મહાભારત · અધ્યાય 3.270

તતો દિશઃ સમ્પરિવૃત્ય પાર્થા મૃગાન્વરાહાન્મહિપાંસ્ચ હન્વા ।
ધનુર્ધરાઃ શ્રેષ્ઠતમાઃ પૃથિવ્યાં પૃથક્ચરન્તઃ સહિતા બભૂવુઃ ॥

તતો મૃગવ્યાલજનાનુકીર્ણં મહાવનં તદ્વિહગોપઘુષ્ટમ્ ।
ભ્રાતૄંશ્ચ તાનભ્યવદદ્યુધિષ્ઠિરઃ શ્રુત્વા ગિરો વ્યાહરતાં મૃગાણામ્ ॥

આદિત્યદીપ્તાં દિશમભ્યુપેત્ય મૃગા દ્વિજાઃ ક્રૂરમિમે વદન્તિ ।
આયાસમુગ્રં પ્રતિવેદયન્તો મહાભયં શત્રુભિર્વાઽવમાનમ્ ॥

ક્ષિપ્રં નિવર્તધ્વમલં મૃગૈર્નો મનો હિ મે દૂયતિ દહ્યતે ચ ।
બુદ્ધિં સમાચ્છાદ્ય ચ મે સમન્યુ- રુદ્ધૂયતે પ્રાણપતિઃ શરીરે ॥

સરઃ સુપર્ણન હૃતોરગેન્દ્ર- મરાજકં રાષ્ટ્રમિવેહ શાન્તમ્ ।
એવંવિધં મે પ્રતિભાતિ કામ્યકં શૌણ્ડૈર્યથા પીતસુરશ્ચ કુમ્ભઃ ॥

તે સૈન્ધવૈરગ્ન્યનિલોગ્રવેગૈ- ર્મહાજવૈર્વાજિભિરુહ્યમાનાઃ ।
યુક્તૈર્બૃહદ્ભિઃ સુરથૈર્નૃવીરા- સ્તદાશ્રમાયાભિમુખા બભૂવુઃ ॥

તેષાં તુ ગોમાયુરનલ્પઘોષો નિવર્તતાં વામમુપેત્ય પાર્શ્વમ્ ।
પ્રવ્યાહરત્તત્પ્રવિમૃશ્ય રાજા પ્રોવાચ ભીમં ચ ધનઞ્જયં ચ ॥

યથા વદત્યેપ વિહીનયોનિઃ સાલાવૃકોવામમુપેત્ય પાર્સ્વમ્ ।
સુવ્યક્તમસ્માનવમત્ય પાપૈઃ કૃતોઽભિમર્દઃ કુરુભિઃ પ્રસહ્ય ॥

એત્યાથ તે તદ્વનમાવિશન્તો મહત્યરણ્યે મૃગયાં ચરિત્વા ।
બાલામપશ્યન્ત તદા રુદન્તીં ધાત્રેયિકાં પ્રેષ્યવધૂં પ્રિયાયાઃ ॥

તામિન્દ્રસેનસ્ત્વરિતોઽભિસૃત્ય રથાદવપ્લુત્ય તતોઽભ્યધાવત્ ।
પ્રોવાચ ચૈનાં વચનં નરેન્દ્ર ધાત્રેયિકામાર્તતરસ્તદાનીમ્ ॥

કિં રોદિષિ ત્વં પતિતા ધરણ્યાં કિં ત મુખં શુષ્યતિ દીનવર્ણમ્ ।
કચ્ચિન્ન પાપૈઃ સુનૃશંસકૃદ્ભિઃ પ્રમાથિતા દ્રૌપદી રાજપુત્રી । ગતેષ્વરણ્યં હિ સુતેષુ પાણ્ડોઃ કચ્ચિત્પરૈર્નાપકૃતં વનેઽસ્મિન્ ॥

પર્યાકુલા સાધુ સમીક્ષ્યસૂત- મભ્યાપતન્તં દ્રુતમિન્દ્રસેનમ્ ।
ઉરો ઘ્નતી કષ્ટતરં તદાની- મુચ્ચૈઃ પ્રચુક્રોશ હૃતેતિ દેવી ॥
ઇન્દ્રસેન ઉવાચ ।

અનિન્દ્યરૂપા તુ વિશાલનેત્રા શરીરતુલ્યા કુરુપુઙ્ગવાનામ્ ।
કેનાત્મનાશાય યદાપનીતા છિદ્રં સમાસાદ્ય નરેન્દ્રપત્ની ॥

યદ્યેવ દેવીં પૃથિવીં પ્રવિષ્ટા દિવં પ્રપન્નાઽપ્યથવા સમુદ્રમ્ ।
તસ્યા ગમિષ્યન્તિ પદે હિ પાર્થા- સ્તથા હિ સન્તપ્યતિ ધર્મરાજઃ ॥

કો હીદૃશાનામરિમર્દનાનાં ક્લેશક્ષમાણામપરાજિતાનામ્ ।
પ્રાણૈઃ સમામિષ્ટતમાં જિહીર્ષે- દનુત્તમં રત્નમિવ પ્રમૂઢઃ ॥

ન બુધ્યતે નાથવતીમિહાદ્ય બહિશ્ચરં હૃદયં પાણ્ડવાનામ્ ।
કસ્યાદ્ય કાયં પ્રતિભિદ્ય ઘોરા મહીં પ્રવેક્ષ્યન્તિ શિતાઃ શરાગ્ર્યાઃ ॥

મા ત્વં શુચસ્તાં પ્રતિ ભીરુ વિદ્ધિ યથાઽદ્ય કૃષ્ણા પુનરેષ્યતીતિ ।
નિહત્ય સર્વાન્દ્વિષતઃ સમગ્રા- ન્પાર્થાઃ સમેષ્યનત્યથ યાજ્ઞસેન્યા ॥

અથાબ્રવીચ્ચારુમુખં પ્રસૃજ્ય ધાત્રેયિકા સારથિમિન્દ્રસેનમ્ ।
જયદ્રથેનાપહૃતાપ્રમથ્ય પઞ્ચેન્દ્રકલ્પાન્પરિભૂય કૃષ્ણા ॥

તિષ્ઠન્તિ વર્ત્માનિ નવાન્યમૂનિ વૃક્ષાશ્ચ ન મ્લાન્તિ તથૈવ ભગ્નાઃ ।
આવર્તયધ્વં હ્યનુયાત શીઘ્રં ન દૂરયાતૈવ હિ રાજપુત્રી ॥

સન્નહ્યધ્વં સર્વ એવેન્દ્રકલ્પા મહાન્તિ ચારૂણિ ચ દંશનાનિ ।
ગૃહ્ણીત ચાપાનિ મહાધનાનિ શરાંશ્ચ શીઘ્રં પદવીં વ્રજધ્વમ્ ॥

પુરા હિ નિર્ભર્ત્સનદણ્ડમોહિતા પ્રમૂઢચિત્તા વદનેન શુષ્યતા ।
દદાતિ કસ્મૈચિદનર્હતે તનું વરાજ્યપૂર્ણામિવ ભસ્મનિ સ્રુચમ્ ॥

પુરા તુષાગ્નાવિવ હૂયતે હવિઃ પુરા શ્મશાને સ્રગિવાપવિદ્ધ્યતે ।
પુરા ચ સોમોઽધ્વરગોઽવલિહ્યતે શુના યથા વિપ્રજને પ્રમોહિતે ॥

પુરા હિ પાર્થાશ્ચ દૃતૌ ચ કાપિલી પ્રસિચ્છતે ક્ષીરધારા યતધ્વમ્ ।
મહત્યરણ્યે મૃગયાં ચરિત્વા પુરા સૃગાલો નલિનીં વિગાહતે ॥

પુરા હિ મન્ત્રાહુતિપૂજિતાયાં હુતાગ્નિવેદ્યાં બલિભુઙ્ગિલીયતે ।
શ્રુતિં ચ સમ્યક્પ્રસૃતાં મહાધ્વરે ગ્રામ્યો જનો યદ્વદસૌ ન નાશયેત્ ॥

મા વઃ પ્રિયાયાઃ સુનસં સુલોચનં ચન્દ્રપ્રભાચ્છં વદનં પ્રસન્નમ્ ।
સ્પૃશ્યાચ્છુભં કશ્ચિદકૃત્યકારી શ્વા વૈ પુરોડાશમિવાધ્વરસ્થમ્ ॥

એતાનિ વર્ત્માન્યનુયાત શીઘ્રં મા વઃ કાલઃ ક્ષિપ્રમિહાત્યગાદ્વૈ ॥

શીઘ્રં પ્રધાવધ્વમિતો નરેન્દ્રા યાવન્ન દૂરં વ્રજતીતિ પાપઃ ।
પ્રત્યાહરધ્વં દ્વિષતાં સકાશા- લ્લક્ષ્મીમિવ સ્વાં દયિતાં નૃસિંહાઃ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

ભદ્રે પ્રતિક્રામ નિયચ્છ વાચં માઽસ્મત્સકાશે પરુષાણ્યવોચઃ ।
રાજાનો વા યદિ વા રાજપુત્રા બલેન મત્તાઃ પઞ્ચતાં પ્રાપ્નુવન્તિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એતાવદુક્ત્વા પ્રયયુર્હિ શીઘ્રં તાન્યેવ વર્ત્માન્યનુવર્તમાનાઃ ।
મુહુર્મુહુર્વ્યાલવદુચ્છ્વસન્તો જ્યાં વિક્ષિપન્તશ્ચ મહાધનુર્ભ્યઃ ॥

તતોઽપશ્યંસ્તસ્ય સૈન્યસ્ય રેણુ- મુદ્ધૂતં વૈ વાજિસ્વુરપ્રણુન્નમ્ ।
પદાતીનાં મધ્યગતં ચ ધૌમ્યં વિક્રોશન્તં ભીમ પાર્થેત્યભીક્ષ્ણમ્ ॥

તે સાન્ત્વ્ય ધૌમ્યં પરિદીનસત્વાઃ સુખં ભવાનેત્વિતિ રાજપુત્રાઃ ।
શ્યેના યથૈવામિષસમ્પ્રયુક્તા જવેન તત્સૈન્યમથાભ્યધાવન્ ॥

તેષાં મહેન્દ્રોપમવિક્રમાણાં સંરબ્ધાનાં ધર્ષણાદ્યાજ્ઞસેન્યાઃ ।
ક્રોધઃ પ્રજજ્વાલ જયદ્રથં ચ દૃષ્ટ્વા પ્રિયાં તસ્ય રથે સ્થિતાં ચ ॥

પ્રચુક્રુશુશ્ચાપ્યથ સિન્ધુરાજં વૃકોદરશ્ચૈવ ધનઞ્જયશ્ચ ।
યમૌ ચ રાજા ચ મહાધનુર્ધરા- સ્તતો દિશઃ સમ્મુમુહુઃ પરેષામ્ ॥