મહાભારત · અધ્યાય 3.168

યથાગતં ગતે શક્રે ભ્રાતૃભિઃ સહ સન્ગતઃ ।
કૃષ્ણયા ચૈવ બીભત્સુર્ધર્મરાજમપૂજયત્ ॥

અભિવાદયમાનં તં મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય પાણ્ડવમ્ ।
હર્ષગદ્ગદયા વાચા પ્રહૃષ્ટોઽર્જુનમબ્રવીત્ ॥

કથમર્જુન કાલોઽયં સ્વર્ગે રવ્યતિગતસ્તવ ।
કથં ચાસ્ત્રાણ્યવાપ્તાનિ દેવરાજશ્ચ તોષિતઃ ॥

સમ્યગ્વા તે ગૃહીતાનિ કચ્ચિદસ્ત્રાણિ પાણ્ડવ ।
કચ્ચિત્સુરાધિપઃ પ્રીતો રુદ્રશ્ચાસ્ત્રાણ્યદાત્તવ ॥

યથા દૃષ્ટશ્ચ તે શક્રો ભગવાન્વા પિનાકધૃત્ ।
યથૈવાસ્ત્રાણ્યવાપ્તાનિ યથૈવારાધિતાશ્ચ તે ॥

યથોક્તવાંસ્ત્વાં ભગવાઞ્શતક્રતુરરિન્દમ ।
કૃતપ્રિયસ્ત્વયાઽસ્મીતિ તસ્ય તે કિં પ્રિયં કૃતમ્ ॥

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ મહાદ્યુતે ।
યથા તુષ્ટો મહાદેવો દેવરાજસ્તથાઽનઘ ॥

યચ્ચાપિ વજ્રપાણેસ્તુ પ્રિયં કૃતમરિન્દમ ।
એતદાખ્યાહિ મે સર્વમખિલેન ધનઞ્જય ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

શૃણુ હન્ત મહારાજ વિધિના યેન દૃષ્ટવાન્ ।
શતક્રતુમહં દેવં ભગવન્તં ચ શન્કરમ્ ॥

વિદ્યામધીત્ય તાં રાજંસ્ત્વયોક્તામરિમર્દન ।
ભવતા ચ સમાદિષ્ટસ્તપસે પ્રસ્થિતો વનમ્ ॥

ભૃગુતુન્દમથો ગત્વા કામ્યકાદાસ્થિતસ્તપઃ ।
એકરાત્રોષિતઃ કઞ્ચિદપશ્યં બ્રાહ્મણં પથિ ॥

સ મામપૃચ્છત્કૌન્તેય ક્વાસિ ગન્તા બ્રવીહિ મે ।
તસ્મા અવિતથં સર્વમબ્રવં કુરુનન્દન ॥

સ તથ્યં મમ તચ્છ્રુત્વા બ્રાહ્મણો રાજસત્તમ ।
અપૂજયત માં રાજન્પ્રીતિમાંશ્ચાભવન્મયિ ॥

તતો મામબ્રવીત્પ્રીતસ્તપ આતિષ્ઠ ભારત ।
તપસ્વી નચિરેણ ત્વં દ્રક્ષ્યસે વિબુધાધિષમ્ ॥

તતોઽહં વચનાત્તસ્ય ગિરિમારુહ્ય શૈશિરમ્ ।
તપોઽતપ્યં મહારાજ માસં મૂલફલાશનઃ ॥

દ્વિતીયશ્ચાપિ મે માસો જલં ભક્ષયતો ગતઃ ।
નિરાહારસ્તૃતીયેઽથ માસે પાણ્ડવનન્દન ॥

ઊર્ધ્વબાહુશ્ચતુર્થં તુ માસમસ્મિ સ્થિતસ્તદા ।
ન ચ મે હીયતે પ્રાણસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

પઞ્ચમે ત્વથ સમ્પ્રાપ્તે પ્રથમે દિવસે ગતે ।
વરાહસંસ્થિતં ભૂતં મત્સમીપં સમાગમત્ ॥

નિઘ્નન્પ્રોથેન પૃથિવીં વિલિખંશ્ચરણૈરપિ ।
સમ્માર્જઞ્જઠરેણોર્વીં વિવર્તંશ્ચ મુહુર્મુહુઃ ॥

અનુ તસ્યાપરં ભૂતં મહત્કૈરાતસંસ્થિતમ્ ।
ધનુર્બાણાસિમત્પ્રાપ્તં સ્ત્રીગણાનુગતં તદા ॥

તતોઽહં ધનુરાદાય તથાઽક્ષય્યે મહેષુધી ।
અતાડયં શરેણાથ તદ્ભૂતં રોમહર્ષણમ્ ॥

યુપત્તં કિરાતસ્તુ વિકૃષ્ય બલવદ્ધનુઃ ।
અભ્યાજઘ્ને દૃઢતરં કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્ ॥

સતુ મામબ્રવીદ્રાજન્મમ પૂર્વપરિગ્રહઃ ।
મૃગયાધર્મમુત્સૃજ્ય કિમર્થં તાડિતસ્ત્વયા ॥

એષ તે નિશિતૈર્બાણૈર્દર્પં હન્મિ સ્થિરો ભવ ।
સન્ઘર્ષવાન્મહાકાયસ્તતો મામભ્યધાવત ॥

તતો ગિરિમિવાત્યર્થમાવૃણોન્માં મહાશરૈઃ ।
તં ચાહં શરવર્ષેણ મહતા સમવાકિરમ્ ॥

તતઃ શરૈર્દીપ્તમુખૈર્યન્ત્રિતૈરનુ યન્ત્રિતૈઃ ।
પ્રત્યવિધ્યમહં તં તુ વજ્રૈરિવ શિલોચ્ચયમ્ ॥

તસ્ય તચ્છતધા રૂપમભવચ્ચ સહસ્રધા ।
તાનિ ચાસ્ય શરીરાણિ શરૈરહમતાડયમ્ ॥

પુનસ્તાનિ શરીરાણિ એકીભૂતાનિ ભારત ।
અદૃશ્યન્ત મહારાજ તાન્યહં વ્યધમં પુનઃ ॥

અણુર્બૃહચ્છિરા ભૂત્વા બૃહચ્ચાણુશિરાઃ પુનઃ ।
એકીભૂતસ્તદા રાજન્સોઽભ્યવર્તત માં યુધિ ॥

યદાઽભિભવિતું બાણૈર્ન ચ શક્નોમિ તં રણે ।
તતો મહાસ્ત્રમાતિષ્ઠં વાયવ્યં ભરતર્ષભ ॥

ન ચૈનમશકં હન્તું તદદ્ભુતમિવાભવત્ ।
તસ્મિન્પ્રતિહતે ચાસ્ત્રે વિસ્મયો મે મહાનભૂત્ ॥

તત્રાપિ ચ મહારાજ સવિશેષમહં તતઃ ।
અસ્ત્રપૂગેન મહતા રણે ભૂતમવાકિરમ્ ॥

સ્થૂણાકર્ણમથો જાલં શરવર્ષં શરોલ્વણમ્ ।
શલભાસ્ત્રમશ્મવર્ષં સમાસ્થાયાહમભ્યયામ્ ॥

જગ્રાસ પ્રસભં તાનિ સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ મે નૃપ ।
તેષુ સર્વેષુ જગ્ધેષુ બ્રહ્માસ્ત્રં મહદાદિશમ્ ॥

તતઃ પ્રજ્વલિતૈર્બાણૈઃ સર્વતશ્ચોપચીયત ।
ઉપચીયમાનશ્ચ તદા મહાસ્ત્રેણ વ્યવર્ધત ॥

તતઃ સન્તાપિતા લોકા મત્પ્રસૂતેન તેજસા ।
ક્ષણએન હિ દિશઃ સ્વં ચ સર્વતો હિ વિદીપિતં ॥

તદપ્યસ્ત્રં મહાતેજાઃ ક્ષણેનૈવ વ્યશામયત્ ।
બ્ર્હમાસ્ત્રે તુ હતે રાજન્ભયં માં મહદાવિશત્ ॥

તતોઽહં ધનુરાદાય તથાઽક્ષય્યે મહેષુધી ।
સહસાઽભ્યહનં ભૂતં તાન્યપ્યસ્ત્રાણ્યભક્ષયત્ ॥

એતેષ્વસ્ત્રેષુ ભૂતેન ભક્ષિતેષ્વાયુધેષુ ચ ।
મમ તસ્ ચ ભૂતસ્ય બાહુયુદ્ધમવર્તત ॥

વ્યાયામં મુષ્ટિભિઃ કૃત્વા તલૈરભિસમાહતૌ ।
અપાયચ્ચ તદ્ભૂતમહં ચાપાતયં મહીમ્ ॥

તતઃ પ્રહસ્ય તદ્ભૂતં તત્રૈવાન્તરધીયત ।
સહ સ્ત્રીભિર્મહારાજ પશ્યતો મેઽદ્ભુતોપમમ્ ॥

મુખ્યં કૃત્વા સ ભગવાંસ્તતોઽન્યદ્રૂપમાત્મનઃ ।
દિવ્યમેવ મહારાજ વરાનોઽદ્ભુતમમ્બરમ્ ॥

હિત્વા કિરાતરૂપં ચ ભગવાંસ્ત્રિદશેશ્વરઃ ।
સ્વરૂપં દિવ્યમાસ્થાય તસ્યૌ મહેશ્વરઃ ॥

સોઽદૃશ્યત તતઃ સાક્ષાદ્ભગવાન્ગોવૃષધ્વજઃ ।
ધનુર્ગૃહ્યતદા પાણૌ બહુરૂપઃ પિનાકધૃત્ ॥

સ મામભ્યેત્ય સમરે તથૈવાભિમુખં સ્થિતમ્ ।
શૂલપાણિરથોવાચ તુષ્ટોસ્મીતિ પરન્તપ ॥

તતસ્તદ્ધનુરાદાય તૂણૌ ચાક્ષય્યસાયકૌ ।
પ્રાદાન્મમૈવ ભગવાન્વરયસ્વેતિ ચાબ્રવીત્ ॥

તુષ્ટોસ્મિ તવ કૌન્તેય બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે । મનોગતં વીર યત્તે તદ્બ્રૂહિ વિતરામ્યહમ્ ।
અમરત્વમપાહાય બ્રૂહિ યત્તે મનોગતમ્ ॥

તતઃ પ્રાઞ્ડલિરેવાહમસ્ત્રેષુ કૃતમાનસઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા શર્વં તતો વચનમાદદે ॥

ભગવાનમે પ્રસન્નશ્ચેદીપ્સિતોઽયં વરો મમ ।
અસ્ત્રાણીચ્છામ્યહં જ્ઞાતું યાનિ દેવેષુ કાનિચિત્ ॥

દદાનીત્યેવ ભગવાનબ્રવીત્ર્યમ્બકશ્ચ મામ્ ।
રૌદ્રમસ્ત્રં મદીયં ત્વામુપસ્થાસ્યતિ પાણ્ડવ ॥

પ્રદદૌ ચ મમ પ્રીતઃ સોઽસ્ત્રં પાશુપતં પ્રભુઃ ।
ઉવાચ ચ મહાદેવો દત્ત્વા મેઽસ્ત્રં સનાતનમ્ ॥

ન પ્રયોજ્યમ્ભવેદેતન્માનુષેષુ કથઞ્ચન ।
[જગદ્વિનિર્દહેદેવમલ્પતેજસિ પાતિતમ્ ॥

પીડ્યમાનન બલવત્પ્રયોજ્યંસ્યાદ્ધનઞ્જય ।
અસ્ત્રાણાં પ્રતિઘાતે ચ સર્વથૈવ પ્રયોજયેઃ ॥

તતોઽપ્રતિહતં દિવ્યં સર્વાસ્ત્રપ્રતિષેધનમ્ ।
મૂર્તિમન્મે સ્થિતં પાર્શ્વે પ્રસન્ને ગોવૃષધ્વજે ॥

ઉત્સાદનમમિત્રાણાં પરસેનાનિકર્તનમ્ ।
દુરાસદં દુષ્પ્રસહં સુરદાનવરાક્ષસૈઃ ॥

અનુજ્ઞાતસ્ત્વહં તેન તત્રૈવ સમુપાવિશમ્ । પ્રેક્ષતશ્ચૈવમે દેવસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ॥