મહાભારત · અધ્યાય 3.179

નગોત્તમં પ્રસ્રવણૈરુપેતં દિશાં ગજૈઃ કિન્નરપક્ષિભિશ્ચ ।
સુખં નિવાસં જહતાં હિ તેષાં ન પ્રીતિરાસીદ્ભરતર્ષભાણામ્ ॥

તતસ્તુ તેષાં પુનરેવ હર્ષઃ કૈલાસમાલોક્ય મહાન્બભૂવ ।
કુબેરકાન્તં ભરતર્ષભાણાં મહીધરં વારિધરપ્રકાશમ્ ॥

સમુચ્છ્રયાન્પર્વતસન્નિરોધાન્ ગોષ્ઠાન્હરીણાં ગિરિગહ્વરાણિ ।
બહુપ્રકારાણિ સમીક્ષ્યવીરાઃ સ્થલાનિ નિમ્નાનિ ચ તત્ર તત્ર ॥

તથૈવ ચાન્યાનિ મહાવનાનિ મૃગદ્વિજાનેકપસેવિતાનિ ।
આલોકયન્તોઽભિયયુઃ પ્રતીતા- સ્તે ધન્વિનાઃ ખઙ્ગધરા નરાગ્ર્યાઃ ॥

વનાનિ રમ્યાણિ નદીઃ સરાંસિ ગુહા ગિરીણાં ગિરિગહ્વરાણિ
એતે નિવાસાઃ સતતં બભૂવુ- ર્નિશામુખં પ્રાપ્ય નરર્ષભાણામ્ ॥

તે દુર્ગવાસં બહુધા નિરુષ્ય વ્યતીત્ય કૈલાસમચિન્ત્યરૂપમ્ ।
આસેદુરત્યર્થમનોરમં તે તમાશ્રમાગ્ર્યં વૃષપર્વણસ્તુ ॥

સમેત્ય રાજ્ઞા વૃષપર્વણા તે પ્રત્યર્ચિતાસ્તેન ચ વીતમોહાઃ ।
શશંસિરે વિસ્તરશઃ પ્રવાસં શિવં યથાવદ્વૃષપર્વણસ્તે ॥

સુખોષિતાસ્તસ્ય ત એકરાત્રં પુણ્યાશ્રમે દેવમહર્ષિજુષ્ટે ।
અભ્યાયયુસ્તે બદરીં વિશાલાં સુખેન વીરાઃ પુનરેવ વાસમ્ ॥

ઊષુસ્તતસ્તત્ર મહાનુભાવા નારાયણસ્થાનગતાઃ સમગ્રાઃ ।
કુબેરકાન્તાં નલિનીં વિશોકાઃ સમ્પશ્યમાનાઃ સુરસિદ્ધજુષ્ટામ્ ॥

તાં ચાથ દૃષ્ટ્વા નલિનીં વિશોકાઃ પાણ્ડોઃ સુતાઃ સર્વનરપ્રધાનાઃ ।
તે રેમિરે નન્દનવાસમેત્ય દ્વિજર્ષયો વીતમલા યથૈવ ॥

તતઃ ક્રમેણોપયયુર્નૃવીરા યથાગતેનૈવ પથા સમગ્રાઃ ।
વિહૃત્ય માસં સુખિનો બદર્યાં કિરાતરાજ્ઞો વિષયં સુબાહોઃ ॥

ચીનાંસ્તુષારાન્દરદાંશ્ચ સર્વાન્ દેશાન્કુલિન્દસ્ય ચ ભૂરિરમ્યાન્ ।
અતીત્ય દુર્ગં હિમવત્પ્રદેશં પુરં સુબાહોર્દદૃશુર્નૃવીરાઃ ॥

શ્રુત્વા ચ તાન્પાર્થિવ પુત્રપૌત્રા- ન્પ્રાપ્તાન્સુબાહુર્વિષયે સમગ્રાન્ ।
પ્રત્યુદ્યયૌ પ્રીતિયુતઃ સ રાજા તં ચાભ્યનન્દન્વૃષભાઃ કુરૂણામ્ ॥

સમેત્ય રાજ્ઞા તુ સુબાહુના તે સુતૈર્વિશોકપ્રમુખૈશ્ચ સર્વે ।
સહેનદ્રસેનૈઃ પરિચારકૈશ્ચ પૌરોગવૈર્યે ચ રમહાનસસ્થાઃ ॥

સુખોપિતાસ્તત્રત એકરાત્રં સૂતાન્સમાદાય રથાંશ્ચ સર્વાન્ ।
ઘટોત્કચં સાનુચરં વિસૃજ્ય તતોઽભ્યયુર્યામુનમદ્રિરાજમ્ ॥

તસ્મિન્ગિરૌ પ્રસ્રવણોપપન્ન- હિમોત્તરીયારુણપાણ્ડુસાનૌ ।
વિશાખયૂપં સમુપેત્ય ચક્રુ- સ્તદા નિવાસં પુરુષપ્રવીરાઃ ॥

વરાહનાનામૃગપક્ષિજુષ્ટં મહાવનં ચૈત્રરથપ્રકાશમ્ ।
શિવેન યાત્વા મૃગયાપ્રધાનાઃ સંવત્સરં તત્રવને વિજહ્રુઃ ॥

તત્રાસસાદાતિબલં ભુજઙ્ગં ક્ષુધાર્દિતં મૃત્યુમિવોગ્રરૂપમ્ ।
વૃકોદરઃ પર્વતકન્દરાયાં વિષાદમોહવ્યથિતાન્તરાત્મા ॥

દ્વીપોઽભવદ્યત્ર વૃકોદરસ્ય યુધિષ્ઠિરો ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
અમોક્ષયદ્યસ્તમનન્તતેજા ગ્રાહેણ સંવેષ્ટિતસર્વગાત્રમ્ ॥

તે દ્વાદશં વર્ષમથોપયાન્તં વને વિહુર્તું કુરવઃ પ્રતીતાઃ ।
તસ્માદ્વનાચ્ચૈત્રરથપ્રકાશા- ચ્છ્રિયા જ્વલન્તસ્તપસા ચ યુક્તાઃ ॥

તતશ્ચ યાત્વા મરુધન્વપાર્શ્વં સદા ધનુર્વેદરતિપ્રધાનાઃ ।
સરસ્વતીમેત્ય નિવાસકામાઃ સરસ્તતો દ્વૈતવનં પ્રતીયુઃ ॥

સમીક્ષ્ તાન્દ્વૈતવને નિવિષ્ટા- ન્નિવાસિનસ્તત્રતતોઽભિજગ્મુઃ ।
તપોદમાચારસમાધિયુક્તા- સ્તૃણોદપાત્રાવરણાશ્મકુટ્ટાઃ ॥

પ્લક્ષાક્ષરૌહીતકવેતસાશ્ચ તથા બદર્યઃ ખદિરાઃ શિરીષાઃ ।
બિલ્વેઙ્ગુદાઃ પીલુશમીકરીરાઃ સરસ્વતીતીરરુહા બભૂવુઃ ॥

તાં યક્ષગન્ધર્વમહર્ષિકાન્તા- માવાસભૂતામિવ દેવતાનામ્ ।
સરસ્વતીં પ્રીતિયુતાશ્ચરન્તઃ સુખં વિજહ્રુર્નરદેવપુત્રાઃ ॥