મહાભારત · અધ્યાય 3.271

તતો ઘોરતરઃ શબ્દો વને સમભવત્તદા ।
ભીમસેનાર્જુનૌ દૃષ્ટ્વાક્ષત્રિયણામમર્ષિણામ્ ॥

તેષાં ધ્વજાગ્રાણ્યભિવીક્ષ્ય રાજા સ્વયન્દુરાત્મા કુરુપુઙ્ગવાનામ્ ।
જયદ્રથો યાજ્ઞસેનીમુવાચ રથે સ્થિતાં ભાનુમતીં હતૌજાઃ ॥

આયાન્તીમે પઞ્ચરથા મહાન્તો મન્યે ચ કૃષ્ણે પતયસ્તવૈતે ।
સા જાનતી ખ્યાપય નઃ સુકેશિ પરમ્પરં પાણ્ડવાનાં રથસ્થમ્ ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ્ ।

કિં તે જ્ઞાતૈર્મૂઢ મહાધનુર્ધરૈ- રનાયુષ્યં કર્મ કુત્વાઽતિઘોરમ્ ।
એતે વીરાઃ પતયો મે સમેતા ન વઃ શેષઃ કશ્ચિદિહાસ્તિ યુદ્ધે ॥

આખ્યાતવ્યં ત્વેવ સર્વં મુમૂર્ષો- ર્મયા તુભ્યં પૃષ્ટયા ધર્મ એષઃ ।
ન મે વ્યથા વિદ્યતે ત્વદ્ભયં વા સમ્પશ્યન્ત્યાઃ સાનુજં ધર્મરાજમ્ ॥

યસ્ ધ્વજાગ્રે નદતો મૃદઙ્ગૌ નન્દોપનન્દૌ મધુરૌ સુયુક્તૌ ।
એનં સ્વધર્માર્થવિનિશ્ચયજ્ઞં સદા જનાઃ કૃત્યવન્તોઽનુયાન્તિ ॥

ય એષ જામ્બૂનદશુદ્ધગૌરઃ । પ્રચણ્ડઘોણસ્તનુરાયતાક્ષઃ ।
એતં કુરુશ્રેષ્ઠતમં વદન્તિ યુધિષ્ઠિરં ધર્મસુતં પતિં મે ॥

અપ્યેષ શત્રોઃ શરણાગતસ્ય દદ્યાત્પ્રાણાન્ધર્મચારી નૃવીરઃ ।
પરૈહ્યેનં મૂઢ જવેન ભૂતયે ત્વમાત્મનઃ પ્રાઞ્જલિર્ન્યસ્શસ્ત્રઃ ॥

અથાપ્યેનં પશ્યસિ યં રથસ્યં મહાભુજં સાલમિવ પ્રવૃદ્ધમ્ ।
સન્દષ્ટૌષ્ઠં ભ્રુકુટીસંહતભ્રુવં વૃકોદરો નામ પતિર્મમૈષઃ ॥

આજાનેયા બલિનઃ સાધુદાન્તા મહાબલાઃ શૂરમુદાવહન્તિ ।
એતસ્ય કર્માણ્યતિમાનુષાણિ ભીમેતિ શબ્દોઽસ્ય તતઃ પૃથિવ્યામ્ ॥

નાસ્યાપરાદ્ધાઃ શેષમવાપ્નુવન્તિ નાયં વૈરં વિસ્મરતે કદાચિત્ ।
વૈરસ્યાન્તં સંવિધાયોપયાતિ પશ્ચાચ્છાન્તિં ન ચ તત્તપ્યતીવ ॥

ધનુર્ધરાગ્ર્યો ધૃતિમાન્યશસ્વી જિતેન્દ્રિયો વૃદ્ધસેવી નૃવીરઃ ।
ભ્રાતા ચ શિષ્યશ્ચ યુધિષ્ઠિરસ્ય ધનઞ્જયો નામ પતિર્મમૈષઃ ॥

યો વૈ ન કામાન્ન ભયાન્ન લોભા- ત્ત્યજેદ્ધર્મં ન નૃશંસં ચ કુર્યાત્ ।
સ એષ વૈશ્વાનરતુલ્યતેજાઃ કુન્તીસુતઃ શત્રુસહઃ પ્રમાથી ॥

યઃ સર્વધર્માર્તવિનિશ્ચયજ્ઞો ભયાર્તાનાં ભયહર્તા મનીષી ।
બન્ધુપ્રિયઃ શસ્ત્રભૃતાં વરિષ્ઠો મહાહવેષ્વપ્રતિવાર્યવીર્યઃ ॥

યસ્યોત્તમં રૂપમાહુઃ પૃથિવ્યાં યં પાણ્ડવાઃ પરિરક્ષન્તિ સર્વે ।
પ્રાણૈર્ગરીયાંસમનુવ્રતં વૈ સ એષ વીરો નકુલઃ પતિર્મે ॥

યઃ ખઙ્ગયોધી લઘુચિત્રહસ્તો મહાંશ્ચ ધીમાન્સહદેવોઽદ્વિતીયઃ ।
યસ્યાદ્યકર્મ દ્રક્ષ્યસે મૂઢસત્વ શતક્રતોર્વા દૈત્યસેનાસુ સઙ્ખ્યે ॥

શૂરઃ કૃતાસ્ત્રો મતિમાન્મનસ્વી પ્રિયન્કરો ધર્મસુતસ્ય રાજ્ઞઃ ।
હુતાશચન્દ્રાર્કસમાનતેજા જઘન્યજઃ પાણ્ડવાનાં પ્રિયશ્ચ ॥

બુદ્ધ્યા સમો યસ્ નરો ન વિદ્યતે વક્તા તથા સત્સુ વિનિશ્ચયજ્ઞઃ ।
સએષ શૂરો નિત્યમમર્ષણશ્ચ ધીમાન્પ્રાજ્ઞઃ સહદેવઃ પતિર્મે ॥

ત્યજેત્પ્રાણાન્પ્રવિશેદ્ધવ્યવાહં ન ત્વેવૈષ વ્યાહરેદ્ધર્મબાહ્યમ્ ।
સદા મનસ્વી ક્ષત્રધર્મે રતશ્ચ કુન્ત્યાઃ પ્રાણૈરિષ્ટતમો નૃવીરઃ ॥

વિશીર્યનતીં નાવમિવાર્ણવાન્તે રત્નાભિપૂર્ણાં મકરસ્ય પૃષ્ઠે ।
સેનાં તવેમાં હતસર્વયોધાં વિક્ષોભિતાં દ્રક્ષ્યસિ પાણ્ડુપુત્રૈઃ ॥

ઇત્યેતે વૈ કથિતાઃ પાણ્ડુપુત્રા યાંસ્ત્વં મોહાદવમત્ય પ્રવૃત્તઃ ।
યદ્યેતેભ્યો મુચ્યસે રિષ્ટદેહઃ પુનર્જન્મ પ્રાપ્સ્યસે જીવિતં ચ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ પાર્થાઃ પઞ્ચપઞ્ચેન્દ્રકલ્પા- સ્ત્યક્ત્વા ત્રસ્તાન્પ્રાઞ્જલીંસ્તાન્પદાતીન્ ।
યથાઽનીકં શરવર્ષાન્ધકારં ચક્રુઃ ક્રુદ્ધાઃ સર્વતસ્તે નિગૃહ્ય ॥