મહાભારત · અધ્યાય 3.18

સાલ્વબાણાર્દિતે તસ્મિન્પ્રદ્યુમ્ને બલિનાંવરે ।
વૃષ્ણયો ભગ્નસન્કલ્પા વિવ્યથુઃ પૃતનામુખે ॥

હાહાકૃતમભૂત્સર્વં વૃષ્ણ્યન્ધકબલં તતઃ ।
પ્રદ્યુમ્ને મોહિતે રાજન્સાલ્વઃ પ્રમુદિતોઽભવત્ ॥

તં તથા મોહિતં દૃષ્ટ્વા સારથિર્જવનૈર્હયૈઃ ।
રણાદપાહરત્તૂર્ણં શિક્ષિતો દારુકિસ્તદા ॥

નાતિદૂરાપયાતે તુ રથે રથવરપ્રણુત્ ।
ધનુર્ગૃહીત્વા યન્તારં લબ્ધસજ્ઞોઽબ્રવીદિદમ્ ॥

સૌતે કિં તે વ્યવસિતં કસ્માદ્યાસિ પરાઙ્મુખઃ ।
નૈષ વૃષ્ણિપ્રવીરાણામાહવે ધર્મ ઉચ્યતે ॥

કચ્ચિત્સૌતે ન તે મોહઃ સાલ્વં દૃષ્ટ્વા મહાહવે ।
વિષાદો વા રણઁ દૃષ્ટ્વા બ્રૂહિ મે ત્વં યથાતથમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

જાનાર્દને ન મે મોહો નાપિ માં ભયમાવિશત્ ।
અતિભારં તુ તે મન્યે સાલ્વં કેશવનન્દન ॥

સોભિયાતિ શનૈર્વીર બલવાનેષ પાપકૃત્ ।
મોહિતશ્ચ રણે શૂરો રક્ષ્યઃ સારથિના રથી ॥

આયુષ્મંસ્ત્વં મયા નિત્યં રક્ષિતવ્યસ્ત્વયાઽપ્યહમ્ ।
રક્ષિતવ્યો રણે નિત્યમિતિ કૃત્વાઽપયામ્યહમ્ ॥

એકશ્ચાસિ મહાબાહો બહવશ્ચાપિ દાનવાઃ ।
ન સમં રૌક્મિણેયાહં રણએ મત્વાઽપયામિ વા ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।

એવં બ્રુવતિ સૂતે તુ તદા મકરકેતુમાન્ ।
ઉવાચ સૂતં કૌરવ્ય સન્નિવર્ત્ય રથં પુનઃ ॥

દારુકાત્મજ મૈવં ત્વં પુનઃ કાર્ષીઃ કથઞ્ચન ।
ન્યપયાનં રણાત્સૌતે જીવતો મમ કર્હિચિત્ ॥

ન સ વૃષ્ણિકુલે જાતો યો વૈ ત્યજતિ સન્ગરમ્ ।
યો વા નિપતિતં હન્તિ તવાસ્મીતિ ચ વાદિનમ્ ॥

તથા સ્ત્રિયં ચ યો હન્તિ બાલં વૃદ્ધં તથૈવ ચ ।
વિરથં મુક્તકેશં ચ ભગ્નશસ્ત્રાયુધં તથા ॥

ત્વં ચ સૂતકુલે જાતો વિદિતઃ સૂતકર્મણિ ।
ધર્મજ્ઞશ્ચાસિ વૃષ્ણીનામાહવેષ્વપિ દારુકે ॥

સ જાનંશ્ચરિતં કૃત્સ્નં વૃષ્ણીનાં પૃતનામુખે ।
અપયાનં પુન સૌતે મૈવં કાર્ષીઃ કથઞ્ચન ॥

અપયાતં હતં પૃષ્ઠે ભ્રાન્તં રણપલાયિતમ્ ।
ગદાગ્રજો દુરાધર્ષઃ કિં માં વક્ષ્યતિ માધવઃ ॥

કેશવસ્યાગ્રજો વાઽપિ નીલવાસા મદોત્કટઃ ।
કિં વક્ષ્યતિ મહાબાહુર્બલદેવઃ સમાગતઃ ॥

કિં વક્ષ્યતિશિનેર્નપ્તા રણસિંહો મહારથઃ ।
અપયાતં રણાત્સૂત સામ્બશ્ચ સમિતિઞ્જયઃ ॥

ચારુદેષ્ણશ્ચ દુર્ધર્ષસ્તથૈવ ગદસારણૌ ।
અક્રૂરશ્ચ મહાબાહુઃ કિં માં વક્ષ્યતિ સારથે ॥

શૂરં સમ્ભાવિતં શાન્તં નિત્યં પુરુષમાનિનમ્ ।
સ્ત્રિયશ્ચ વૃષ્ણિવીરાણાં કિં માંવક્ષ્યન્તિ સન્ગતાઃ ॥

પ્રદ્યુમ્નોઽયમુપાયાતિ ભીતસ્ત્યક્ત્વા મહાહવમ્ ।
ધિગેનમિતિ વક્ષ્યન્તિ ન તુ વક્ષ્યન્તિ સાધ્વિતિ ॥

ધિગ્વાચા પરિહાસોપિ મમ વા મદ્વિધસ્ય વા ।
મૃત્યુનાઽભ્યધિકઃ સૌતે સ ત્વં માવ્યપયાઃ પુનઃ ॥

ભારં હિ મયિ સન્ન્યસ્ય યાતો મધુનિહા હરિઃ । યજ્ઞં બારતસિંહસ્ય ન હિ શક્યોઽદ્યમર્ષિતુમ્ ।

કૃતવર્મા મયા વીરો નિર્યાસ્યન્નેવ વારિતઃ ।
સાલ્વં નિવારયિષ્યેઽહં તિષ્ઠ ત્વમિતિ સૂતજ ॥

સ ચ સમ્ભાવયન્માં વૈ નિવૃત્તો હૃદિકાત્મજઃ ।
તં સમેત્ય રણં ત્યક્ત્વા કિં વક્ષ્યામિ મહારથં ॥

ઉપયાન્તં દુરાધર્ષં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
પુરુષં પુણ્ડરીકાક્ષં કિં વક્ષ્યામિ મહાભુજમ્ ॥

સાત્યકિં બલદેવં ચ યે ચાન્યેઽન્ધકવૃષ્ણયઃ ।
મયા સ્પર્ધન્તિ સતતં કિં નુ વક્ષ્યામિ તાનહં ॥

ત્યક્ત્વા રણમિમં સૌતે પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ ।
ત્વયાઽપનીતી વિવશો ન જીવેયં કથઞ્ચન ॥

સન્નિવર્ત રથેનાશુ પુનર્દારુકનન્દન ।
ન ચૈતદેવં કર્તવ્યમથાપત્સુ કથઞ્ચન ॥

ન જીવિતમહં સૌતે બહુ મન્યે કથઞ્ચન ।
અપયાતો રણાદ્ભીતઃ પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ ॥

કદાઽપિ સૂતપુત્ર ત્વં જાનીષે માં ભયાર્દિતમ્ ।
અપયાતં રણં હિત્વા યથા કાપુરુષં તથા ॥

અયુક્તં તુ મયા ત્યક્તું સન્ગ્રામં દારુકાત્મજ । મયિ યુદ્ધાર્થિનિ ભૃશં સ ત્વં યાહિ યતો રણમ્ ॥