મહાભારત · અધ્યાય 3.48

તેષાં તચ્ચરિતં શ્રુત્વા મનુષ્યાતીતમદ્ભુતમ્ ।
ચિન્તાશોકપરીતાત્મા મન્યુનાભિપરિપ્લુતઃ ॥

દીર્ઘમુષ્ણં ચ નિઃશ્વસ્ય ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ ।
અબ્રવીત્સઞ્જયં સૂતમામન્ત્ર્ય ભરતર્ષભ ॥

ન રાત્રૌ ન દિવા સૂત શાન્તિં પ્રાપ્નોમિ વૈક્ષણમ્ ।
સઞ્ચિન્ત્ય દુર્ણયં ઘોરમતીતં દ્યૂતજં હિ તત્ ॥

તેષામસહ્યવીર્યાણાં શૌર્યં ધૈર્યં ધૃતિં પરામ્ ।
અન્યોન્યમનુરાગં ચ ભ્રાતૄણામતિમાનુષમ્ ॥

દેવપુત્રૌ મહાભાગૌ દેવરાજસમદ્યુતી ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ પાણ્ડવૌ યુદ્ધદુર્મદૌ ॥

દૃઢાયુધૌ દૂરપાતૌ યુદ્ધે ચ કૃતનિશ્ચયૌ ।
શીઘ્રહસ્તૌ દૃઢક્રોધૌ નિત્યયુક્તૌ રથે સ્થિતૌ ॥

ભીમાર્જુનૌ પુરોધાય યદા તૌ રણમૂર્ધનિ ।
સ્થાસ્યેતે સિંહવિક્રાન્તાવશ્વિનાવિવ દુઃસહૌ ॥

નિઃશેષમિહ પશ્યામિ મમ સૈન્યસ્ય સઞ્જય ॥

તૌ હ્યપ્રતિરથૌ યુદ્ધે દેવપુત્રૌ મહારથૌ ।
દ્રૌપદ્યાસ્તં પરિક્લેશં ન ક્ષંસ્યેતેઽત્યમર્ષિણૌ ॥

વૃષ્ણયોઽથ મહેષ્વાસાઃ પાઞ્ચાલા વા મહૌજસઃ । યુધિ સત્યાભિસન્ધેન વાસુદેવેન રક્ષિતાઃ ।
પ્રધક્ષ્યન્તિ રણે પાર્થાઃ પુત્રાણાં મમ વાહિનીમ્ ॥

રામકૃષ્ણપ્રણીતાનાં વૃષ્ણીનાં સૂતનન્દન ।
ન શક્યઃ સહિતું વેગઃ પર્વતૈરપિ દુઃસહઃ ॥

તેષાં મધ્યે મહેષ્વાસો ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
શૈક્યયા વીરઘાતિન્યા ગદયા વિચરિષ્યતિ ॥

તથા ગાણ્ડીવનિર્ઘોષં વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ ।
ગદાવેગં ચ ભીમસ્ય નાલં સોઢું નરાધિપાઃ ॥

તતોઽહં સુહૃદાં વાચો દુર્યોધનવશાનુગઃ ।
સ્મરણીયાઃ સ્મરિષ્યામિ મયા યા ન કૃતાઃ પુરા ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

વ્યતિક્રમોઽયં સુમહાંસ્ત્વયા રાજન્નુપેક્ષિતઃ ।
સમર્થેનાપિ યન્મોહાત્પુત્રસ્તે ન નિવારિતઃ ॥

શ્રુત્વાઽયં નિર્જિતાન્દ્યૂતે પાણ્ડવાન્મધુસૂદનઃ ।
ત્વરિતઃ કામય્કે પાર્થાન્સમભાવયદચ્યુતઃ ॥

દ્રુપદસ્ય તથા પુત્રા ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગમાઃ ।
વિરાટો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ કેકયાશ્ચ મહારથાઃ ॥

તૈશ્ચ યત્કથિતં રાજન્દૃષ્ટ્વા પાર્થાન્પરાજિતાન્ ।
ચારેણ વિદિતં સર્વં તન્મયા વેદિતં ચ તે ॥

સમાગમ્ય વૃતસ્તત્ર પાણ્ડવૈર્મધુસૂદનઃ ।
સારથ્યે ફલ્ગુનસ્યાજૌ તથેત્યાહ ચ તાન્હરિઃ ॥

અમર્ષિતો હિ કૃષ્ણોપિ દૃષ્ટ્વા પાર્થાંસ્તદા ગતાન્ ।
કૃષ્ણાજિનોત્તરાસઙ્ગાનબ્રવીચ્ચ યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

યા સા સમૃદ્ધિઃ પાર્થાનામિન્દ્રપ્રસ્થે બભૂવ હ ।
રાજસૂયે મયા દૃષ્ટા નૃપૈરન્યૈઃ સુદુર્લભા ॥

યત્રસર્વાન્મહીપાલાઞ્શસ્ત્રતેજોભયાર્દિતાન્ ।
સવઙ્ગાઙ્ગાન્સપૌણ્ડ્રૌઢ્રાન્સચોલદ્રવિડાન્ધ્રકાન્ ॥

સાગરાનૂપકાંશ્ચૈવ યે ચ પત્તનવાસિનઃ ।
સિંહલાન્બર્બરાન્મ્લેચ્છાન્યે ચ લઙ્કાનિવાસિનઃ ॥

પશ્ચિમાનિ ચરાષ્ટ્રાણિ શતશઃ સાગરાન્તિકાન્ ।
પહ્લવાન્દરદાન્સર્વાન્કિરાતાન્યવનાઞ્શકાન્ ॥

હારહૂણાંશ્ચ ચીનાંશ્ચ તુષારાન્સૈન્ધવાંસ્તથા ।
જાગુડાન્રામઠાન્મુણ્ડાન્સ્ત્રીરાજ્યમથ તઙ્ગણાન્ ॥

કેકયાન્માલવાંશ્ચૈવ તથા કાશ્મીરકાનપિ ।
અદ્રાક્ષમહમાહૂતાન્યજ્ઞે તે પરિવેષકાન્ ॥

સા તે સમૃદ્ધિર્યૈરાત્તા ચપલા પ્રતિસારિણી ।
આદાય જીવિતં તેષામાહરિષ્યામિ તામહમ્ ॥

રામેણ સહ કૌરવ્ય ભીમાર્જુનવયૈસ્તથા ।
અક્રૂરગદસામ્બૈશ્ચ પ્રદ્યુમ્નેનાહુકેન ચ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નેન વીરેણ શિશુપાલાત્મજેન ચ । દુર્યોધનં રણે હત્વા સદ્યઃ કર્ણં ચ ભારત ।
દુઃશાસનં સૌબલેયં યશ્ચાન્યઃ પ્રતિયોત્સ્યતિ ॥

તતસ્ત્વં હાસ્તિનપુરે ભ્રાતૃભિઃ સહિતો વસન્ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રીં શ્રિયં પ્રાપ્ય પ્રશાધિ પૃથિવીમિમાં ॥

અથૈનમબ્રવીદ્રાજા તસ્મિન્વીરસમાગમે ।
શૃણ્વત્સ્વેતેષુ વીરેષુ ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખેષુ ચ ॥

પ્રતિગૃહ્ણામિ તે વાચમિમાં સત્યાં જનાર્દન ।
અમિત્રાન્મે મહાબાહો સાનુબન્ધાન્હનિષ્યસિ ॥

વર્ષાત્રયોદશાદૂર્ધ્વં સત્યં માં કુરુ કેશવ ।
પ્રતિજ્ઞાતો વને વાસો રાજ્ઞામ્મધ્યે મયા હ્યયમ્ ॥

ધર્મરાજસ્ય વચનં પ્રતિશ્રુત્ય સભાસદઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગાસ્તે સમયામાસુṟઅઞ્જસા ॥

કેશવં મધુરૈર્વાક્યૈઃ કાલયુક્તૈરમર્ષિતમ્ ।
પાઞ્ચાલીં પ્રાહુરક્લિષ્ટાં વાસુદેવસ્ય શૃણ્વતઃ ॥

દુર્યોધનસ્તવ ક્રોધાદ્દેવિ ત્યક્ષ્યતિ જીવિતમ્ ।
પ્રતિજાનીમ તે સત્યં મા શુચો વરવર્ણિનિ ॥

યે સ્મ તે કુરવઃ કૃષ્ણે દૃષ્ટ્વા ત્વાં પ્રાહસંસ્તદા ।
માંસાનિ તેષાં ખાદન્તો હરિષ્યન્તિ વૃકદ્વિજાઃ ॥

પાસ્યન્તિ રુધિરં તેષાં ગૃધ્રા ગોમાયવસ્તથા ।
ઉત્તમાઙ્ગાનિ કર્ષન્તો યૈઃ કૃષ્ટાઽસિ સભાતલે ॥

તેષાં દ્રક્ષ્યસિ પાઞ્ચાલિ ગાત્રાણિ પૃથિવીતલે ।
ક્રવ્યાદૈઃ કૃષ્યમાણાનિ ભક્ષ્યમાણાનિ ચાસકૃત્ ॥

પરિક્લિષ્ટાઽસિયૈસ્તત્રયૈશ્ચાસિ સમુપેક્ષિતા ।
તેષામુત્કૃત્તશિરસાં ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્ ॥

એવં બહુવિધા વાચસ્ત ઊચુઃ પુરુષર્ષભાઃ ।
સર્વેતેજસ્વિનઃ શૂરાઃ સર્વેચાહતલક્ષણાઃ ॥

તે ધર્મરાજેન વૃતાવર્ષાદૂર્ધ્વં ત્રયોદશાત્ ।
પુરસ્કૃત્યોપયાસ્યન્તિ વાસુદેવં મહારથાઃ ॥

રામશ્ચ કૃષ્ણશ્ચ ધનઞ્જયશ્ચ પ્રદ્યુમ્નસામ્બૌ યુયુધાનભીમૌ ।
માદ્રીસુતૌ કેકયરાજપુત્રાઃ પાઞ્ચાલપુત્રાઃ સહ મત્સ્યરાજ્ઞા ॥

એતાન્સર્વાલ્લોઁકવીરાનજેયા- ન્મહાત્મનઃ સાનુબન્ધાન્સસૈન્યાન્ ।
કો જીવિતાર્થી સમરેઽભ્યુદીયા- ત્ક્રુદ્ધાન્સિંહાન્કેસરિણો યથૈવ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

યન્માઽબ્રવીદ્વિદુરો દ્યૂતકાલે ત્વં પાણ્ડવાઞ્જેષય્સિ ચેન્નરેન્દ્ર ।
ધ્રુવં કુરૂણામયમન્તકાલો મહાભયો ભવિતા શોણિતૌધઃ ॥

મન્યે યથા તદ્ભવિતેતિ સૂત યથા ક્ષત્તા પ્રાહ વચઃ પુરા મામ્ ।
અસંશયં ભવિતા યુદ્ધમેત- દ્ગતે કાલે પાણ્ડવાનાં યથોક્તમ્ ॥