મહાભારત · અધ્યાય 3.68

અથ દીર્ઘસ્ય કાલસ્ય પર્ણાદો નામ વૈ દ્વિજઃ ।
પ્રત્યેત્ય નગરં ભૈમીમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

નૈષધં મૃગયાણેન દમયન્તિ દિવાનિશમ્ ।
અયોધ્યાં નગરીં ગત્વા ભાગસ્વરિરુપસ્થિતઃ ॥

શ્રાવિતશ્ચ મયા વાક્યં ત્વદીયં સ મહાજને ।
ઋતુપર્ણો મહાભાગો યથોક્તં વરવર્ણિનિ ॥

તચ્છ્રુત્વા નાબ્રવીત્કિઞ્ચિદૃતુપર્ણો નરાધિપઃ ।
ન ચ પારિષદઃ કશ્ચિદ્ભાષ્યમાણો મયાઽસકૃત્ ॥

અનુજ્ઞાતં તુ માં રાજ્ઞા વિજને કશ્ચિદબ્રવીત્ ।
ઋતુપર્ણસ્ય પુરુષો બાહુકો નામ નામતઃ ॥

સૂતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વિરૂપો હ્રસ્વબાહુકઃ ।
શીઘ્રયાનેષુ કુશલો મૃષ્ટકર્તા ચ ભોજને ॥

સ વિનિઃશ્વસ્ય બંહુશો રુદિત્વા ચ ષુનઃપુનઃ ।
કુશલં ચૈવ માં પૃષ્ટ્વા પશ્ચાદિદમભાષત ॥

વૈષમ્યમપિ સમ્પ્રાપ્તા ગોપાયન્તિ કુલસ્ત્રિયઃ ।
આત્માનમાત્મના સત્યો જિતઃ સ્વર્ગો ન સંશયઃ ॥

રહિતા ભર્તૃભિશ્ચૈવ ન કુપ્યન્તિ કદાચન । 3-68-9બ્પ્રાણાંશ્ચારિત્રકવચાન્ધારયન્તિ વરસ્ત્રિયઃ ॥

વિષમસ્થેન મૂઢેન પરિભ્રષ્ટસુખેન ચ ।
યત્સા તેન પરિત્યક્તા તત્ર ન ક્રોદ્ધુમર્હતિ ॥

પ્રાણયાત્રાં પરિપ્રેપ્સોઃ શકુનૈર્હૃતવાસસઃ ।
આધિભિર્દહ્યમાનસ્ય શ્યામા ન ક્રોદ્ધુમર્હતિ ॥

સત્કૃતાઽસત્કૃતા વાઽપિ પતિં દૃષ્ટ્વા તથાગતમ્ ।
ભ્રષ્ટરાજ્યં શ્રિત્યા હીનં શ્યામા ન ક્રોદ્ધુમર્હતિ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ત્વરિતોઽહમિહાગતઃ ।
શ્રુત્વા પ્રમાણં ભવતી રાજ્ઞશ્ચૈવ નિવેદયઃ ॥

એતચ્છ્રુત્વાઽશ્રુપૂર્ણાક્ષી પર્ણાદસ્ય વિશામ્પતે ।
દમયન્તી રહોઽભ્યેત્ય માતરં પ્રત્યભાપત ॥

અયમર્થૌ ન સંવેદ્યો ભીમે માતઃ કદાચન ।
ત્વત્સન્નિધૌ નિયોક્ષ્યેઽહંસુદેવં દ્વિજસત્તમમ્ ॥

યથા ન નૃપતિર્ભીમઃ પ્રતિપદ્યેત મે મતમ્ ।
યથા ત્વયા પ્રકર્તવ્યં મમ ચેત્પ્રિયમિચ્છસિ ॥

યથા ચાહં સમાનીતા સુદેવેનાશુ બાન્ધવાન્ ।
તેનૈવ મઙ્ગલેનાદ્ય સુદેવો યાતુ મા ચિરમ્ ॥

સમાનેતું નલં માતરયોધ્યાં નગરીમિતઃ ।
ઋતુપર્ણસ્ય નગરે નિવસન્તમરિન્દમમ્ ॥

વિશ્રાન્તં તુ તતઃ પશ્ચાત્પર્ણાદં દ્વિજસત્તમમ્ ।
અર્ચયામાસ વૈદર્ભી ધનેનાતીવ ભામિની ॥

લવાચ ચૈનં મહતા સમ્પૂજ્ય દ્રવિણેન વૈ । નલે ચેહાગતે વિપ્ર ભૂયો દાસ્યાભિ તે વસુ ॥

ત્વયા હિ મે બહુકૃતંયદન્યો ન કરિષ્યતિ ।
યદ્ભર્ત્રાઽહં સમેષ્યામિ શીઘ્રમેવ દ્વિજોત્તમ ॥

સ એવમુક્તોઽથાશ્વાસ્ય આશીર્વાદૈઃ સુમઙ્ગલૈઃ ।
ગૃહાનુપયયૌ ચાપિ કૃતાર્થઃ સુમહામનાઃ ॥

તતઃ સુદેવમાનાય્ય દમયન્તી યુધિષ્ઠિર ।
અબ્રવીત્સન્નિદૌ માતુર્દુઃખશોકસમન્વિતા ॥

ગત્વા સુદેવ નગરીમયોધ્યાવાસિનં નૃપમ્ ।
ઋતુપર્ણં વચો બ્રૂહિ પતિમન્યં ચિકીર્ષતી ॥

આસ્થાસ્યતિ પુનર્ભૈમી દમયન્તી સ્વયંવરમ્ ।
તત્ર ગચ્છન્તિ રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ સર્વશઃ ॥

તથા ચ ગણિતઃ કાલઃ શ્વોભૂતે સ ભવિષ્યતિ ।
યદિ સમ્ભાવિનીયં તે ગચ્છ શીઘ્રમરિન્દમ ॥

સૂર્યોદયે દ્વતીયં સા ભર્તારં વરયિષ્યતિ ।
ન હિ સ જ્ઞાયતે વીરો નલો જીવન્મૃતોપિ વા ॥

એવં તથા યથોક્તો વૈ ગત્વા રાજાનમબ્રવીત્ । ઋતુપર્ણં મહારાજ સુદેવો બ્રાહ્મણસ્તદા ॥