મહાભારત · અધ્યાય 4.36

તતો વિરાટઃ કૌન્તેયાનતિમાનુષવિક્રમાન્ । અર્ચયામાસ વિત્તેન માનેન ચ મહારથાન્ ।
વચસા ચૈવ સાન્ત્વેન સ્નેહેન ચ મુદાઽન્વિતઃ ॥ 1 ॥
વિરાટ ઉવાચ ।

યથૈવ મમ રત્નાનિ યુષ્માકં તાનિ વૈ તથા ।
કાર્યં કુરુત તૈઃ સર્વૈર્યથાકામં યથાસુખમ્ ॥ 2 ॥

દદામ્યલન્કૃતાઃ કન્યા વસૂનિ વિવિધાનિ ચ ।
મનસા ચાપ્યભિપ્રેતં યદ્વઃ શત્રુનિબર્હણાઃ ॥ 3 ॥

યુષ્માકં વિક્રમાદદ્ય મુક્તોઽહં સ્વસ્તિમાનિહ ।
તસ્માદ્ભવન્તો મત્સ્યાનામીશ્વરાઃ સર્વ એવ હિ ॥ 4 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તં તથાવાદિનં તત્ર કૌરવેયાઃ પૃથક્પૃથક્ ।
ઊચુઃ પ્રહૃષ્ટમનસો યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ ॥ 5 ॥

પ્રતિનન્દામહે વાચં સર્વથૈવ વિશામ્પતે ।
એતાવતાઽદ્ય પ્રીતાઃસ્મો યત્ત્વં મુક્તોસિ શત્રુભિઃ ॥ 6 ॥

યત્ત્વં મુક્તોસિ શત્રુભ્યો હ્યેતત્કાર્યં હિતં હિ નઃ ।
ન કિઞ્ચિત્કાર્યમસ્માકં ન ધનં મૃગયામહે ॥ 7 ॥

અથાબ્રવીત્પ્રીતમના માત્સ્યરાજો યુધિષ્ઠિરમ્ ।
નિર્ભરઃ પ્રીતિપૂરેણ હર્ષગદ્ગદયા ગિરા ॥ 8 ॥

પુનરેવ મહાબાહુર્વિરાટો રાજસત્તમઃ ।
એહિ ત્વામભિષેક્ષ્યામિ મત્સ્યરાજસ્તુ નો ભવાન્ ॥ 9 ॥

મનસા ચાપ્યભિપ્રેતં યત્તે શત્રુનિબર્હણ ।
તત્તેઽહં સમ્પ્રદાસ્યામિ સર્વમર્હતિ નો ભવાન્ ॥ 10 ॥

રત્નાનિ ગાઃ સુવર્ણં ચ મણિમુક્તમથાપિ વા ।
વૈયાઘ્રપદ્ય વિપ્રેન્દ્ર સર્વથૈવ નમોસ્તુ તે ॥ 11 ॥

ત્વત્કૃતે હ્યદ્ય પશ્યામિ રાજ્યમાત્માનમેવ ચ ।
યતશ્ચ જાતઃ સંરમ્ભઃ સ ચ શત્રુર્વશં ગતઃ ॥ 12 ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો માત્સ્યં પુનરેવાબ્રવીદ્વચઃ ।
પ્રતિનન્દામિ તે વાચં મનોજ્ઞાં માત્સ્ય ભાષિતાં ॥ 13 ॥

આનૃશંસ્યપરો નિત્યં સુમુખઃ સતતં ભવાન્ ।
પુનરેવ વિરાટશ્ચ રાજા કઙ્કમભાષત ॥ 14 ॥

અહો શૂદ્રસ્ય કર્માણિ વલલસ્ય દ્વિજોત્તમ ।
સોહં શૂદ્રેણ સન્ગ્રામે વલલેનાભિરક્ષિતઃ ॥ 15 ॥

ત્વત્કૃતે સર્વમેવૈતદુપપન્નં મમાનઘ ।
વરં વૃષ્ણીષ્વ ભદ્રં તે બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે ॥ 16 ॥

દદામિ તે મહાપ્રીત્યા રત્નાન્યુચ્ચાવચાન્યહમ્ ।
શયનાસનયાનાનિ કન્યાશ્ચ સમલન્કુતાઃ ॥ 17 ॥

હસ્ત્યશ્વરથસઙ્ઘાશ્ચ રાષ્ટ્રાણિ વિવિધાનિ ચ ।
એતાનિ ચ મમ પ્રીત્યા પ્રતિગૃહ્ણ મમાન્તિકે ॥ 18 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તં તથાવાદિનં તત્ર કૌરવ્યઃ પ્રત્યભાષત ।
એષૈવ તુ મમ પ્રીતિર્યત્ત્વં મુક્તોસિ શત્રુભિઃ ॥ 19 ॥

પ્રતીતશ્ચેત્પુરં તુષ્ટઃ પ્રવિશાદ્ય પરન્તપ ।
દારૈઃ પુત્રૈશ્ચ સંશ્લિષ્ય સા હિ પ્રીતિર્મમાતુલા ॥ 20 ॥

સુશર્માણં તુ રાજેન્દ્ર સભૃત્યબલવાહનમ્ ।
વિસર્જય નરશ્રેષ્ઠં વરમેતદહં વૃણે ॥ 21 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તે તુ કઙ્કેન વિરાટો રાજસત્તમઃ ।
પ્રત્યુવાચ તતઃ કઙ્કં સુશર્મા યાતુ ચેષ્ટતઃ ॥ 22 ॥
કઙ્ખ ઉવાચ ।

ગચ્છન્તુ દૂતાસ્ત્વરિતા નગરં તવ પાર્થિવ ।
સુહૃદાં પ્રિયમાખ્યાતું ઘોષયન્તુ ચ તે જયમ્ ॥ 23 ॥

તતસ્તદ્વચનાન્માત્સ્યો દૂતાન્રાજા સમાદિશત્ ।
આચક્ષધ્વં પુરં સત્વા સન્ગ્રામે વિજયં મમ ॥ 24 ॥

કુમાર્યઃ સમલન્કૃત્ય પ્રયાગચ્છન્તુ મે પુરાત્ . વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ ગણિકાશ્ચ સ્વલન્કૃતાઃ ।
પ્રત્યાયાન્તુ ચ મે શીઘ્રં નાગરાઃ સર્વ એવ તે ॥ 25 ॥

એવમુક્તાસ્તથા દૂતા રાત્રૌ યાત્વા તુ કેવલમ્ ।
તતોઽન્તરે ચાનુષિતા દૂતાઃ શીઘ્રાનુયાયિનઃ ॥ 26 ॥

નગરં પ્રાવિશંસ્તે વૈ સૂર્યે સમ્યગથોદિતે । વિરાટનગરં પ્રાપ્ય શીઘ્રં નાન્દીમઘોષયન્ ।
પતાકોચ્છ્રયમાલ્યાઢ્યં પુરમપ્રતિમં યથા ॥ 27 ॥