મહાભારત · અધ્યાય 3.53

સા નમસ્કૃત્ય દેવેભ્યઃ પ્રહસ્ય નલમબ્રવીત્ ।
પ્રણયસ્વ યથાશ્રદ્ધં રાજન્કિં કરવાણિ તે ॥

અહં ચૈવ હિ યચ્ચાન્યન્મમાસ્તિ વસુ કિઞ્ચના ।
તત્સર્વં તવ વિસ્રબ્ધં કુરુ પ્રણયમીશ્વર ॥

હંસાનાં વચનં યત્તુ તન્માં દહતિ પાર્થિવ ।
ત્વત્કૃતે હિ મયા વીર રાજાનઃ સન્નિપાતિતાઃ ॥

યદિ ત્વં ભજમાનાં માં પ્રત્યાખ્યાસ્યસિ માનદ ।
વિષમગ્નિં જલં રજ્જુમાસ્થાસ્યે તવ કારણાત્ ॥

એવમુક્તસ્તુ વૈદર્ભ્યા નલસ્તાં પ્રત્યુવાચ હ ।
તિષ્ઠત્સુ લોકપાલેષુ કથં માનુષમિચ્છસિ ॥

યેષામહં લોકકૃતામીશ્વરાણાં મહાત્મનામ્ ।
ન પાદરજસા તુલ્યો મનસ્તે તેષુ વર્તતામ્ ॥

વિપ્રિયં હ્યાચરન્મર્ત્યો દેવાનાં મૃત્યુચ્છતિ ।
ત્રાહિ મામનવદ્યાઙ્ગિ વરયસ્વ સુરોત્તમાન્ ॥

વિરજાંસિ ચ વાસાંસિ દિવ્યાશ્ચિત્રાઃ સ્રજસ્તથા ।
ભૂષણાનિ તુ દિવ્યાનિ દેવાન્પ્રાપ્ય તુ ભુઙ્ક્ષ્વ વૈ ॥

ય ઇમાં પૃથિવીં કૃત્સ્નાં સન્ક્ષિપ્ય ગ્રસતે પુનઃ ।
હુતાશમીશં દેવાનાં કા તં ન વરયેત્પતિમ્ ॥

યસ્ દણ્ડભયાત્સર્વે ભૂતગ્રામાઃ સમાગતાઃ ।
ધર્મમેવાનુરુધ્યન્તિ કા તં ન વરયેત્પતિમ્ ॥

ધર્માત્માનં મહાત્માનં દૈત્યદાનવમર્દનમ્ ।
મહેન્દ્રં સર્વદેવાનાં કા તં ન વરયેત્પતિમ્ ॥

ક્રિયતામવિશઙ્કેન મનસા યદિ મન્યસે ।
વરુણં લોકપાલાનાં સુહૃદ્વાક્યમિદં શૃણુ ॥

નૈષધેનૈવમુક્તા સા દમયન્તી બચોઽબ્રવીત્ ।
સમાપ્લુતાભ્યાં નેત્રાભ્યાં શોકજેનાથ વારિણા ॥

દેવેભ્યોઽહં નમસ્કૃત્ યસર્વેભ્યઃ પૃથિવીપતે ।
વૃણે ત્વામેવ ભર્તારં સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥

તામુવાચ તતો રાજા વેષમાનાં કૃતાઞ્જલિમ્ ।
દૌત્યેનાગત્ય કલ્યાણિ નોત્સહે સ્વાર્થમીપ્સિતં ॥

કથં હ્યહં પ્રતિશ્રુત્ય દેવતાનાં વિશેષતઃ ।
પરાર્થે યત્નમારભ્ય કથં સ્વાર્થમિહોત્સહે ॥

એષ ધર્મો યદિ સ્વાર્થો મમાપિ ભવિતા તતઃ ।
એવં સ્વાર્થં કરિષ્યામિ તથા ભદ્રે વિધીયતામ્ ॥

તતો બાષ્પાકુલાંવાચં દમયન્તી શુચિસ્મિતા ।
પ્રત્યાહરન્તી શનકૈર્નલં રાજાનમબ્રવીત્ ॥

અસ્ત્યુપાયો મયા દૃષ્ટો નિરપાયો નરેશ્વર ।
યેન દોષો ન ભવિતા તવ રાજન્કથઞ્ચન ॥

ત્વં ચૈવ હિ નરશ્રેષ્ઠ દેવાશ્ચેન્દ્રપુરોગમાઃ ।
આયાન્તુ સહિતાઃ સર્વે મમ યત્ર સ્વયંવરઃ ॥

તતોઽહં લોકપાલાનાં સન્નિધૌ ત્વાં નરેશ્વર ।
વરયિષ્યે નરવ્યાઘ્ર નૈવં દોષો ભવિષ્યતિ ॥

એવમુક્તસ્તુ વૈદર્ભ્યા નલો રાજા વિશમ્પતે ।
આજગામ પુનસ્તત્ર યત્ર દેવાઃ સમાગતાઃ ॥

તમપશ્યંસ્તથાઽયાન્તં લોકપાલા મહેશ્વરાઃ ।
દૃષ્ટ્વા ચૈનં તતોઽપૃચ્છન્વૃત્તાન્તં સર્વમેવ તમ્ ॥

કચ્ચિદ્દૃષ્ટા ત્વયા રાજન્દમયન્તી શુચિસ્મિતા ।
કિમબ્રવીચ્ચ નઃ સર્વાન્વદ ભૂમિપતેઽનઘ ॥
નલ ઉવાચ ।

ભવદ્ભિરહમાદિષ્ટો દમયન્ત્યા નિવેશનમ્ ।
પ્રવિષ્ટઃ સુમહાકક્ષ્યં દણ્ડિભિઃ સ્થવિરૈર્વૃતમ્ ॥

પ્રવિશન્તં ચ માં તત્ર ન કશ્ચિદ્દૃષ્ટવાન્નરઃ ।
ઋતે તાં પાર્તિવસુતાં ભવતામેવ તેજસા ॥

સખ્યશ્ચાસ્યા મયા દૃષ્ટાસ્તાભિશ્ચાપ્યુપલક્ષિતઃ ।
વિસ્મિતાશ્ચાભવન્સર્વા દૃષ્ટ્વા માં વિબુધેશ્વરાઃ ॥

વર્ણ્યમાનેષુ ચ મયા ભવત્સુ રુચિરાનનાં ।
મામેવ ગતસન્કલ્પા વૃણીતે સા સુરોત્તમાઃ ॥

અબ્રવીચ્ચૈવ માં બાલા આયાન્તુ સહિતાઃ સુરાઃ ।
ત્વયા સહ નરવ્યાઘ્ર મમ યત્રસ્વયંવરઃ ॥

તેષામહં સન્નિધૌ ત્વાં વરયિષ્યામિ નૈષધ ।
એવં તવ મહાબાહો દોષો ન ભવિતેતિ હ ॥

એતાવદેવ વિબુધા યથાવૃત્તમુપાહૃતમ્ । મયા શેષે પ્રમાણં તુ ભવન્તસ્ત્રિદશેશ્વરાઃ ॥