મહાભારત · અધ્યાય 4.25

તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ ભાષસે ।
અદ્યૈનં સૂદયિષ્યામિ કીચકં સહ બાન્ધવૈઃ ॥ 1 ॥

અસ્યાઃ પ્રદોષે શર્વર્યાઃ કુરુષ્વાનેન સંવિદમ્ ।
દુઃખં શોકં ચ નિર્ધૂય યાજ્ઞસેનિ શુચિસ્મિતે ॥ 2 ॥

યૈષા નર્તનશાલેહ મત્સ્યરાજેન કારિતા ।
દિવાત્ર કન્યા નૃત્યન્તિ રાત્રૌ યાન્તિ તથા ગૃહં ॥ 3 ॥

તત્રાસ્તિ શયનં ભીરુ દૃઢાઙ્ગં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ । તત્રૈનં દર્શયિષ્યામિ પૂર્વપ્રેતાન્પિતામહાન્ ।
ત્વદ્દર્શનસમુત્થેન કામેનાકુલિતેન્દ્રિયમ્ ॥ 4 ॥

સન્કેતં સૂતપુત્રસ્ય કારયસ્વ શુભાનને ।
યથા પરે ન પશ્યેયુઃ કુર્વન્તીં તેન સંવિદમ્ ॥ 5 ॥

તથા કુરુષ્વ કલ્યાણિ યથા સન્નિહિતો ભવેત્ ।
તથા કુર્યાશ્ચ સન્કેતં સૂતપુત્રસ્ય સંવૃતમ્ ॥ 6 ॥

આવયોઃ સન્ગમં ભીરુ યથા માર્ત્યો ન બુધ્યતિ ।
કીચકસ્ય વિનાશાય તથા કુરુ નૃપાત્મજે ॥ 7 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તત્ર તૌ કથયિત્વા તુ બાષ્પમુત્સૃજ્ય દુઃખિતૌ ।
રાત્રિશેષં તમત્યુગ્રં ધારયામાસતુર્હૃદિ ॥ 8 ॥

ભીમેન ચ પ્રતિજ્ઞાતે કીચકસ્ય વધે તદા ।
દ્રૌપદી ચ સુદેષ્ણાયાઃ પ્રવિવેશ પુનર્ગૃહમ્ ॥ 9 ॥

તસ્યાં રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં પ્રાતરુત્થાય કીચકઃ ।
ગત્વા રાજકુલાયૈવ દ્રૌપદીમિદમબ્રવીત્ ॥ 10 ॥

યત્ત્વાઽહં પશ્યતો રાજ્ઞઃ પાતયિત્વા પદાઽહનમ્ ।
ન કઞ્ચિલ્લભસે નાથમભિપન્ના બલીયસા ॥ 11 ॥

પ્રવાદેન તુ માત્સ્યાનામયં રાજેતિ ચોચ્યતે ।
અહમેવ હિ રાજા વૈ માત્સ્યાનાં વાહિનીપતિઃ ॥ 12 ॥

સા સુખં પ્રતિપદ્યસ્વ દાસો ભીરુ ભવામિ તે ।
ન હ્યહં ત્વામૃતે ભીરુ ચિરં જીવિતુમુત્સહે ॥ 13 ॥

અહન્યહનિ સુશ્રોણિ શતનિષ્કં દદામિ તે ।
દાસીશતં ચ તે દદ્યાં દાસાનામપિ ચાપરમ્ ॥ 14 ॥

રથાંશ્ચાશ્વતરીયુક્તાનસ્તુ નૌ ભીરુ સન્ગમઃ ।
સુદાસાનાં સહસ્રં ચ મહિષાણાં સહસ્રકમ્ ॥ 15 ॥

અન્તઃપુરસહસ્રં ચ હેમકૂટસહસ્રકમ્ ।
તુભ્યં દાસ્યામિ સર્વાણિ રાજાર્હાણ્યમ્બરાણિ ચ ॥ 16 ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

એતન્મે વચનં સત્યં પ્રતિપદ્યસ્વ કીચક ।
ન તે સખા વા ભ્રાતા વા જાનીયાત્સન્ગમં મયા ॥ 17 ॥

અનુપ્રવાદાદ્ભીતાઽસ્મિ ગન્ધર્વાણાં યશસ્વિનામ્ . અનુબોધાદ્ગનર્થઃ સ્યાદયશશ્ચ મહદ્ભવેત ।
એતન્મે પ્રતિજાનીહિ તતોઽહં વશગા તવ ॥ 18 ॥
કીચક ઉવાચ ।

એવમેતત્કરિષ્યામિ યથા સુશ્રોણિ ભાષસે ।
એકોઽહમાગમિષ્યામિ શૂન્યમાવસથં તવ ॥ 19 ॥

સમાગમાર્થં રમ્ભોરુ ત્વયા મદનદર્પિતઃ ।
યથા ત્વાં નૈવ પશ્યેયુર્ગન્ધર્વાઃ સૂર્યવર્ચસઃ ॥ 20 ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

યદેતન્નર્તનાગારં માત્સ્યરાજેન કારિતમ્ ।
દિવાત્ર કન્યા નૃત્યન્તિ રાત્રૌ યાન્તિ સ્વકં ગૃહં ॥ 21 ॥

નિશાયાં તત્ર ગચ્છેથા ગન્ધર્વાસ્તન્ન જાનતે ।
તત્ર દોષઃ પરિહૃતો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥ 22 ॥

એકસ્ત્વં નર્તનાગારં રાત્રૌ સન્કેતમાવ્રજ ।
તત્રાહં ભવિતા તુભ્યં વશગા નાત્ર સંશયઃ ॥ 23 ॥
કીચક ઉવાચ ।

તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ વક્ષ્યસિ । એકઃ સન્નર્તનાગારમાગમિષ્યામિ ભામિનિ ।
સમાગમાર્થં સુશ્રોણિ શપે ચ સુકૃતેન મે ॥ 24 ॥

યથા ત્વાં નાવબુધ્યન્તિ ગન્ધર્વા વરવર્ણિનિ । સત્યં તે પ્રતિજાનામિ ગન્ધર્વેભ્યો ન તે ભયમ્ ।
અલન્કરિષ્યામ્યદ્યાહં ત્વત્સમાગમનાય વૈ ॥ 25 ॥

વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ મનોજ્ઞાનિ તવાપિ ચ ।
યથા માં ન ત્યજેથાસ્ત્વં તથ રંસ્યે ત્વયા સહ ॥ 26 ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

તથા ચેદપ્યહં સૂત દર્શયિષ્યામિ તે સુખમ્ ।
યન્નાનુભૂતં ભવતા જન્મપ્રભૃતિ કીચક ॥ 27 ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તમર્થમપિ જલ્પન્ત્યા દ્રૌપદ્યાઃ કીચકસ્ય હ ।
ક્ષણમાત્રં તદભવન્માસેનૈવ સમં નૃપ ॥ 28 ॥

કીચકોઽથ ગૃહં ગત્વા ભૃશં હર્ષપરિપ્લુતઃ ।
સૈરન્ધ્રીરૂપિણીં મૂઢો મૃત્યું તાં નાવબુદ્ધવાન્ ॥ 29 ॥

ગન્ધાભરણમાલ્યેષુ વ્યાસક્તઃ સ વિશેષતઃ ।
અલઞ્ચક્રે તદાઽત્માનં સત્વરઃ કામમોહિતઃ ॥ 30 ॥

તસ્ય તત્કુર્વતઃ કર્મ કાલો દીર્ઘ ઇવાભવત્ ।
અનુચિન્તયતશ્ચાપિ તામેવાયતલોચનામ્ ॥ 31 ॥

આસીદભ્યધિકા ચાપિ શ્રીઃ શ્રિયં પ્રમુમુક્ષતઃ ।
નિર્વાણકાલે દીપસ્ય વર્તીમિવ દિધક્ષતઃ ॥ 32 ॥

કૃતસમ્પ્રત્યયસ્તસ્યાઃ કીચકઃ કામમોહિતઃ ।
નાજાનાત્પતનં સ્વસ્ય ચિન્તયંસ્તાં શુભાનનામ્ ॥ 33 ॥

તતસ્તુ દ્રૌપદી ગત્વા ભીમસેનં મહાનસે ।
ઉપાતિષ્ઠત કલ્યાણી કૌરવ્યં પતિમન્તિકાત્ ॥ 34 ॥

તમુવાચ સુકેશાન્તા કીચકસ્ય કૃતો મયા ।
સઙ્ગમો નર્તનાગારે યથાઽવોચઃ પરન્તપ ॥ 35 ॥

કાલેન નિયતં બદ્ધઃ કામેન ચ બલાત્કૃતઃ । શૂન્યં સ નર્તનાગારમાગમિષ્યતિ કીચકઃ ।
એકો નિશિ મહાબાહો કીચકં તં નિષૂદય ॥ 36 ॥

તં મૂતપુત્રં કૌન્તેય કીચકં મદદર્પિતમ્ ।
ગત્વા ત્વં નર્તનાગારં નિર્જીવં કુરુ પાણ્ડવ ॥ 37 ॥

ગર્વિતઃ મૂતપુત્રોઽસૌ ગન્ધર્વાનવમન્યતે ।
સ ત્વં પ્રહરતાંશ્રેષ્ઠ નાલં નાગ ઇવોદ્ધર ॥ 38 ॥

અસ્રં દુઃખાભિભૂતાયા મમ માર્જસ્વ ભારત । બાહુવીર્યાનુરૂપં ચ દર્શયાદ્ય પરાક્રમમ્ ।
આત્મનશ્ચૈવ ભદ્રં તે કુરુ માનં કુલસ્ય ચ ॥ 39 ॥
ભીમ ઉવાચ ।

સ્વાગતં તે વરારોહે યન્માં વેદયસે પ્રિયમ્ ।
નહ્યસ્ય કઞ્ચિદિચ્છામિ સહાયં વરવર્ણિનિ ॥ 40 ॥

સા મે પ્રીતિસ્ત્વયાઽખ્યાતા કીચકસ્ય સમાગમે ।
હત્વા હિડિમ્બં યા પ્રીતિર્મમાસીત્સા શુચિસ્મિતે ॥ 41 ॥

સત્યં ભ્રાતૄંશ્ચ પુત્રાંશ્ચ પુરસ્કૃત્ય શપામિ તે ।
કીચકં નિહનિષ્યામિ વૃત્રં દેવપતિર્યથા ॥ 42 ॥

પ્રસહ્ય નિહનિષ્યામિ કેશવઃ કેશિનં યથા ।
રહસ્યં વા પ્રકાશં વા સૂદયિષ્યામિ કીચકમ્ ॥ 43 ॥

અહં ભદ્રે હનિષ્યામિ કીચકં મદનાન્વિતમ્ ।
યસ્ત્વાં કામાભિભૂતાત્મા દુર્લભામભિમન્યતે ॥ 44 ॥

અથ ચેદવબુધ્યન્તિ સૂતપુત્રં મયા હતમ્ ।
નિર્મનુષ્યં કરિષ્યામિ મત્સ્યાનામિદમાલયમ્ ॥ 45 ॥

મયા હતાંશ્ચેન્માત્સ્યાંસ્તુ ધાર્તરાષ્ટ્રો વિબુધ્યતિ । દુર્યોધનં તતો હત્વા સાનુબન્ધં સબાન્ધવમ્ ।
કુરુણામખિલં રાજ્યં પ્રતિપત્સ્યામિ ભામિનિ ॥ 46 ॥

નાહં શક્તોઽનુનયિતું કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ । કામં સત્યમુપાસીત કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
કામમન્યે હ્યુપાસન્તુ વિનીતા ધર્મચારિણઃ ॥ 47 ॥

ત્વાં તુ દુઃખમિદં પ્રાપ્તાં નાહં શક્નોમ્યુપેક્ષિતુમ્ ।
નિર્વૃતા ભવ પાઞ્ચાલિ કીચકસ્ય વધાત્પુનઃ ॥ 48 ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

કીચકસ્ય વધં ભીમ યદિ જાનન્તિ નાગરાઃ ।
ત્વયા કૃતં મહાબાહો નાહં જીવિતુમુત્સહે ॥ 49 ॥

કથં સત્યાચ્ચ નાપેયાદ્રાજાઽયં મત્કૃતે પ્રભો ।
નિશિ ગૂઢં તથા ભીમ કીચકં તં નિપાતય ॥ 50 ॥

અનુબુદ્ધે હિ કૌન્તેયો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
પુનર્વનં વ્રજેદ્ધીમાનનુજૈઃ પરિવારિતઃ ॥ 51 ॥

કશ્ચ ધર્મપરં જ્યેષ્ઠમતિવર્તેત ભારત ।
ભીમ ભીતાઽસ્મિ સમ્બોધાત્સાધુ મા ચાપલં કૃથાઃ ॥ 52 ॥

યથા ન કશ્ચિઞ્જાનીતે સૂતપુત્રં ત્વયા હતમ્ । તથા કુરુષ્વ કૌરવ્ય બલવન્નરિમર્દન ।
અદૃશ્યમાનસ્ત્વન્તસ્ય ભિન્ધિ પ્રાણાનરિન્દમ ॥ 53 ॥