મહાભારત · અધ્યાય 4.26

તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ ભાષસે ।
અદૃશ્યમાનસ્તસ્યાહં તમિસ્રાયાં સકુણ્ડલમ્ ॥ 1 ॥

નાગો બિલ્વમિવાક્રમ્ય પોથયિષ્યામિ તચ્છિરઃ ।
અલભ્યામિચ્છતસ્તસ્ય કીચકસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 2 ॥

મયા યદુક્તં પાઞ્ચાલિ ધર્મરાજસુતં પ્રતિ ।
કોપાદૃતે કિમન્યત્તુ નાનુવર્તેત કો નૃપમ્ ॥ 3 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તવા મહાબાહુસ્તત્ર પાણ્ડવનન્દનઃ ।
અર્ધરાત્રે તદોત્થાય સત્વવાન્ભીમવિક્રમઃ ॥ 4 ॥

અવદાતેન મૃદુના પટેનાચ્છાદિતસ્તથા ।
દ્રૌપદીં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા યત્રાસીન્નર્તનાલયઃ ॥ 5 ॥

સ ભીમઃ પ્રથમં ગત્વા તમિસ્રાયામુપાવિશત્ ।
મૃગં સિંહ ઇવાદૃશ્યઃ પ્રત્યાકાઙ્ક્ષત્સ કીચકમ્ ॥ 6 ॥

કીચકસ્તુ શિરઃસ્નાતો નિશાયાં સમલન્કૃતઃ ।
સઙ્કેતમગમત્તૂર્ણં શૂન્યાગારમપાવૃતમ્ ॥ 7 ॥

તદેવ નર્તનાગારં પાઞ્ચાલી યદભાષત ।
તાં મન્યમાનઃ સન્કેતે સૈરન્ધ્રીં કામમોહિતઃ ॥ 8 ॥

પ્રવિશ્ય નર્તનાગારં તતસ્તં પુરુષર્ષભમ્ ।
પૂર્વાગતં ભીમસેનં દૃપ્તમપ્રતિમજસમ્ ॥ 9 ॥

શયાનં શયને તત્ર મૃત્યું મૂઢઃ પરામૃશત્ ।
જાજ્વલ્યમાનં કોપેન કૃષ્ણાધર્ષણજેન ચ ॥ 10 ॥

એકાન્તે ભીમમાસાદ્ય કીચકઃ કાલચોદિતઃ ।
હર્ષોન્મથિતચિત્તાત્મા સ્મયમાનોઽભ્યભાષત ॥ 11 ॥

પ્રહિતં તે મયા ભદ્રે બહુવિત્તં શુચિસ્મિતે ।
ત્વયિ તિષ્ઠતુ તત્સર્વં યથાઽસિ સ્વયમાગતા ॥ 12 ॥

અકસ્માન્માં પ્રશંસન્તિ સદા ગૃહગતાઃ સ્ત્રિયઃ ।
બલવાન્દર્શનીયશ્ચ નાન્યસ્તે સદૃશઃ પુમાન્ ॥ 13 ॥

અહં રૂપેણ સમ્પન્નઃ સ્નાતો ગુરુવિભૂષિતઃ । નિત્યમેવ પ્રિયઃ સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યાત્પ્રિયદર્શનઃ ।
રૂપસ્ય તન્મયા પ્રાપ્તં ફલં કમલલોચને ॥ 14 ॥
ભીમ ઉવાચ ।

દિષ્ટ્યા ત્વં દર્શનીયોસિ દિષ્ટ્યાઽત્માનં પ્રશંસસિ ॥ 15 ॥

ત્વયાઽપીદૃગ્ગુણા નારી રૂપશીલસમન્વિતા । અદૃષ્ટપૂર્વા પશ્ય ત્વં યતો જાનાસિ સૂતજ ।
દ્રક્ષ્યસિ ત્વં મુહૂર્તેન યથેયં સ્ત્રી ગુણાન્વિતા ॥ 16 ॥

ઉપરંસ્યસિ કામાચ્ચ શીઘ્રં ત્વં સ્પ્રષ્ટુમર્હસિ ।
ઈદૃશસ્તુ ત્વયા સ્પર્શઃ સ્પૃષ્ટપૂર્વો ન કર્હિચિત્ ॥ 17 ॥

સ્પર્શં વેત્સિ વિદગ્ધસ્ત્વં કામધર્મવિચક્ષણઃ ।
સ્ત્રીણાં પ્રીતિકરો નાન્યસ્ત્વત્સમઃ પુરુષસ્ત્વિહ ॥ 18 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યુક્ત્વા તં મહાબાહુર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
સહસોત્પત્ય કૌન્તેયઃ પ્રહસ્યેદમુવાચ હ ॥ 19 ॥

અદ્ય ત્વાં ભગિની પાપં કૃષ્યમાણં મયા ભુવિ ।
દ્રક્ષ્યતેઽદ્રિપ્રતીકાશં સિંહેનેવ મહાગજમ્ ॥ 20 ॥

નિરાબાધા ત્વયિ હતે સૈરન્ધ્રી વિચરિષ્યતિ ।
સુખમેવ ચરિષ્યન્તિ સૈરન્ધ્ર્યાઃ પતયઃ સદા ॥ 21 ॥

તતો જગ્રાહ કેશેષુ માલ્યવત્સુ સુગન્ધિષુ ॥ 22 ॥

ગૃહીત્વા કીચકં ભીમો વિરરાજ મહાબલઃ ।
ગૃહીત્વા ગ્રાસકામસ્તુ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગં યથા ॥ 23 ॥

સ કેશેષુ પરામૃષ્ટો બલેન બલિનાં વરઃ ।
આક્ષિપ્ય કેશાન્વેગેન બાહ્વોર્જગ્રાહ પાણ્ડવમ્ ॥ 24 ॥

બાહુયુદ્ધં તયોરાસીત્ક્રુદ્ધયોર્નરસિંહયોઃ ।
વસન્તે વાસિતાહેતોર્બલિનોર્નાગયોરિવ ॥ 25 ॥

કીચકાનાં તુ મુખ્યસ્ય નરાણામુત્તમસ્ય ચ ।
વાલિસુગ્રીવયોર્ભ્રાત્રોઃ પુરેવ કપિસિંહયોઃ ॥ 26 ॥

શાર્દૂલાવિવ ગર્જન્તૌ તાર્ક્ષ્યનાગાવિવોદ્યતૌ ।
સમયત્નૌ સમક્રોધૌ પતિતૌ ભીમકીચકૌ ॥ 27 ॥

ગજાવિવ મદોન્મત્તૌ નદન્તૌ પતિતૌ ક્ષિતૌ ।
વૃષભાવિવ વલ્મીકં મૃદ્ગન્તૌ સમવિક્રમૌ ॥ 28 ॥

ઈષદાગલિતં ચાપિ ક્રોધાચ્ચાવાઙ્મુખં સ્થિતમ્ ।
કીચકો બલવાન્ભીમં જાનુભ્યાં પાતયદ્ભુવિ ॥ 29 ॥

પાતિતો ભીમસેનસ્તુ કીચકેન બલીયસા ।
ઉત્પપાતાથ વેગેન દણ્ડાહત ઇવોરગઃ ॥ 30 ॥

સ્પર્ધયા ચ બલોન્મત્તૌ તાવુભૌ ભીમકીચકૌ ।
નિશ્શબ્દં પર્યકર્ષેતામન્યોન્યસ્ય વિનિર્જયે ॥ 31 ॥

તતસ્તદ્ભવનશ્રેષ્ઠં પ્રાકમ્પત તદા ભૃશમ્ ।
તૌ ક્રોધવશમાપન્નાવન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ ॥ 32 ॥

તલાભ્યાં ભીમસેનેન વક્ષસ્યભિહતો બલી ।
કીચકો રોષરક્તાક્ષો ન ચચાલ પદાત્પદમ્ ॥ 33 ॥

મુહૂર્તમશકત્સોઢું વેગં તસ્ય મહાત્મનઃ ।
કીચકો ભીમસેનેન પશ્ચાત્પશ્ચાદહીયત ॥ 34 ॥

તં હીયમાનં વિજ્ઞાય ભીમસેનો મહાબલઃ ।
વક્ષસ્યાનીય વેગેન પ્રમમાથ વિચેતસમ્ ॥ 35 ॥

ક્રોધાવિષ્ટો વિનિશ્ચસ્ય પુનશ્ચૈનં વૃકોદરઃ ।
જગ્રાહ જયતાંશ્રેષ્ઠઃ કેશેષ્વેવ ભૃશં તદા ॥ 36 ॥

ગૃહીત્વા કીચકં ભીમો વિરરાજ મહાબલઃ ।
આમિષાર્થે ગૃહીત્વૈવ શાર્દૂલો મૃગયૂથપમ્ ॥ 37 ॥

પુનશ્ચાતિબલસ્તત્ર કીચકો બલદર્પિતઃ ।
વ્યાયચ્છન્નેવ દુર્ધર્ષઃ પાણ્ડવેન તરસ્વિના ॥ 38 ॥

મુષ્ટિના ભીમસેનેન શિરસ્યભિહતો ભૃશમ્ ।
કીચકો વૃત્તરક્તાક્ષો ગતાસુરપતદ્ભુવિ ॥ 39 ॥

આસ્યે પાણી ચ પાદૌ ચ શિરોગ્રીવાં સકુણ્ડલામ્ ।
કાયે પ્રવેશયામાસ મૃદિત્વાઽઙ્ગાનિ સર્વશઃ ॥ 40 ॥

સ તં મથિતસર્વાઙ્ગં માંસપિણ્ડમથાકરોત્ ॥ 41 ॥

તત્રાગ્નિં સ્વયમુજ્જ્વાલ્ય પાણિસન્ઘર્ષજં બલી ।
કષ્ણાયૈ દર્શયામાસ ભીમસેનો મહાબલઃ ॥ 42 ॥

ઉવાચ ચ મહાતેજા દ્રૌપદીં યોષિતાં વરામ્ । ત્વયિ કામુકમત્યન્તં પાપિનં પારદારિકમ્ ।
પશ્યૈનમેહિ પાઞ્ચાલિ કામુકોઽયં મયા હતઃ ॥ 43 ॥

પ્રાર્થયન્તે સુકેશાન્તે યે ત્વાં શીલસમન્વિતામ્ . એવં સ્વપન્તિ તે ભીરુ શેતેઽયં કીચકો યથા ।
યસ્ત્વામભ્યહનદ્ભદ્રે પદા ભૂમૌ નિપાત્ય ચ ॥ 44 ॥

એવમુક્ત્વા મહાબાહુર્ગન્ધર્વેણ હતં તદા ।
વિજ્ઞાપનાર્થમન્યેષાં વિરરામ મહાહવમ્ ॥ 45 ॥

તથા સ કીચકં હત્વા ગત્વા રોષસ્ય નિષ્કૃતિમ્ ।
આમન્ત્ર્ય દ્રૌપદીં પશ્ચાત્ક્ષિપ્રમાયાન્મહાનસમ્ ॥ 46 ॥

સ્નાત્વાઽનુલેપનં કૃત્વા વ્યાપૂર્ય ચ મનોરથમ્ ।
સુખોપવિષ્ટઃ શયને ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ॥ 47 ॥

તતઃ કૃષ્ણા યદા મેને ગતં ભીમં મહાનસમ્ . કીચકં ઘાતયિત્વા ચ દ્રૌપદી યોષિતાં વરા ।
પ્રહૃષ્ટા ગતસન્ત્રાસા સભાપાલાનુવાચ હ ॥ 48 ॥

કીચકો નિહતઃ શેતે ગન્ધર્વૈઃ પતિભિર્મમ ।
પરસ્ત્રીકામસન્તપ્તં સમાગચ્છન્ત પશ્યત ॥ 49 ॥

તચ્છ્રુત્વા ભાષિતં તસ્યા નર્તનાગારરક્ષિણઃ ।
સહસૈવ સમુત્તસ્થુરુલ્કામાદાય સર્વશઃ ॥ 50 ॥

તસ્યાસ્તં નિહતં શ્રુત્વા કીચકસ્ય સહોદરાઃ । તતો ગત્વા તુ તદ્વેશ્મ કીચકં વિનિપાતિતમ્ ।
ગતાસું દદૃશુર્ભૂમૌ રુધિરેણ સમુક્ષિતમ્ ॥ 51 ॥

પાર્ષ્ણિપામિશિરોહીનં દૃષ્ટ્વા તે વિસ્મિતાઽભવન્ ॥ 52 ॥

ક્વાસ્ય ગ્રીવા ક્વ ચરમૌ ક્વ પામી ક્વ શિરઃ ક્વ દૃક્ ।
ઇતિ સ્મ તે પરીક્ષન્તે ગન્ધર્વેણ હતં તદા ॥ 53 ॥

અમાનુષં કૃતં કર્મ તં દૃષ્ટ્વા વિનિપાતિતમ્ ।
નિરીક્ષન્તે તતઃ સર્વે પરં વિસ્મયમાગતાઃ ॥ 54 ॥