરાજિત્ય નઃ શ્રૂયન્તે વનં ગતાઃ ॥

દ્રૌપદી ચાપિ પાઞ્ચાલી સ્ત્રીરત્નમિતિ મે શ્રુતા ।
જિતા ચાક્ષૈસ્તદા કૃષ્ણા તાનેવાન્વગમદ્વને ॥

ઉત્સૃજ્ય રાજ્યં ધર્મ્યં તે નઃ શ્રૂયન્તે વનં ગતાઃ ॥

પાણ્ડવાન્યદિ જાનીષે ક્વનુ તે ધર્મચારિણઃ ।
ક્વનુ વા નિવસન્તીતિ સત્યં બ્રૂહિ બૃહન્નલે ॥

કિમર્થમાગતાન્યત્ર શસ્ત્રાસ્ત્રાણિ મહાત્મનામ્ ।
કથં જ્ઞાતાનિ ભવતા તથા મે બ્રૂહિ શોભને ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુઃ કૌન્તેયઃ શ્વેતવાહનઃ ।
ઉવાચ રાજપુત્રં તમુત્તરં શૃણુ મે વચઃ ॥

મા ભૈસ્ત્વં રાજશાર્દૂલ સર્વં તે વર્ણયામ્યહમ્ ।
નાત્ર ભેતવ્યમદ્યાપિ રાજપુત્ર યથાતથા ॥

વયં તે પાણ્ડવા નામ વનવાસસ્ય પારગાઃ । અતીતે દ્વાદશે વર્ષે ચ્છન્નવાસમિહોષિતાઃ ।
તસ્માદશઙ્કિતમનાઃ શૃણુષ્વાવહિતોત્તર ॥

અહમસ્મ્યર્જુનો નામ કઙ્કો નામ યુધિષ્ઠિરઃ । ભીમસેનસ્તુ વલલઃ પિતુસ્તે રસપાચકઃ ।
અશ્વબન્ધસ્તુ નકુલઃ સહદેવસ્તુ ગોપતિઃ ॥

સૈરન્ધ્રીં દ્રૌપદીં વિદ્ધિ યદર્થે કીચકો હતઃ ।
ભીમસેનેન દુર્વૃત્તઃ સહભ્રાતૃભિરાહવે ॥

શ્રુત્વૈતદ્વચનં જિષ્ણોર્વિસ્મયસ્ફારિતેક્ષણઃ ।
પશ્યન્નનિમિષઃ પાર્થં શનૈર્વાચમુવાચ હ ॥
ઉત્તર ઉવાચ ।

દશ પાર્થસ્ય નામાનિ શ્રૂયન્તે મે કથાસુ ચ ।
પ્રબ્રૂયાસ્તાનિ યદિ મે શ્રદ્દધ્યાં સર્વમેવ તે ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અહં તર્હિ તવાચક્ષે દશ નામાનિ તાનિ મે । વૈરાટે શૃણુ તાનિ ત્વં યાનિ પૂર્વં શ્રુતાનિ તે ।
ઈશાનો વિદધે દેવસ્ત્રિદિવસ્યેશ્વરો દિવિ ॥

અર્જુનઃ ફલ્ગુનો જિષ્ણુઃ કિરીટી શ્વેતવાહનઃ । બીભત્સુર્વિજયઃ પાર્થઃ સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ ।
એતાનિ મમ નામાનિ સ્થાપિતાનિ સુરોત્તમૈઃ ॥
ઉત્તર ઉવાચ ।

ગુણતો દશ નામાનિ સમવેતાનિ પાણ્ડવે ।
ચરન્તિ લોકે ખ્યાતાનિ વિદિતાનિ મમાવઘ ॥

કેનાસિ વિજયો નામ કેનાસિ શ્વેતવાહનઃ ।
સવ્યસાચી ચ કેનાસિ જિષ્ણુર્બીભત્સુરેવ ચ ॥

અર્જુનઃ ફલ્ગુનઃ પાર્થઃ કિરીટી કેન સારથે ।
ધનઞ્જયશ્ચ કેનાસિ શીઘ્રં વદ બૃહન્નલે ॥

શ્રુતા મે તસ્ય વીરસ્ય કેવલા નામહેતવઃ । ઇતસ્તતશ્ચલત્યેતન્મનો મે ચઞ્ચલં ત્વયિ ।
અર્જુનો વા ભવાન્નેતિ વદ શીઘ્રં બૃહન્નલે ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

સર્વાઞ્જિત્વા જનપદાન્ધનં ચાચ્છિદ્ય સર્વશઃ ।
મધ્યે ધનસ્ય તિષ્ઠન્તં તન્મામાહુર્ધનઞ્જયમ્ ॥

અભિપ્રયામિ સન્ગ્રામે યદાઽહં યુદ્ધદુર્મદાન્ ।
અજિત્વા ન નિવિર્તેયં તેન વૈ વિજયં વિદુઃ ॥

શ્વેતાઃ કાઞ્ચનસન્નાહા રથે યુજ્યન્તિ મે હયાઃ ।
શત્રુભિર્યુધ્યમાનસ્ય તેનાહં શ્વેતવાહનઃ ॥

કિરીટં સૂર્યસન્કાશં ભ્રાજતે મે શિરોગતમ્ ।
રણમધ્યે રથસ્થસ્ય સૂર્યપાવકસન્નિભમ્ ॥

અચ્છેદ્યં રુચિરં ચિત્રં જામ્બૂનદપરિષ્કૃતમ્ ।
ઇન્દ્રદત્તમનાહાર્યં તેનાહુર્માં કિરીટિનમ્ ॥

ન કુર્યાં કર્મ બીભત્સં યુધ્યમાનઃ કદાચન ।
તેન દેવમનુષ્યેષુ બીભત્સુરિતિ માં વિદુઃ ॥

ઉભૌ મે તુલ્યકર્માણૌ ગાણ્ડીવસ્ય વિકર્ષણે । ભુજૌ મે ભવતઃ સઙ્ખ્યે પરસૈન્યવિનાશિનૌ ।
તયોઃ સવ્યોઽધિકસ્તસ્માત્સવ્યસાચીતિ માં વિદુઃ ॥

પૃથિવ્યાં સાગરાન્તાયાં વર્ણો મે દુર્લભઃ સમઃ ।
શુદ્ધત્વાદ્રુપવત્ત્વાચ્ચ તેન મામાર્જુનં વિદુઃ ॥

ઉત્તરાભ્યાં તુ પૂર્વાભ્યાં ફલ્ગુનીભ્યામહં દિવા ।
જાતો હિમવતઃ પૃષ્ઠે તેન માં ફલ્ગુનં વિદુઃ ॥

યો મમાઙ્ગે વ્રણં કુર્યાદ્ધાતુર્જ્યેષ્ઠસ્ય પશ્યતઃ । યુધિષ્ઠિરસ્ય રુધિરં દર્શયેદ્વા કદાચન ।
પરાભવમહં તસ્ય કુલે કુર્યાં ન સંશયઃ ॥

યોત્સ્યામિ તૈરહં સર્વૈર્ન મે તેભ્યઃ પરાભવઃ ।
તેન દેવમનુષ્યેષુ જિષ્ણુર્નામાસ્મિ વિશ્રુતઃ ॥

માતા મમ પૃથા નામ તેન માં પાર્થમબ્રુવન્ ॥

દેવદાનવગન્ધર્વપિશાચોરગરાક્ષસાન્ ।
અહં પુરા રણે જિત્વા ખાણ્ડવેઽગ્નિમતર્પયમ્ ॥

હુતાશનં તર્પયિત્વા સહિતઃ શાર્ઙ્ગધન્વના ।
[ ત્રિવિષ્ટપગતૌ* દૃષ્ટ્વા પિતામહમહેશ્વરૌ ॥

મૂર્ચ્છયા પતિતં ભૂમાવાગતૌ દેવસત્તમૌ ।
દૃષ્ટ્વા તૌ વરદૌ દેવૌ સઞ્જ્ઞાં લબ્ધ્વોત્થિતઃ પુનઃ ॥

મૂર્ધ્ના હિ પ્રણતં ભૂમૌ તૌ દેવૌ વરદૌ વરૌ । કૃષ્ણેત્યેકાદશં નામ પ્રીત્યા મે ચક્રતુસ્તદા ।
તુષ્ટૌ ચ મમ વીર્યેણ કર્મણા ચાભિરાધિતૌ ॥

સર્વદેવૈઃ પરિવૃતૌ ભૂયો માં સ્વયમૂચતુઃ ।
વરં તાત વૃણીષ્વેતિ યં પ્રાર્થયસિ પાણ્ડવ ॥

તતોઽહમસ્ત્રાણ્યલભં દિવ્યાનિ ચ દૃઢાનિ ચ । બ્રાહ્મં પાશુપતં ચૈવ સ્થૂણાકર્ણં ચ દુર્જયમ્ ।
ઐન્દ્રં વારુણમાગ્નેયં વાયવ્યમથ વૈષ્ણવમ્ ॥

તતોઽહમજયં ભૂયો રથેનૈન્દ્રેણ દુર્જયાન્ । માતલિં સારથિં કૃત્વા નિવાતકવચાન્રણે ।
અવધ્યકવચાન્ન્દેવૈર્વરદૃપ્તાન્મહાસુરાન્ ॥

તિસ્રઃ કોટીર્દાનવાનાં સંયુગેષ્વનિવર્તિનામ્ ।
એકો નિર્જિત્ય સન્ગ્રામે ભૂયો દેવાનતોષયમ્ ॥

તતો મે ભગવાનિન્દ્રઃ કિરીટમદદાત્સ્વયમ્ ।
દેવાશ્ચ શઙ્ખમદદુઃ શત્રુસૈન્યનિવારણમ્ ॥

અહં પારે સમુદ્રસ્ય હિરણ્યપુરવાસિનામ્ ।
હત્વા ષષ્ટિં સહસ્રાણિ જયં સમ્પ્રાપ્તવાન્રણે ॥

અસમ્ભ્રાન્તો રથે તિષ્ઠન્સહસ્રેષુ શતેષુ ચ ।
શત્રુમધ્યે દુરાધર્ષો ન મુહ્યન્તિ ચ મે દિશઃ ॥

અહં ગન્ધર્વરાજેન હ્રિયમાણં સુયોધનમ્ । ભ્રાતૃભિઃ સહિતં તાત ગન્ધર્વૈઃ સમરે જિતમ્ ।
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ હત્વા ચૈનમમોચયમ્ ॥

એતાનિ મમ નામાનિ યોઽહન્યહનિ કીર્તયેત્ ।
તં ન પશ્યન્તિ સત્ત્વાનિ ન તં નિઘ્નન્તિ શત્રવઃ ॥

અદ્ય પશ્ય મહાબાહો મમ વીર્યં સુદુઃસહમ્ ।
મા ભૈર્વિગતસન્ત્રાસઃ કુરૂનેતાન્સમાગતાન્ ॥

સુયોધનસ્ય મિષતઃ કર્ણસ્ય ચ કૃપસ્ય ચ । પિતામહસ્ય ભીષ્મસ્ય દ્રૌણેર્દ્રોણસ્ય ચ સ્વયમ્ ।
સર્વાનેવ કુરૂઞ્જિત્વા પ્રત્યાનેષ્યામિ તે પશૂન઼્] ॥