મહાભારત · અધ્યાય 3.252

પ્રાયોપવિષ્ટં રાજાનં દુર્યોધનમમર્ષણમ્ ।
ઉવાચ સાન્ત્વયન્રાજઞ્શકુનિઃ સૌબલસ્તદા ॥

સમ્યગુક્તં હિ કર્ણેન તચ્છ્રુતં કૌરવ ત્વયા ।
મયા હૃતાં શ્રિયં સ્ફીતાં તાં મોહાદપહાસિ કિમ્ ॥

ત્વમબુદ્ધ્યા નૃપવર પ્રાણાનુત્સ્રષ્ટુમિચ્છસિ ।
અદ્ય વાઽપ્યવગન્છામિ ન વૃદ્ધાઃ સેવિતાસ્ત્વયા ॥

યઃ સમુત્પતિતં હર્ષં દૈન્યં વા ન નિયચ્છતિ ।
સ નશ્યતિ શ્રિયં પ્રાપ્ય પાત્રમામમિવામ્ભસિ ॥

અતિભીરું મૃદું ક્લીબં દીર્ઘસૂત્રં પ્રમાદિનમ્ ।
વ્યસનાદ્વિષયાક્રાન્તં ન ભજન્તિ નૃપં શ્રિતાઃ ॥

સત્કૃતસ્ય હિ તે શોકો વિપરીતે કથં ભવેત્ ।
મા કૃતં શોભનં પાર્થૈઃ શોકમાલમ્બ્ય નાશય ॥

યત્ર હર્ષસ્ત્વયા કાર્યઃ સત્કર્તવ્યાશ્ચ પાણ્ડવાઃ ।
તત્ર શોચસિ રાજેન્દ્રવિપરીતમિદં તવ ॥

પ્રસીદમા ત્યજાત્માનં તુષ્ટશ્ચ સુકૃતં સ્મર । કપ્રયચ્છ રાજ્યં પાર્થાનાં યશો ધર્મમવાપ્નુહિ ।
ક્રિયામેતાં સમાજ્ઞાય કૃતઘ્નો ન ભવિષ્યસિ ॥

સૌભ્રાત્રં પાણ્ડવૈઃ કૃત્વા સમવસ્તાપ્ય ચૈવ તાન્ ।
પિત્ર્યં રાજ્યં પ્રયચ્છૈષાં તતઃ સુખમવાપ્સ્યસિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

શકુનેસ્તુ વચઃ શ્રુત્વા દુઃશાસનમવેક્ષ્ય ચ ।
પાદયોઃ પતિતં વીરં વિકૃતં ભ્રાતૃસૌહૃદાત્ ॥

બાહુભ્યાં સાધુજાતાભ્યાં દુઃશાસનમરિન્દમમ્ ।
ઉત્થાપ્ય સમ્પરિષ્વજ્ય પ્રીત્યાઽજિઘ્રત મૂર્ધનિ ॥

કર્ણસૌબલયોશ્ચાપિ સંશ્રુત્ય વચનાન્યસૌ । નિર્વેદં પરમં ગત્વા રાજા દુર્યોધનસ્તદા ।
વ્રીડયાઽભિપરીતાત્મા નૈરાશ્યમગમત્પરમ્ ॥

સુહૃદાં ચૈવ તચ્છ્રુત્વા સમન્યુરિદમબ્રવીત્ ।
ન ધર્મધનસૌખ્યેન નૈશ્વર્યેણ ન ચાજ્ઞયા ॥

નૈવ ભોગૈશ્ચ મે કાર્યં મા વિહન્યત ગચ્છત ।
નિશ્ચિતેયં મમ મતિઃ સ્થિતા પ્રાયોપવેશને ॥

ગચ્છધ્વં નગરં સર્વે પૂજ્યાશ્ચ ગુરવો મમ ।
ત એવમુક્તાઃ પ્રત્યૂચ્ રાજાનમરિમર્દનમ્ ॥

યા ગતિસ્તવ રાજેન્દ્ર સાઽસ્માકમપિ ભારત ।
કથં વા સમ્પ્રવેક્ષ્યામસ્ત્વદ્વિહીનાઃ પુરં વયમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

સ સુહૃદ્ભિરમાત્યૈશ્ચ ભાતૃભિઃ સ્વજનેન ચ ।
બહુપ્રકારમપ્યુક્તો નિશ્ચયાન્ન વ્યચાલ્યત ॥

દર્ભાસ્તરણમાસ્તીર્ય નિશ્ચયાદ્ધૃતરાષ્ટ્રજઃ ।
સંસ્પૃશ્યાપઃ શુચિર્ભૂત્વા ભૂતલે સમુપસ્થિતઃ ॥

કુશચીરામ્બરધરઃ પરં નિયમમાસ્થિતઃ ।
વાગ્યતો રાજશાર્દૂલઃ સ સ્વર્ગગતિકામ્યયા ॥

મનસોપચિતિં કૃત્વા નિરસ્ ચ બહિઃક્રિયાઃ ।
તસ્થૌપ્રાયોપવેશેઽથમતિં કૃત્વા સુનિશ્ચયામ્ ॥

અથ તં નિશ્ચયં તસ્ય બુદ્ધ્વા દૈતેયદાનવાઃ ।
પાતાલવાસિનો રૌદ્રાઃ પૂર્વં દેવૈર્વિનિર્જિતાઃ ॥

તે સ્વપક્ષક્ષયં તં તુ જ્ઞાત્વા દુર્યોધનસ્ય વૈ ।
આહ્વાનાય તદા ચક્રુઃ કર્મ વૈતાનસમ્ભવમ્ ॥

બૃહસ્પત્યુશનોક્તૈશ્ચ મન્ત્રૈર્મન્ત્રવિશારદાઃ । અથર્વવેદપ્રોક્તૈશ્ચ યાશ્ચૌપનિષદાઃ ક્રિયાઃ ।
મન્ત્રજપ્યસમાયુક્તાસ્તાસ્તદા સમવર્તયન્ ॥

જુહ્વત્યગ્નૌ હવિઃ ક્ષીરં મન્ત્રવત્સુસમાહિતાઃ ।
બ્રાહ્મણા વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ સુદૃઢવ્રતાઃ ॥

અધ્વર્યવો દાનવાનાં કર્મ પ્રાવર્તયંસ્તતઃ ॥

કર્મસિદ્ધૌ તદા તત્ર જૃમ્ભમાણા મહાદ્ભુતા ।
કૃત્યા સમુત્થિતા રાજન્કિં કરોમીતિ ચાબ્રવીત્ ॥

આહુર્દૈત્યાશ્ચ તાં તત્ર સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ।
પ્રાયોપવિષ્ટં રાજાનં ધાર્તરાષ્ટ્રમિહાનય ॥

તથેતિ ચ પ્રતિશ્રુત્ય સા કૃત્યા પ્રયયૌ તદા ।
નિમેષાદગમચ્ચાપિ યત્ર રાજા સુયોધનઃ ॥

સમાદાય ચ રાજાનં પ્રવિવેશ રસાતલમ્ ।
દાનવાનાં મુહૂર્તાચ્ચ પુરતસ્તં ન્યવેદયત્ ॥

તમાનીતં નૃપં દૃષ્ટ્વા રાત્રૌ સન્ગત્ય દાનવાઃ ।
પ્રહૃષ્ટમનસઃ સર્વે કિઞ્ચિદુત્ફુલ્લલોચનાઃ ॥

દૃઢમેનં પરિષ્યજ્ય દૃષ્ટ્વા ચ કુશલં તદા । સાભિમાનમિદં વાક્યં દુર્યોધનમથાબ્રુવન્ ॥