મહાભારત · અધ્યાય 3.20

આનર્તનગરં મુક્તં તતોઽહમગમં તદા ।
મહાક્રતૌ રાજસૂયે નિવૃત્તે નૃપતે તવ ॥

અપશ્યં દ્વારકાં ચાહં મહારાજ હતત્વિષમ્ ।
નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારાં નિર્ભૂષણવરસ્ત્રિયમ્ ॥

અનભિજ્ઞેયરૂપાણિ દ્વારકોપવનાનિ ચ ।
દૃષ્ટ્વા શઙ્કોપપન્નોઽહમપૃચ્છં હૃદિકાત્મજમ્ ॥

અસ્વસ્થનરનારીકમિદં વૃષ્ણિકુલં ભૃશમ્ ।
કિમિદં નરશાર્દૂલ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ॥

એવમુક્તઃ સ તુ મયા વિસ્તરેણેદમબ્રવીત્ ।
રોધં મોક્ષં ચ સાલ્વેન હાર્દિક્યો રાજસત્તમ ॥

તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ શ્રુત્વા સર્વમશેષતઃ ।
વિનાશે સાલ્વરાજસ્ય તદૈવાકરવં મતિમ્ ॥

તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ સમાશ્વાસ્ય પુરે જનમ્ ॥
રાજાનમાહુકં ચૈવ તથૈવાકનદુન્દુભિમ્ ॥

સર્વાન્વૃષ્ણિપ્રવીરાંશ્ચ હર્ષયન્નબ્રુવં તદા ।
અપ્રમાદઃ સદા કાર્યો નગરે યાદવર્ષભાઃ ॥

સાલ્વરાજવિનાશાય પ્રયાતં માં નિબોધત ।
નાહત્વા તં નિવર્તિષ્યે પુરીં દ્વારવતીં પ્રતિ ॥

સસાલ્વં સૌભનગરં હત્વા દ્રષ્ટાસ્મિ વઃ પુનઃ ।
ત્રિઃસામા હન્યતામેષા દુન્દુભિઃ શત્રુભીષણા ॥

તે મયાઽશ્વાસિતા વીરા યથાવદ્ભરતર્ષભ ।
સર્વે મામબ્રુવન્હૃષ્ટાઃ પ્રયાહિ જહિશાત્રવાન્ ॥

તૈઃ પ્રહૃષ્ટાત્મભિર્વીરૈરાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ ।
વાચયિત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠાન્પ્રણમ્ય શિરસા ભવમ્ ॥

શૈબ્યસુગ્રીવયુક્તેન રથેનાનાદયન્દિશઃ ।
પ્રધ્માય શઙ્ખપ્રવરં પાઞ્ચજન્યમહં નૃપ ॥

પ્રયાતોસ્મિ નરવ્યાઘ્ર બલેન મહતા વૃતઃ ।
ક્લૃપ્તેન ચતુરઙ્ગેણ યત્તેન જિતકાશિના ॥

સમતીત્ય બહૂન્દેશાન્ગિરીંશ્ચ બહુપાદપાન્ ।
સરાંસિ સરિતશ્ચૈવ માર્તિકાવતમાસદમ્ ॥

તત્રાશ્રૌષં નરવ્યાઘ્ર સાલ્વં સાગરમન્તિકાત્ ।
પ્રયાન્તં સૌભમાસ્થાય તમહં પૃષ્ઠતોઽન્વગામ્ ॥

દૃષ્ટવાનસ્મિ રાજેન્દ્ર સાલ્વરાજમથાન્તિકે । તતઃ સાગરમાસાદ્ય કુક્ષૌ તસ્ય મહોર્મિણઃ ।
સમુદ્રનાભ્યાં સાલ્વોઽભૂત્સૌભમાસ્થાય શત્રુહન્ ॥

સ મામાલોક્ય સહસા સેનાં સ્વાં પ્રાહિણોન્મૃધે । મદ્બાહુના ચ સેનાયાં શિષ્ટાયાં કિઞ્ચિદેવ ચ

સ સમાલોક્ય સહસા સ્મયન્નિવ યુધિષ્ઠિર ।
આહ્વયામાસ દુષ્ટાત્મા યુદ્ધાયૈવ મુહુર્મુહુઃ ॥

તસ્ય શાર્ઙ્ગવિનિર્મુક્તૈર્બહુભિર્મર્મભેદિભિઃ ।
પુરં નાસાદ્યત શરૈસ્તતો માં રોષ આવિશત્ ॥

સ ચાપિ પાપપ્રકૃતિર્દૈતેયાપશદો નૃપ ।
મય્યવર્ષત દુર્ધર્ષઃ શરધારાઃ સહસ્રશઃ ॥

સૈનિકાન્મમ સૂતં ચ હયાંશ્ચ સ સમાકિરત્ ।
અચિન્તયન્તસ્તુ શરાન્વયં યુધ્યામ ભારત ॥

તતઃ શતસહસ્રાણિ શરાણાં નતપર્વણામ્ ।
ચિક્ષિપુઃ સમરે વીરા મયિ સાલ્વપદાનુગાઃ ॥

તે હયાંશ્ચ રથં ચૈવ ધ્વજં દારુકમેવ ચ ।
છાદયામાસુરસુરાસ્તૈર્બાણૈર્મર્મભેદિભિઃ ॥

ન હયા ન રથો વીર ન ધ્વજો ન ચ દારુકઃ ।
અદૃશ્યન્ત શરૈશ્છન્નાસ્તથાઽહં સૈનિકાશ્ચ મે ॥

તતોઽહમપિ કૌન્તેય શરાણામયુતાન્બહૂન્ ।
આમન્ત્રિતાનાં ધનુષા દિવ્યેન વિધિનાઽક્ષિપમ્ ॥

ન તત્રવિષયસ્ત્વાસીન્મમ સૈન્યસ્ય ભારત ।
ખે વિષક્તં હિ તત્સૌભં ક્રોશમાત્ર ઇવાભવત્ ॥

તતસ્તે પ્રેક્ષકાઃ સર્વે દેવા વૈ દિવમાસ્થિતાઃ ।
હર્ષયામાસુરુચ્ચૈર્માં સિંહનાદતલસ્વનૈઃ ॥

મત્કાર્મુકવિનિર્મુક્તા દાનવાનાં મહારણે ।
અઙ્ગેષુ રુધિરાક્તાસ્તે વિવિશુઃ શલભા ઇવ ॥

તતો હલહલાશબ્દઃ સૌભમધ્યે વ્યવર્ધત ।
વધ્યતાં વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પતતાં ચ મહાર્ણવે ॥

તે નિકૃત્તભુજસ્કન્ધાઃ કબન્ધાકૃતિદર્શનાઃ । નદન્તો ભૈરવાન્નાદાન્નિપતન્તિ સ્મ દાનવાઃ ।
પતિતાસ્તેઽપિ ભક્ષ્યન્તે સમુદ્રામ્ભોનિવાસિભિઃ ॥

તતો ગોક્ષીરકુન્દેન્દુમૃણાલરજતપ્રભમ્ ।
જલજં પાઞ્ચજન્યં વૈ પ્રાણેનાહમપૂરયમ્ ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા પતિતાંસ્તત્ર સાલ્વઃ સૌભપતિસ્તતઃ ।
માયાયુદ્ધેન મહતા યોધયામાસ માં યુધિ ॥

તતો ગદા હલાઃ પ્રાસાઃ શૂલશક્તિપરશ્ચથાઃ । અસયઃ શક્તિકુલિશપાશર્ષ્ટિકનપાઃ શરાઃ ।
પટ્ટસાશ્ચ ભુશુણ્ડ્યશ્ચ પ્રપતન્ત્યનિશં મયિ ॥

તામહં માયયૈવાશુ પ્રતિગૃહ્ય વ્યનાશયમ્ ।
તસ્યાં હતાયાં માયાયાં ગિરિશૃઙ્ગૈરયોધયત્ ॥

તતોઽભવત્તમ ઇવ પ્રકાશ ઇવ ચાભવત્ ।
દુર્દિનં સુદિનં ચૈવ શીતમુષ્ણં ચ ભારત ॥

અઙ્ગારપાંસુવર્ષં ચ શસ્ત્રવર્ષં ચ ભારત ।
એવં માયાં પ્રકુર્વાણો યોધયામાસ માં રિપુઃ ॥

વિજ્ઞાય તદહં સર્વં માયયૈવ વ્યનાશયમ્ ।
યથાકાલં તુ યુદ્ધેન વ્યધમં સર્વતઃ શરૈઃ ॥

તતો હતાયાં ચ મયા માયાયાં યુધિ દાનવઃ । માયામન્યાં મહારાજ ચકાર મતિમોહિનીમ્ ॥

તતો વ્યોમ મહારાજ શતસૂર્યમિવાભવત્ ।
શતચન્દ્રં ચ કૌન્તેય સહસ્રાયુતતારકમ્ ॥

તતો નાજ્ઞાયત તદા દિવારાત્રં તથા દિશઃ ।
તતોઽહં મોહમાપન્નઃ પ્રજ્ઞાસ્ત્રં સમયોજયમ્ ॥

તદસ્ત્રમસ્તમસ્ત્રેણ વિધૂતં શરતૂલવત્ । તથા તદભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ ।
લબ્ધાલોકસ્તુ રાજેન્દ્ર પુનઃ શત્રુમયોધયમ્ ॥