મહાભારત · અધ્યાય 3.205

ઇક્ષ્વાકૌ સંસ્તિતે રાજઞ્શશાદઃ પૃથિવીમિમામ્ ।
પ્રાપ્તઃ પરમધર્માત્મા સોઽયોધ્યાયાં નૃપોઽભવત્ ॥

શશાદસ્ય તુ દાયાદ કકુત્સ્થો નામ વીર્યવાન્ ।
અનેનાશ્ચાપિ કાકુત્સ્થઃ પૃથુશ્ચાનેનસઃ સુતઃ ॥

વિષ્વગશ્વઃ પૃથોઃ પુત્રસ્તસ્માદાર્દ્રશ્ચ જજ્ઞિવાન્ ।
આર્દ્રસ્ય યુવનાશ્વસ્તુ શ્રાવસ્તસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ॥

જજ્ઞે શ્રાવસ્તકો રાજા શ્રાવસ્તી યેન નિર્મિતા ।
શ્રાવસ્તસ્ય તુ દાયાદો બૃહદશ્વો મહાબલઃ ॥

બૃહદશ્વસ્ દાયાદઃ કુવલાશ્વ ઇતિ સ્મૃતઃ ।
કુવલાશ્વસ્ય પુત્રાણાં સહસ્રાણ્યેકવિંસતિઃ ॥

સર્વે વિદ્યાસુ નિષ્ણાતા બલવન્તો દુરાસદાઃ ।
કુવલાશ્વશ્ચ પિતૃતોગુણૈરભ્યધિકોઽભવત્ ॥

સમયે તં તદા રાજ્યે બૃહદશ્વોઽભ્યષેચયત્ ।
કુવલાશ્વં મહારાજ શૂરમુત્તમધાર્મિકમ્ ॥

પુત્રસન્ક્રામિતશ્રીસ્તુ બૃહદશ્વો મહીપતિઃ ।
જગામ તપસે ધીમાંસ્તપોવનમમિત્રહા ॥

અથ શશ્વાવ રાજર્ષિં તમુદઙ્કો નરાધિપ ।
વનં સમ્પ્રસ્થિતં રાજન્બૃહદશ્વં દ્વિજોત્તમઃ ॥

તમુદઙ્કો મહાતેજાઃ સર્વાસ્ત્રવિદુષાંવરમ્ ।
ન્યવારયદમેયાત્મા સમાસાદ્ય પુરોત્તમે ॥
ઉદઙ્ક ઉવાચ ।

ભવતા રક્ષણં કાર્યં તત્તાવત્કર્તુમર્હસિ ।
નિરુદ્વિગ્રા વયં રાજંસ્ત્વત્પ્રદાદ્વસેમહિ ॥

ત્વયા હિ પૃથિવી રાજન્રક્ષ્યમાણા મહાત્મના ।
ભવિષ્યતિ નિરુદ્વિગ્ના નારણ્યં ગન્તુમર્હસિ ॥

પાલન હિ મહાન્ધર્મઃ પ્રજાનામિહ દૃશ્યતે ।
ન તથા દૃશ્યતેઽરણ્યે માભૂત્તે બુદ્ધિરીદૃશી ॥

ઈદૃશો ન હિ રાજેન્દ્ર ધર્મઃ ક્વચન દૃશ્યતે ।
પ્રજાનાં પાલને યત્નઃ પુરા રાજર્ષિભિઃ કૃતઃ ॥

રક્ષિતવ્યાઃ પ્રજા રાજ્ઞા તાસ્ત્વં રક્ષિતુમર્હસિ ।
નિરુદ્વિગ્નસ્તપસ્તપ્તું ન હિ શક્નોમિ પાર્થિવ ॥

મમાશ્રમસમીપે વૈ સમેષુ મરુધન્વસુ । સમુદ્રવાલુકાપૂર્ણ ઉજ્જાલક ઇતિ સ્મૃતઃ ।
બહુયોજનવિસ્તીર્ણો બહુયોજનમાયતઃ ॥

તત્ર રૌદ્રો દાનવેન્દ્રો મહાવીર્યપરાક્રમઃ । મધુકૈટભયોઃ પુત્રો ધુન્ધુર્નામ સુદારુણઃ ।
અન્તર્ભૂમિગતો રાજન્વસત્યમિતવિક્રમઃ ॥

તં નિહત્ય મહારાજ વનં ત્વં ગન્તુમર્હસિ ॥

શેતે લોકવિનાશાય તપ આસ્થાય દારુણમ્ ।
ત્રિદશાનાં વિનાશાય લોકાનાં ચાપિ પાર્થિવ ॥

અવધ્યો દૈવતાનાં હિ દૈત્યાનામથ રક્ષસામ્ । નાગાનામથ યક્ષાણાં ગન્ધર્વાણાં ચ સર્વશઃ ।
અવાપ્યસ વરં રાજન્સર્વલોકપિતામહાત્ ॥

તં વિનાશય ભદ્રં તે મા તે બુદ્ધિરતોઽન્યથા ।
પ્રાપ્સ્યસે મહતીં કીર્તિં શાશ્વતીમવ્યયાં ધ્રુવામ્ ॥

ક્રૂરસ્ય તસ્ય સ્વપતો વાલુકાન્તર્હિતસ્ય ચ ।
સંવત્સરસ્ય પર્યન્તે નિઃશ્વાસઃ સમ્પ્રવર્તતે ॥

યદા તદા ભૂશ્ચલતિ સશૈલવનકાનના ।
તસ્ય નિઃશ્વાસવાતેન રજ ઉદ્ધૂયતે મહત્ ॥

આદિત્યરથમાશ્રિત્ય સપ્તાહં ભૂમિકમ્પનમ્ ।
સવિસ્ફુલિઙ્ગં સજ્વાલં ધૂમમિશ્રં સુદારુણમ્ ॥

તેન રાજન્ન શક્નોમિ તસ્મિન્સ્તાતું સ્વઆંશ્રમે ॥

તં વિનાશય રાજેન્દ્ર લોકાનાં હિતકામ્યયા ।
લકાઃ સ્વસ્થા ભવિષ્યન્તિ તસ્મિન્વિનિહતેઽસુરે ॥

ધુન્ધુનામાનમત્યુગ્રં દાનવં ધોરવિગ્રહમ્ ।
સમરે ધોરતુમુલે વિનાશય મહેષુણા ॥

ત્વં હિ તસ્ય વિનાશાય પર્યાપ્ત ઇતિ મે મતિઃ ।
તેજસા તવ તેજશ્ચ વિષ્ણુરાપ્યાયવિષ્યતિ ॥

વિષ્ણુના ચ વરો દત્તઃ પૂર્વં મમ મહીપતે ॥

યસ્તં મહાસુરં રૌદ્રં વધિષ્યતિ મહીપતિઃ ।
તેજસ્તદ્વૈષ્ણવમિતિ પ્રવેક્ષ્યતિ દુરાસદમ્ ॥

તત્તેજસ્ત્વંસમાધાય રાજેન્દ્ર ભુવિ દુઃસહમ્ ।
તં નિષૂદય સન્દિષ્ટો દૈત્યં રૌદ્રપરાક્રમમ્ ॥

ન હિ ધુન્ધુર્મહાતેજાસ્તેજસાઽલ્પેન શક્યતે । નિર્દગ્ધું પૃથિવીપાલ સ હિ વર્ષશતૈરપિ ॥