મહાભારત · અધ્યાય 3.78

ભગવાન્કામ્યકાત્પાર્થે ગતે મે પ્રપિતામહે ।
પાણ્ડવાઃ કિમકુર્વંસ્તે તમૃતે સવ્યસાચિનમ્ ॥

સ હિ તેષાં મહેષ્વાસો ગતિરાસીદનીકજિત્ ।
આદિત્યાનાં યથા વિષ્ણુસ્તથૈવ પ્રતિભાતિ મે ॥

તેનેન્દ્રસમવીર્યેણ સન્ગ્રામેષ્વનિવર્તિના ।
વિનાભૂતા વને વીરાઃ કથમાસન્પિતામહાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ગતે તુ પાણ્ડવેતાત કામ્યકાત્સવ્યસાચિનિ ।
બભૂવુઃ કૌરવેયાસ્તે દુઃખશોકપરાયણાઃ ॥

આક્ષિપ્તસૂત્રા મણયશ્છિન્નપક્ષા ઇવાણ્ડજાઃ ।
અપ્રીતમનસઃ સર્વે બભૂવુરથ પાણ્ડવાઃ ॥

વનં તુ તદભૂત્તેન હીનમક્લિષ્ટકર્મણા ।
કુબેરેણ યથાહીનં વનં ચૈત્રરથં તથા ॥

તમૃતે તે નરવ્યાઘ્રાઃ પાણ્ડવા જનમેજય ।
મુદમપ્રાપ્નુવન્તો વૈ કામ્યકે ન્યવસંસ્તદા ॥

બ્રાહ્મણાર્થે પરાક્રાન્તાઃ શુદ્ધૈર્વાણૈર્મહારથાઃ ।
નિઘ્નન્તો ભરતશ્રેષ્ઠ મેધ્યાન્બહુવિધાન્મૃગાન્ ॥

નિત્યંહિ પુરુષવ્યાઘ્રા વન્યાહારમરિન્દમાઃ ।
પ્રવિસૃત્ય સમાહૃત્ય બ્રાહ્મણેભ્યો ન્યવેદયન્ ॥

એવં તે ન્યવસંસ્તત્રસોત્કણઅઠાઃ પુરુષર્ષભાઃ ।
અહૃષ્ટમનસઃ સર્વેગતે રાજન્ધનઞ્જયે ॥

અથ વિપ્રોષિતં રાજન્પાઞ્ચાલી મધ્યમં પતિમ્ ।
સ્મરન્તી પાણ્ડવશ્રેષ્ઠમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

યોઽર્જુનેનાર્જુનસ્તુલ્યો દ્વિબાહુર્બહુબાહુના ।
તમૃતે પાણ્ડવશ્રેષ્ઠં વનં ન પ્રતિભાતિ મે ॥

શૂન્યામિવ પ્રપશ્યામિ તત્રતત્ર મહીમિમામ્ ।
બહ્વાશ્ચર્યમિદં ચાપિ વનં કુસુમિતદ્રુમમ્ ॥

ન તથા રમણીયં વૈ તમૃતે સવ્યસાચિનમ્ ।
નીલામ્બુદસમપ્રખ્યં મત્તમાતઙ્ગગામિનમ્ ॥

તમૃતે પુણ્ડરીકાક્ષં કામ્યકં નાતિભાતિ મે । યસ્ય વા ધનુષો ઘોષઃ શ્રૂયતે ચાશનિસ્વનઃ ।
ન લભે શર્મ વૈ રાજન્સ્મરન્તી સવ્યસાચિનમ્ ॥

તથા લાલપ્યમાનાં તાં નિશામ્ય પરવીરહા ।
ભીમસેનો મહારાજ દ્રૌપદીમિદમબ્રવીત્ ॥

મનઃપ્રીતિકરં ભદ્રે યદ્બ્રવીષિ સુમધ્યમે ।
તન્મ પ્રીણાતિ હૃદયમમૃતપ્રાશનોપમમ્ ॥

યસ્ય દીર્ઘૌ સમૌ પીનૌ ભુજૌ પરિઘસન્નિભૌ ।
મૌર્વીકૃતકિણૌ વૃત્તૌ ખઙ્ગાયુધધનુર્ધરૌ ॥

નિષ્કાઙ્ગદકૃતાપીડૌ પઞ્ચશીર્ષાવિવોરગૌ ।
તમૃતે પુરુષવ્યાઘ્રં નષ્ટસૂર્યમિવામ્બરમ્ ॥

યમાશ્રિત્ય મહાબાહું પાઞ્ચાલાઃ કુરવસ્તથા ।
સુરાણામપિ યત્તાનાં પૃતનાસુ ન બિભ્યતિ ॥

યસ્ય બાહૂ સમાશ્રિત્ય વયં સર્વેમહાત્મનઃ ।
મન્યામહે જિતાનાજૌ પરાન્પ્રાપ્તાં ચ મેદિનીમ્ ॥

તમૃતે ફલ્ગુનં વીરં ન લભે કામ્યકે ધૃતિમ્ ।
પશ્યામિ ચ દિશઃ સર્વાસ્તિમિરેણાવૃતા ઇવ ॥

તતોઽબ્રવીત્સાશ્રુકણ્ઠો નકુલઃ પાણ્ડુનન્દનઃ । યસ્મિન્દિવ્યાનિ કર્માણિ કથયન્તિ રણાજિરે ।
દેવા અપિ યુધાંશ્રેષ્ઠં તમૃતેકા રતિર્વને ॥

ઉદીચીં ચો દિશં ગત્વા જિત્વા યુધિ મહાબલાન્ ।
ગન્ધર્વમુખ્યાઞ્શતશો હર્યાઁલ્લેબે મહાદ્યુતિઃ ॥

રાજ્ઞે તિત્તિરિકલ્માષાઞ્શ્રીમતોઽનિલરંહસઃ ।
પ્રાદાદ્ભાત્રે પ્રિયઃ પ્રેમ્ણા રાજસૂયે મહાક્રતૌ ॥

તમૃતેભીમધન્વાનં ભીમાદવરજં વને ।
કામયે કામ્યકે વાસં નેદાનીમમરોપમમ્ ॥
સહદેવ ઉવાચ ।

યો ધનાનિન કન્યાશ્ચ યુધિ હિત્વા મહાબલાન્ । શતશો ઘાતયિત્વાઽરીન્પૃતનામધ્યગસ્તદા ।
આજહાર પુરા રાજ્ઞે રાજસૂયે મહાક્રતૌ ॥

યઃ સમેતાન્મૃધે જિત્વાયાદવાનમિતદ્યુતિઃ ।
સુભદ્રામાજહારૈકો વાસુદેવસ્ય સમ્મતે ॥

યેનાર્ધરાજ્યમાચ્છિદ્ય દ્રુપદસ્ય મહાત્મનઃ ।
આચાર્યદક્ષિણા દત્તા રણે દ્રોણશ્યભારત ॥

તસ્ય જિષ્ણોર્બૃસીં દૃષ્ટ્વા સૂન્યત્રેવ નિવેશને ।
હૃદયં મે મહારાજ ન શામ્યાત્રકદાચન ॥

વિનાદસ્માદ્વિવાસં તુ રોચયેઽહમરિન્દમ । ન હિ નસ્તમૃતે વીરં રમણીયમિદં વનમ્ ॥