મહાભારત · અધ્યાય 3.128

કથંવીર્યઃ સ રાજાઽભૂત્સોમકો દદતાંવરઃ ।
કર્માણ્યસ્ય પ્રભાવં ચ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

યુધિષ્ઠિરાસીન્નૃપતિઃ સોમકો નામ ધાર્મિકઃ ।
તસ્ય ભાર્યાશતં રાજન્સદૃશીનામભૂત્તદા ॥

સ વૈ યત્નેન મહતા તાસુ પુત્રં મહીપતિઃ ।
કઞ્ચિન્નાસાદયામાસ કાલેન મહતા હ્યપિ ॥

કદાચિત્તસ્ વૃદ્ધસ્ય યતમાનસ્ય ધીમતઃ ।
જન્તુર્નામ સુતસ્તસ્ય જ્યેષ્ઠાયાં સમજાયત ॥

તં જાતં માતરઃ સર્વાઃ પરિવાર્ય સમાસતે ।
સતતં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા કામભોગાન્વિશામ્પતે ॥

તતઃ પિપીલિકા જન્તું કદાચિદદશત્સ્ફિચિ ।
સ દષ્ટો હ્યરુદદ્રાજંસ્તેન દુઃખેન બાલકઃ ॥

તતસ્તા માતરઃ સર્વાઃ પ્રાક્રોશન્ભૃશદુઃખિતાઃ ।
પ્રવાર્ય જનતું સહસા સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્ ॥

તમાર્તનાદં સહસા શુશ્રાવ સ મહીપતિઃ ।
અમાત્યપર્ષદો મધ્યે ઉપવિષ્ટઃ સહર્ત્વિજા ॥

તતઃ પ્રસ્થાપયામાસ કિમેતદિતિ પાર્થિવઃ ।
તસ્મૈ ક્ષત્તા યથાવૃત્તમાચચક્ષે સુતં પ્રતિ ॥

ત્વરમાણઃ સ ચોત્થાય સોમકઃ સહ મન્ત્રિભિઃ ।
પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં પુત્રમાશ્વાસયદરિન્દમઃ ॥

સાન્ત્વયિત્વા તુ તં પુત્રં નિષ્ક્રમ્યાન્તઃપુરાન્નૃપઃ ।
ઋત્વિજા સહિતો રાજન્સહામાત્ય ઉપાવિશત્ ॥
સોમક ઉવાચ ।

ધિગસ્ત્વિહૈકપુત્રત્વમપુત્રત્વં વરં ભવેત્ ।
નિત્યાતુરત્વાદ્ભૂતાનાં શોક એવૈકપુત્રતા ॥

ઇદં ભાર્યાશતં બ્રહ્મન્પરીક્ષ્યસદૃશં પ્રભો ।
પુત્રાર્થિના મયા વોઢં ન તાસાં વિદ્યતે પ્રજા ॥

એકઃ કથઞ્ચિદુત્પન્નઃ પુત્રો જન્તુરયં મમ ।
યતમાનાસુ સર્વાસુ કિન્નુ દુઃખમતઃ પરમ્ ॥

વયશ્ચ સમતીતં મે સભાર્યસ્યં દ્વિજોત્તમ ।
આસાં પ્રાણાઃ સમાયત્તા મમ ચાત્રૈકપુત્રકે ॥

સ્યાત્તુ કર્મ તથા યુક્તં યેન પુત્રશતં ભવેત્ ।
મહતા લઘુના વાઽપિ કર્મણા દુષ્કરેણ વા ॥
ઋત્વિગુવાચ ।

અસ્તિ ચૈતાદૃશં કર્મ યેન પુત્રશતં ભવેત્ ।
યદિ શક્નોષિ તત્કર્તુમથ વક્ષ્યામિ સોમક ॥
સોમક ઉવાચ ।

કાર્યં વા યદિ વાઽકાર્યં યેન પુત્રશતં ભવેત્ ।
કૃતમેવેતિ તદ્વિદ્ધિ ભગવાન્પ્રબ્રવીતુ મે ॥
ઋત્વિગુવાચ ।

યજસ્વ જન્તુના રાજંસ્ત્વં મયા વિતતે ક્રતૌ ।
તતઃ પુત્રશતં શ્રીમદ્ભવિષ્યત્યચિરેણ તે ॥

વપાર્યા હૂયમાનાયાં ધૂમમાઘ્રાય માતરઃ ।
તતસ્તાઃ સુમહાવીર્યાઞ્જનયિષ્યન્તિ તે સુતાન્ ॥

તસ્યામેવ તુ તે જન્તુર્ભવિતા પુનરાત્મજઃ । ઉત્તરે ચાસ્ય સૌવર્ણં લક્ષ્મ પાર્શ્વે ભવિષ્યતિ ॥