મહાભારત · અધ્યાય 3.311

દેવરાજમનુપ્રાપ્તં બ્રાહ્મણચ્છદ્મનાઽવૃતમ્ ।
દૃષ્ટ્વાસ્વાગતમિત્યાહ ન બુબોધાસ્ય માનસમ્ ॥

હિરણ્યકણ્ઠીઃ પ્રમદા ગ્રામાન્વા બહુગોકુલાન્ ।
કિં દદાનીતિ તં વિપ્રમુવાચાધિરથિસ્તતઃ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

હિરણ્યકણ્ઠ્યઃ પ્રમદા યચ્ચાન્યત્પ્રીતિવર્ધનમ્ ।
નાહ દત્તમિહેચ્છામિ તદર્થિભ્યઃ પ્રદીયતામ્ ॥

યદેતત્સહજં વર્મ કુણ્ડલે ચ તવાનઘ ।
એતદુત્કૃત્ય મે દેહિ યદિ સત્યવ્રતો ભવાન્ ॥

એતદિચ્છામ્યહં ભિક્ષાં ત્વયા દત્તાં પરન્તપ ।
એષ મે સર્વલાભાનાં લાભઃ પરમકો મતઃ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

અવનિં પ્રમદા ગાશ્ચ નિર્વાપં બહુવાર્ષિકમ્ ।
તત્તે વિપ્ર પ્રદાસ્યામિ ન તુ વર્મ સકુણ્ડલમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવં બહુવિધૈર્વાક્યૈર્વાર્યમાણઃ સ તુ દ્વિજઃ ।
રકર્ણેન ભરતશ્રેષ્ઠ નાન્યં વરમયાચત ॥

સાન્ત્વિતશ્ચ યથાશક્તિ પૂજિતશ્ચ યથાવિધિ ।
ન ચાન્યં સ દ્વિજશ્રેષ્ઠઃ કામયામાસ વૈ વરમ્ ॥

યદા નાન્ય પ્રવૃણુતે વરં વૈ દ્વિજસત્તમઃ । વિનાઽસ્ સહજં વર્મ કુણ્ડલે ચ વિશામ્પતે ।
તદૈનમબ્રવીદ્ભૂયો રાધેયઃ પ્રહસન્નિવ ॥

સહજં વર્મ મે વિપ્ર કુણ્ડલે ચામૃતોદ્ભવે ।
તેનાવધ્યોસ્મિ લોકેષુ તતો નૈતજ્જહામ્યહમ્ ॥

વિશાલં પૃથિવીરાજ્યં ક્ષેમં નિહતકણ્ટકમ્ ।
પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ મત્તસ્ત્વં સાધુ બ્રાહ્મણપુઙ્ગવ ॥

કુણ્ડલાભ્યાં વિમુક્તોઽહંવર્મણા સહજેન ચ ।
દમનીયો ભવિષ્યામિ શત્રૂણાં દ્વિજસત્તમ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

યદન્યં ન વરં વવ્રે ભગવાન્પાકશાસનઃ ।
તતઃ પ્રહસ્ કર્ણસ્તં પુનરિત્યબ્રવીદ્વચઃ ॥

વિદિતો દેવદેવેશ પ્રાગેવાસિ મમ પ્રભો ।
ન તુ ન્યાય્યં મયા દાતું તવ શક્ર વૃથા વરમ્ ॥

ત્વં હિ દેવેશ્વરઃ સાક્ષાત્ત્વયા દેયો વરો મમ ।
અન્યેષાં ચૈવ ભૂતાનામીશ્વરો હ્યસિ ભૂતકૃત્ ॥

યદિ દાસ્યામિ તે દેવ કુણ્ડલે કવચં તથા ।
વધ્યતામુપયાસ્યામિ ત્વં ચ શક્રાવહાસ્યતામ્ ॥

તસ્માદ્વિનિમયં કૃત્વા કુણ્ડલેવર્મ ચોત્તમમ્ ।
હરસ્વ શક્રકામં મે ન દદ્યામહમન્યથા ॥
શક્ર ઉવાચ ।

વિદિતોઽહં રવેઃ પૂર્વમાયાનેવ તવાન્તિકમ્ ।
તેન તે સર્વમાખ્યાતમેવમેતન્ન સંશયઃ ॥

કામમસ્તુ તથા તાત તવ કર્ણ યથેચ્છસિ ।
વર્જયિત્વા તુ મે વજ્રં પ્રવૃણીષ્વ યથેચ્છસિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ કર્ણઃ પ્રહૃષ્ટસ્તુ ઉપસન્ગમ્ય વાસવમ્ ।
અમોઘાં શક્તિમભ્યેત્ય વવ્રે સમ્પૂર્ણમાનસઃ ॥
ક્રણ ઉવાચ ।

વર્મણા કુણ્ડલાભ્યાં ચ શક્તિં મે દેહિ વાસવ ।
અમોઘાં શત્રુસઙ્ઘાનાં ઘાતિનીં પૃથનામુખે ॥

તતઃ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા મુહૂર્તમિવ વાસવઃ ।
શક્ત્યર્થં પૃથિવીપાલ કર્ણં વાક્યમથાબ્રવીત્ ॥

કુણ્ડલે મે પ્રયચ્છસ્વ વર્મ ચૈવ શરીરજમ્ ।
ગૃહાણ કર્ણ શક્તિં ત્વમનેન સમયેન ચ ॥

અમોઘા હન્તિ શતશઃ શત્રૂન્મમ કરચ્યુતા ।
પુનશ્ચ પાણિમભ્યેતિ મમ દૈત્યાન્વિનિઘ્નતઃ ॥

સેયં તવ કરપ્રાપ્તા હત્વૈરકં રિપુમૂર્જિતમ્ ।
ગર્જન્તં પ્રતપન્તં ચ મામેવૈષ્યતિ સૂતજ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

એકમેવાહમિચ્છામિ રિપું હન્તું મહાહવે ।
ગર્જન્તમ્પ્રતપન્તં ચ યતો મમ ભયં ભવેત્ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

એકં હનિષ્યસિ રિપું ગર્જન્તં બલિનં રણે ।
ત્વં તુ યં પ્રાર્થયસ્યેકં રક્ષ્યતે સ મહાત્મના ॥

યમાહુર્વેદવિદ્વાંસો વરાહમપરાજિતમ્ ।
નારાયણમચિન્ત્યં ચ તેન કૃષ્ણેન રક્ષ્યતે ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

એવમેતદ્યથાઽત્થ ત્વં દાનવાનાં નિષૂદન ।
વધિષ્યામિ રણે શત્રું યો મે સ્થાતા પુરસ્સરઃ ॥

એવમપ્યસ્તુ ભગવન્નેકવીરવધે મમ ।
અમોઘાં દેહિ મે શક્તિં યથા હન્યાં પ્રતાપિનમ્ ॥

ઉત્કૃત્ય તુ પ્રદાસ્યામિ કુણ્ડલે કવચં ચ તે ।
નિકૃત્તેષુ તુ ગાત્રેષુ ન મે બીભત્સતા ભવેત્ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

ન તે બીભત્સતા કર્ણ ભવિષ્યતિ કથઞ્ચન ।
બ્રણશ્ચૈવ ન ગાત્રેષુ યસ્ત્વં નાનૃતમિચ્છસિ ॥

યાદૃશસ્તે પિતુર્વર્ણસ્તેજશ્ચ વદતાંવર ।
તાદૃશેનૈવ વર્ણેન ત્વં કર્ણ ભવિતા પુનઃ ॥

વિદ્યમાનેષુ શસ્ત્રેષુ યદ્યમોઘામસંશયે ।
પ્રમત્તો મોક્ષ્યસે ચાપિ ત્વય્યેવૈષા પતિષ્યતિ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

સંશયં પરમં પ્રાપ્ય વિમોક્ષ્યે વાસવીમિમામ્ ।
યથા મામૌત્થ શક્ર ત્વં સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ શક્તિં પ્રજ્વલિતાં પ્રતિગૃહ્ વિશામ્પતે ।
શસ્ત્રં ગૃહીત્વા નિશિતં સર્વગાત્રાણ્યકૃન્તત ॥

તતો દેવા માનવા દાનવાશ્ચ નિકૃન્તન્તં કર્ણમાત્માનમેવ ।
દૃષ્ટ્વા સર્વે સિંહનાદાન્પ્રણેદુ- ર્ન હ્યસ્યાસીન્મુખજો વૈ વિકારઃ ॥

તતો દિવ્યા દુન્દુભયઃ પ્રણેદુઃ પપાતોચ્ચૈઃ પુષ્પવર્ષં ચ દિવ્યમ્ ।
દૃષ્ટ્વા કર્ણં શસ્ત્રસન્કૃત્તગાત્રં મહુશ્ચાપિ સ્મયમાનં નૃવીરમ્ ॥

તતશ્છિત્ત્વા કવચં દિવ્યમઙ્ગા- ત્તથૈવાર્દ્રં પ્રદદૌ વાસવાય ।
તથોત્કૃત્ય પ્રદદૌ કુણ્ડલે તે કર્ણાત્તસ્માત્કર્મણા તેન કર્ણઃ ॥

તતો દેવો મુદિતો વજ્રપાણિ- ર્દૃષ્ટ્વા કર્ણં શસ્ત્રનિકૃત્તગાત્રમ્ ।
તતઃ શક્રઃ પ્રહસન્વઞ્ચયિત્વા કર્ણં લોકે યશસા યોજયિત્વા । કૃતન્કાર્યં પાણ્ડવનાં હિ ભેને તતઃ પશ્ચાદ્દિવમેવોત્પપાત ॥

શ્રુત્વા કર્ણં મુષિતં ધાર્તરાષ્ટ્રા દીનાઃ સર્વે ભગ્નદર્પા ઇવાસન્ ।
તાં રચાવસ્થાં ગમિતં સૂતપુત્રં શ્રુત્વા પાર્થા જહૃપુઃ કાનનસ્થાઃ ॥
જનમેજય ઉવાચ ।

ક્વસ્તા વીરાઃ પાણ્ડવાસ્તે બભૂવુઃ કુતશ્ચૈતે શ્રુતવન્તઃ પ્રિયં તત્ ।
કિં વાઽકાર્ષુર્દ્વાદશેઽબ્દે વ્યતીતે તન્મે સર્વં ભગવાન્વ્યાકરોતુ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

લબ્ધ્વા કૃષ્ણાં સૈન્ધવં દ્રાવયિત્વા વિપ્રૈઃ સાર્ધં કામ્યકાદાશ્રમાત્તે ।
માર્કણ્ડેયાચ્છ્રુતવન્તઃ પુરાણં કદેવર્ષીણઆં ચરિતં વિસ્તરેણ ॥

પ્રત્યાજગ્મુઃ સરથાઃ સાનુયાત્રાઃ સર્વૈઃ સાર્ધં સૂતપૌરોગવૈસ્તે ।
તતો યયુર્દ્વૈતવનં નૃવીરા નિસ્તીર્યૈવં વનવાસં સમગ્રમ્ ॥