મહાભારત · અધ્યાય 3.208

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા માર્કણ્ડેયં મહાદ્યુતિમ્ ।
પ્રપચ્છ ભરતશ્રેષ્ઠ ધર્મપ્રશ્નં સ દુર્વચમ્ ॥

શ્રોતુમિચ્છામિ ભગવન્સ્ત્રીણાં માહાતમ્યમુત્તમમ્ ।
કથ્યમાનં ત્વયા વિપ્ર સૂક્ષ્મં ધર્મ્યં ચ તત્ત્વતઃ ॥

પ્રત્યક્ષમિહ વિપ્રર્ષે દેવા દૃશ્યન્તિ સત્તમ ।
સૂર્યાચન્દ્રમસૌ વાયુઃ પૃથિવી વહ્નિરેવ ચ ॥

પિતા માતા ચ ભગવાન્ગાવ એવ ચ સત્તમ ।
યચ્ચાન્યદેવ વિહિતં તચ્ચાપિ ભૃગુનન્દન ॥

મન્યેઽહં ગુરુવત્સર્વમેકપત્ન્યસ્તથા સ્ત્રિયઃ । પતિવ્રતાનાં શુશ્રૂષા દુષ્કરા પ્રતિભાતિ મે ।
પતિવ્રતાનાં મહાત્મ્યં વક્તુમર્હસિ નઃ પ્રભો ॥

નિરુધ્ય ચેન્દ્રિયગ્રામં મનઃ સંરુધ્ય ચાનઘ ।
પતિં દૈવતવચ્ચાપિ ચિન્તયન્ત્ય સ્થિતા હિ યા ॥

ભગવન્દુષ્કરં ત્વેતત્પ્રતિભાતિ મમ પ્રભો ।
માતાપિત્રોશ્ચ શુશ્રૂષા સ્ત્રીણાં ભર્તરિ ચ દ્વિજ ॥

સ્ત્રીણાં ધર્માત્સુઘોરાદ્ધિ નાન્યં પશ્યામિ દુષ્કરમ્ ।
સાધ્વાચારાઃ સ્ત્રિયો બ્ર્હમન્કુર્વન્તીહ સદાદૃતાઃ ॥

દુષ્કરં ખલુ કુર્વન્તિ પિતરો માતરશ્ચ વૈ ।
એકપત્ન્યશ્ચ યા નાર્યો યાશ્ સત્યં વદન્ત્યુત ॥

કુક્ષિણા દશમાસાંશ્ચ ગર્ભં સન્ધારયન્તિ યાઃ ।
નાર્યઃ કાલેન સમ્બૂય કિમદ્ભુતતરં તતઃ ॥

સંશયં પરમં પ્રાપ્ય વેદનામતુલામપિ ।
પ્રજાયન્તે સુતાન્નાર્યો દુઃખેન મહતા વિભો ॥

પુષ્ણન્તિ ચાપિ મહતા સ્નેહેન દ્વિજપુઙ્ગવ ।
ચિન્તયન્તિ તતશ્ચાપિ કિંશીલોઽયમ્ભવિષ્યતિ ॥

યાશ્ચ ક્રૂરેષુ સર્વેષુ વર્તમાના જુગુપ્સિતાઃ ।
સ્વકર્મ કુર્વન્તિ સદા દુષ્કરં તચ્ચ મે મતમ્ ॥

ક્ષત્રધર્મસમાચારતત્ત્વં વ્યાખ્યાહિ મે દ્વિજ ।
ધર્મઃ સુદુર્લભો વિપ્ર નૃશંસેન મહાત્મના ॥

એતદિચ્છામિ ભગવન્પ્રશ્નં પ્રશ્નવિદાંવર ।
શ્રોતું ભૃગુકુલશ્રેષ્ઠ શુશ્રૂષે તવ સુવ્રત ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ।

હન્ત તેઽહં સમાખ્યાસ્યે પ્રશ્નમેતં સુદુર્વચમ્ ।
તત્ત્વેન ભરતશ્રેષ્ઠ ગદતસ્તન્નિબોધ મે ॥

માતરંશ્રેયસીં તાત પિતૃનન્યે તુ મેનિરે ।
દુષ્કરં કુરુતે માતા વિવર્ધયતિ યા પ્રજાઃ ॥

તપસા દેવતેજ્યાભિર્વન્દનેન તિતિક્ષયા ।
સુપ્રશસ્તૈરુપાયૈશ્ચાપીહન્તે પિતરઃ સુતાન્ ॥

એવં કૃચ્છ્રેણ મહતા પુત્રં પ્રાપ્ય સુદુર્લભમ્ ।
ચિન્તયન્તિ સદા વીર કીદૃશોઽયં ભવિષ્યતિ ॥

આશંસતે હિ પુત્રેષુ પિતા માતા ચ ભારત ।
યશઃ કીર્તિમથૈશ્વર્યં તેજો ધર્મં તથૈવ ચ ॥

માતુઃ પિતુશ્ચ રાજેન્દ્ર સતતં હિતકારિણ્ણોઃ ।
તયોરાશાં તુ સફલાં યઃ કરોતિ સ ધર્મવિત્ ॥

પિતા માતા ચ રાજેન્દ્ર તુષ્યતો યસ્ નિત્યશઃ ।
ઇહ પ્રેત્ય ચ તસ્યાથ કીર્તિર્ધર્મશ્ર શાશ્વતઃ ॥

નૈવ યજ્ઞક્રિયાઃ કાશ્ચિન્ન શ્રાદ્ધં નોપવાસકમ્ ।
યા તુ ભર્તરિ શુશ્રૂષા તયા સ્વર્ગં જયત્યુત ॥

એતત્પ્રકરણં રાજન્નધિકૃત્ય યુધિષ્ઠિર । પતિવ્રતાનાં નિયતં ધર્મં ચાવાહિતઃ શૃણુ ॥