મહાભારત · અધ્યાય 4.16

વસમાનેષુ પાર્થેષુ મત્સ્યસ્ય નગરે તદા ।
મહારથેષુ ચ્છન્નેષુ માસા દશ સમાયયુઃ ॥ 1 ॥

યાજ્ઞસેની સુદેષ્ણાં તુ શુશ્રૂષન્તી વિશામ્પતે ।
આવસત્પરિચારાર્હા સુદુઃખં જનમેજય ॥ 2 ॥

તથા ચરન્તી પાઞ્ચાલી સુદેષ્ણાયા નિવેશને ।
તા દેવીં તોપયામાસ તથા ચાન્તઃપુરસ્ત્રિયઃ ॥ 3 ॥

તસ્મિન્વર્ષે ગતપ્રાયે કીચકસ્તુ મહાબલઃ ।
સેનાપતિર્વિરાટસ્ય દદર્શ દ્રુપદાત્મજામ્ ॥ 4 ॥

તાં દૃષ્ટ્વા દેવગર્ભાયાં ચરન્તીં દેવતામિવ ।
કીચકઃ કામયામાસ કામબાણપ્રપીડિતઃ ॥ 5 ॥

સ તુ કામાગ્નિસન્તપ્તઃ સુદેષ્ણામભિગમ્ય વૈ ।
પ્રહસન્નિવ સેનાનીરિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 6 ॥

નેયં મયા જાતુ પુરેહ દૃષ્ટા રાજ્ઞી વિરાટસ્ય નિવેશને શુભા ।
રૂપેણ ચોન્માદયતીવ માં ભૃશં ગન્ધેન જાતા મદિરેવ ભામિની ॥ 7 ॥

કા દેવરૂપા હૃદયન્ગમા શુભે હ્યાચક્ષ્વ મે કસ્ય કુતોત્ર શોભને ।
ચિત્તં હિ નિર્મથ્ય કરોતિ માં વશે ન ચાન્યદત્રૌપધમસ્તિ મે મતમ્ ॥ 8 ॥

અહો તવેયં પરિચારિકા શુભા પ્રત્યગ્રરૂપા પ્રતિભાતિ મામિયમ્ ।
અયુક્તરૂપં હિ કરોતિ કર્મ તે પ્રશાસ્તુ માં યચ્ચ મમાસ્તિ કિઞ્ચન ॥ 9 ॥

પ્રભૂતનાગાશ્વરથં મહાજનં સમૃદ્ધિયુક્તં બહુપાનયોજનમ્ ।
મનોહરં કાઞ્ચનચિત્રભૂષણં ગૃહં મહચ્છોભયતામિયં મમ ॥ 10 ॥

તતઃ સુદેષ્ણામનુમન્ત્ર્ય કીચકસ્તતઃ સમભ્યેત્ય નરાધિપાત્મજામ્ ।
ઉવાચ કૃષ્ણામભિસાન્ત્વયંસ્તદા મૃગેન્દ્રકન્યામિવ જમ્બુકો વને ॥ 11 ॥

કા ત્વં કસ્યાસિ કલ્યાણિ કુતો વા ત્વં વરાનને ।
પ્રાપ્તા વિરાટનગરં તત્ત્વમાચક્ષ્વ શોભને ॥ 12 ॥

રૂપમગ્ર્યં તથા કાન્તિઃ સૌકુમાર્યમનુત્તમમ્ ।
કાન્ત્યા વિભાતિ વક્રં તે શશાઙ્ક ઇવ નિર્મલં ॥ 13 ॥

નેત્રે સુવિપુલે સુભ્રુ પદ્મપત્રનિભેશુભે ।
વાક્યં તે ચારુસર્વાઙ્ગિ પરપુષ્ટરુતોપમમ્ ॥ 14 ॥

એવંરૂપા મયા નારી કાચિદન્યા મહીતલે ।
ન દૃષ્ટપૂર્વા સુશ્રોણિ યાદૃશી ત્વમનિન્દિતે ॥ 15 ॥

લક્ષ્મીઃ પદ્માલયા કા ત્વમથ ભૂતિઃ સુમધ્યમે ।
હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિરથો કાન્તિરાસાં કા ત્વં વરાનને ॥ 16 ॥

અતીવ રૂપિણી કિં ત્વમનઙ્ગવિહારિણી ।
અતીવ ભ્રાજસે સુભ્રુ પ્રભેવેન્દોરનુત્તમા ॥ 17 ॥

અપિ ચેક્ષણપક્ષ્માણાં સ્થિતજ્યોત્સ્નોપમં શુભમ્ ।
દિવ્યાંશુરશ્મિભિર્વૃત્તં દિવ્યકાન્તિમનોરમમ્ ॥ 18 ॥

નિરીક્ષ્ય વક્રચન્દ્રં તે લક્ષ્મ્યાઽનુપમયા યુતમ્ ।
કૃત્સ્ને જગતિ કો નેહ કામસ્ય વશગો ભવેત્ ॥ 19 ॥

હારાલન્કારયોગ્યૌ તુ સ્તનૌ ચોભૌ શુભોભનૌ ।
સુજાતૌ સહિતૌ લક્ષ્મ્યા પીનૌ વૃત્તૌ નિરન્તરૌ ॥ 20 ॥

કુડ્મલામ્બુરુહાકારૌ તવ સુભ્રુ પયોધરૌ ।
કામપ્રતોદાવિવ માં તુદતશ્ચારુહાસિનિ ॥ 21 ॥

વલીવિભઙ્ગચતુરં સ્તનભારવિનામિતમ્ ।
કરાગ્રસમ્મિતં મધ્યં તવેદં તનુમધ્યમે ॥ 22 ॥

દૃષ્ટ્વૈવ ચારુજઘનં સરિત્પુલિનસન્નિભમ્ ।
કામવ્યાધિરસાધ્યો મામપ્યાક્રામતિ ભામિનિ ॥ 23 ॥

જજ્વાલ ચાગ્નિમદનો દાવાગ્નિરિવ નિર્દયઃ ।
ત્વત્સઙ્ગમાભિસન્કલ્પવિવૃદ્ધો માં દહત્યયમ્ ॥ 24 ॥

આત્મપ્રદાનવર્ષેણ સન્ગમામ્ભોધરેણ ચ ।
શમયસ્વ વરારોહે જ્વલન્તં મન્મથાનલમ્ ॥ 25 ॥

મચ્ચિત્તોન્માદનકરા મન્મથસ્ય શરોત્કરાઃ । ત્વત્સઙ્ગમાશાનિશિતાસ્તીવ્રાઃ શશિનિભાનને ।
મહ્યં વિદાર્ય હૃદયમિદં નિર્દયવેગિતાઃ ॥ 26 ॥

પ્રવિષ્ટા હ્યસિતાપાઙ્ગિ પ્રચણ્ડાશ્ચણ્ડદારુણાઃ । અત્યુન્માદસમારમ્ભાઃ પ્રીત્યુન્માદકરા મમ ।
આત્મપ્રદાનસમ્ભોગૈર્મામુદ્ધર્તુમિહાર્હસિ ॥ 27 ॥

ચિત્રમાલ્યામ્બરધરા સર્વાભરણભૂષિતા ।
કામં પ્રકામં સેવ ત્વં મયા સહ વિલાસિનિ ॥ 28 ॥

નાર્હસીહાસુખં વસ્તું સુખાર્હા સુખવર્જિતા ।
પ્રાપ્નુહ્યનુત્તમં સૌખ્યં મત્તસ્ત્વં મત્તગામિનિ ॥ 29 ॥

સ્વાદૂન્યમૃતકલ્પાનિ પેયાનિ વિવિધાનિ ચ ।
પિબમાના મનોજ્ઞાનિ રમમાણા યથાસુખમ્ ॥ 30 ॥

ભોગોપચારાન્વિવિધાન્સૌભાગ્યં ચાપ્યનુત્તમમ્ ।
પાનં પિબ મહાભાગે ભોગૈશ્ચાનુત્તમૈઃ શુભૈઃ ॥ 31 ॥

ઇદં હિ રૂપં પ્રથમં તવાનઘે નિરર્થકં કેવલમદ્ય ભામિનિ ।
અધાર્યમાણા સ્નગિવોત્તમા શુભા ન શોભસે સુન્દરિ શોભના સતી ॥ 32 ॥

ત્યજામિ દારાન્મમ યે પુરાતના ભવન્તુ દાસ્યસ્તવ ચારુહાસિનિ ।
અહં ચ તે સુન્દરિ દાસવત્સ્થિતઃ સદા ભવિષ્યે વશગો વરાનને ॥ 33 ॥