મહાભારત · અધ્યાય 3.19
એવમુક્તસ્તુ કૌન્તેય સૂતપુત્રસ્તતો મૃધે ।
પ્રદ્યુમ્નમબ્રવીચ્છ્લક્ષ્ણં મધુરં વાક્યમઞ્જસા ॥
ન મે ભયં રૌક્મિણેય સન્ગ્રામે યચ્છતો હયાન્ ।
યુદ્ધજ્ઞોસ્મિ ચ વૃષ્ણીનાં નાત્ર કિઞ્ચિદતોઽન્યથા ॥
આયુષ્મન્નુપદેશસ્તુ સારથ્યે વર્તતાં સ્મૃતઃ ।
સર્વાર્થેષુ રથી રક્ષ્યસ્ત્વં ચાપિ ભૃશપીડિતઃ ॥
ત્વં હિ સાલ્વપ્રયુક્તેન શરેણાભિહતો ભૃશમ્ ।
કશ્મલાભિહતો વીર તતોઽહમપયાતવાન્ ॥
સત્વં સાત્વતમુખ્યાદ્ય લબ્ધસઞ્જ્ઞો યદૃચ્છયા ।
પશ્ય મે હયસંયાને શિક્ષાં કેશવનન્દન ॥
દારુકેણાહમુત્પન્નો યથાવચ્ચૈવ શિક્ષિતઃ ।
વીતભીઃ પ્રવિશામ્યેતાં સાલ્વસ્ય મહતીં ચમૂમ્ ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા તતો વીરો હયાન્સઞ્ચોદ્ય સન્ગરે ।
રશ્મિભિસ્તુ સમુદ્યમ્ય જવેનાભ્યપતત્તદા ॥
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ યમકાનીતરાણિ ચ ।
સવ્યાનિ ચ વિચિત્રાણિ દક્ષિણાનિ ચ સર્વશઃ ॥
પ્રતોદેનાહતા રાજન્રશ્મિભિશ્ચ સમુદ્યતાઃ ।
ઉત્પતન્ત ઇવાકાશં વિબભુસ્તે હયોત્તમાઃ ॥
તે હસ્તલાઘવોપેતં વિજ્ઞાય નૃપ દારુકિમ્ ।
ઉહ્યમાના ઇવ તદા નાસ્પૃશંશ્ચરણૈર્મહીમ્ ॥
સોપસવ્યાં ચમૂં તસ્ય સાલ્વસ્ય ભરતર્ષભ ।
ચકાર નાતિયત્નેન તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥
અમૃષ્યમાણોપસવ્યં સાલ્વઃ સમિતિદારુણઃ ।
યન્તારમસ્ય સહસા ત્રિભિર્બાણૈઃ સમાર્દયત્ ॥
દારુકસ્ય સુતસ્તં તુ બાણવેગમચિન્તયન્ ।
ભૂય એવ મહાબાહો પ્રયયાવપસવ્યતઃ ॥
તતો બાણાન્બહુવિધાન્પુનરેવ સ સૌભરાટ્ ।
મુમોચ તનયે વીર મમ રુક્મિણિનન્દને ॥
તાનપ્રાપ્તાઞ્શિતૈર્બ્રાણૈશ્ચિચ્છેદ પરવીરહા ।
રૌક્મિણેયઃ સ્મિતં કૃત્વા દર્શયન્હસ્તલાઘવં ॥
છિન્નાન્દૃષ્ટ્વા તુ તાન્બાણાન્પ્રદ્યુમ્નેન ચ સૌભરાટ્ ।
આસુરીં દારુણીં માયામાસ્થાય વ્યસૃજચ્છરાન્ ॥
પ્રયુજ્યમાનમાજ્ઞાય દૈતેયાસ્ત્રં મહાબલમ્ ।
બ્રહ્માસ્ત્રેણાન્તરા ચ્છિત્ત્વામુમોચાન્યન્પતસ્ત્રિણઃ ॥
તે તદસ્ત્રં વિધૂયાશુ વિવ્યધૂ રુધિરાશનાઃ ।
શિરસ્યુરસિ વક્રે ચ સ મુમોહ પપાત ચ ॥
તસ્મિન્નિપતિતે ક્ષુદ્રે સાલ્વે બાણપ્રપીડિતે ।
રૌક્મિણેયોઽપરં બાણં સન્દધે શત્રતાપનઃ ॥
તમર્ચિતં સર્વદાશાર્હપૂગૈ- રાશીર્ભિરર્કજ્વલનપ્રકાશમ્ ।
દૃષ્ટ્વા શરં જ્યામભિનીયમાનં બભૂવ હાહાકૃતમન્તરિક્ષમ્ ॥
તતો દેવગણાઃ સર્વે સેન્દ્રાઃ સહધનેશ્વરાઃ ।
નારદં પ્રેષયામાસુ- શ્વસનં ચ મનોજવમ્ ॥
તૌ રૌક્મિણેયમાગમ્ય વચોઽબ્રૂતાં દિવૌકસામ્ ।
નૈવ વધ્યસ્ત્વયા વીર સાલ્વરાજઃ કથઞ્ચન ॥
સંહરસ્વ પુનર્બાણમવધ્યોઽયં ત્વયા રણે ।
એતસ્ય ચ શરસ્યાજૌ નાવધ્યોસ્તિ પુમાન્ક્વચિત્ ॥
મૃત્યુરસ્ય મહાબાહો રણે દેવકિનન્દનઃ ।
કૃષ્ણઃ સન્કલ્પિતો ધાત્રા તન્મિથ્યા ન ભવેદિતિ ॥
તતઃ પરમસંહૃષ્ટઃ પ્રદ્યુમ્નઃ શરમુત્તમમ્ ।
સઞ્જહાર ધનુઃશ્રેષ્ઠાત્તૂણે ચૈવ ન્યવેશયત્ ॥
તત ઉત્થાય રાજેન્દ્ર સાલ્વઃ પરમદુર્મનાઃ ।
વ્યપાયાત્સબલસ્તૂર્ણં પ્રદ્યુમ્નશરપીડિતઃ ॥
સ દ્વારકાં પરિત્યજ્ય સાલ્વો વૃષ્ણિભિરાર્દિતઃ । સૌભમાસ્થાય રાજેન્દ્ર દિવમાચક્રમે તદા ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0