મહાભારત · અધ્યાય 3.38

ભગવઞ્શ્રોતુમિચ્છાસમિ પાર્થસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
વિસ્તરેણ કથામેતાં યથાઽસ્ત્રાણ્યુપલબ્ધવાન્ ॥

કથં ચ પુરુષવ્યાઘ્રો દીર્ઘબાહુર્ધનઞ્જયઃ ।
વનં પ્રવિષ્ટસ્તેજસ્વી નિર્મનુષ્યમભીતવત્ ॥

કિઞ્ચાનેન કૃતન્તત્રવસતા બ્રહ્મવિત્તમ ।
કથં ચ ભગવાન્સ્થાણુર્દેવરાજશ્ચ તોષિતઃ ॥

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજોત્તમ ।
ત્વં હિ સર્વજ્ઞ દિવ્યં ચ માનુષં ચૈવ વેત્થ ॥

અત્યદ્ભુતં મહાપ્રાજ્ઞ રોમહર્ષણમર્જુનઃ । ભવેન સહ સન્ગ્રામં ચકારાપ્રતિમં કિલ ।
પુરા પ્રહરતાંશ્રેષ્ઠઃ સન્ગ્રામેષ્વપરાજિતઃ ॥

યચ્છ્રુત્વા નરસિંહાનાં દૈન્યહર્ષાતિવિસ્મયાત્ ।
શૂરાણામપિ પાર્થાનાં હૃદયાનિ ચકમ્પિરે ॥

યદ્યચ્ચ કૃતવાનન્યત્પાર્થસ્તદસ્વિલં વદ ॥

ન હ્યસ્ નિન્દિતં જિષ્ણોઃ સુસૂક્ષ્મમપિ લક્ષયે ।
ચરિતં યસ્ય શૂરસ્ય તન્મે સર્વં પ્રકીર્તય ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

કથયિષ્યામિ તે તાત કથામેતાં મહાત્મનઃ ।
દિવ્યાં કૌરવશાર્દૂલ મહતીમદ્ભુતોપમામ્ ॥

ગાત્રસંસ્પર્શસમ્બદ્ધાં ત્ર્યમ્બકેણ મહાહવે ।
પાર્થસ્ય દેવદેવેન શૃણુ સમ્યક્સમાગમમ્ ॥

યુધિષ્ઠિરનિયોગાત્સ જગામામિતવિક્રમઃ ।
શક્રં સુરેશ્વરં દ્રષ્ટું દેવદેવં ચ શન્કરમ્ ॥

દિવ્યં તદ્ધનુરાદાય ખઙ્ગં ચ પુરુષર્ષભઃ ।
મહાબલો મહાબાહુરર્જુનઃ કાર્યસિદ્ધયે ॥

દિશં હ્યુદીચીં કૌરવ્યો હિમવચ્છિખરં પ્રતિ ।
ઐન્દ્રિઃ સ્થિરમના રાજન્સર્વલોકમહારથઃ ॥

ત્વરયા પરયા યુક્તસ્તપસે ધૃતનિશ્ચયઃ ।
વનં કણ્ટકિતં ઘોરમેક એવાન્વપદ્યત ॥

નાનાપુષ્પફલોપેતં નાનાપક્ષિનિનાદિતમ્ ।
નાનામૃગગણાકીર્ણં સિદ્ધચારણસેવિતમ્ ॥

તતઃ પ્રયાતે બીભત્સૌ વનં માનુષવર્જિતમ્ ।
શઙ્ખાનાં પટહાનાં ચ શબ્દઃ સમભવદ્દિવિ ॥

પુષ્પવર્ષં ચ સુમહન્નિપપાત મહીતલે ।
મેઘજાલં ચ સતતં છાદયામાસ સર્વતઃ ॥

સોતીત્ય વનદુર્ગાણિ સન્નિકર્ષે મહાગિરેઃ ।
શુશુભે હિમવત્પૃષ્ઠે વસમાનોઽર્જુનસ્તદા ॥

તત્રતત્ર દ્રુમાન્ફુલ્લાન્વિહગૈર્વલ્ગુનાદિતાન્ ।
નદીશ્ચ વિપુલાવર્તા વૈદૂર્યનીલસન્નિભાઃ ॥

હંસકારણ્ડવોદ્ગીતાઃ સારસાભિરુતાસ્તથા ।
પુંસ્કોકિલરુતાશ્ચૈવ ક્રૌઞ્ચબર્હિણનાદિતાઃ ॥

મનોહરવનોપેતાસ્તસ્મિન્નતિરથોઽર્જુનઃ ।
પુણ્યશીતામલજલાઃ પશ્યન્પ્રીતમનાઽભવત્ ॥

રમણીયે વનોદ્દેશે રમમાણોઽર્જુનસ્તદા ।
તપસ્યુગ્રે વર્તમાન ઉગ્રતેજા મહામનાઃ ॥

દર્ભચીરં નિવસ્યાથ દણ્ડાજિનબિભૂષિતઃ ।
શીર્ણં ચ પતિતં ભૂમૌ પર્ણં સમુપભુક્તવાન્ ॥

પૂર્ણેપૂર્ણે ત્રિરરાત્રે તુ માસમેકં ફલાશનઃ ।
દ્વિગુણેનૈવ કાલેન દ્વિતીયં માસમત્યયાત્ ॥

તૃતીયમપિ માસં સ ક્રમેણાહારમાચરન્ ।
ચતુર્થે ત્વથ સમ્પ્રાપ્તે માસે ભરતસત્તમઃ ॥

વાયુભક્ષો મહાબાહુરભવત્પાણ્ડુનન્દનઃ ।
ઊર્ધ્વબાહુર્નિરાલમ્બઃ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતઃ ॥

સદોપસ્પર્શનાચ્ચાસ્ય બભૂવુરમિતૌજસઃ ।
વિદ્યુદમ્ભોરુહનિભા જટાસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ॥

તતો મહર્ષયઃ સર્વે જગ્મુર્દેવં પિનાકિનમ્ ।
વિવેદયિષવઃ પાર્થં તપસ્યુગ્રે સમાસ્થિતમ્ ॥

નીલકણ્ઠં મહાદેવમભિવાદ્ય પ્રણમ્ય ચ ।
સર્વે નિવેદયામાસુઃ કર્મ તત્ફલ્ગુનસ્ય હ ॥

એકઃ પાર્થો મહાતેજા હિમવત્પૃષ્ઠમાશ્રિતઃ ।
ઉગ્રે તપરસિ દુષ્પારે સ્થિતો ધૂમાપયન્દિશઃ ॥

તસ્ય દેવેશ ન વયં વિદ્મઃ સર્વે ચિકીર્ષિતમ્ ।
સન્તાપયતિ નઃ સર્વાનસૌ સાધુ નિવાર્યતામ્ ॥

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા મુનનાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
ઉમાપતિર્ભૂતપતિર્વાક્યમેતદુવાચ હ ॥

ન વો વિષાદઃ કર્તવ્યઃ ફલ્ગુનં પ્રતિ સર્વશઃ ।
શીઘ્રં ગચ્છત સંહૃષ્ટા યથાગતમતન્દ્રિતાઃ ॥

અહમસ્ય વિજાનામિ સન્કલ્પં મનસિ સ્થિતમ્ । નાસ્ય સ્વર્ગસ્પૃહા કાચિન્નૈશ્વર્યસ્ય ન ચાયુષઃ ।
યત્તસ્ય કાઙ્ક્ષિતં પ્રાપ્તું તત્કરિષ્યેઽહમદ્ય વૈ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તચ્છ્રુત્વા શર્વવચનમૃષયઃ સત્યવાદિનઃ । પ્રહૃષ્ટમનસો જગ્મુર્યથાસ્વં પુનરાશ્રમમ્ ॥