મહાભારત · અધ્યાય 3.117

સ વેદાધ્યયને યુક્તો જમદગ્નિર્મહાતપાઃ ।
તપસ્તેપે તતો દેવાન્નિયમાદ્વશમાનયત્ ॥

સ પ્રસેનજિતં રાજન્નધિગમ્ય નરાધિપમ્ ।
રેણુકાં વરયામાસ સ ચ તસ્મૈ દદૌ નૃપઃ ॥

રેણુકાં ત્વથ સમ્પ્રાપ્ય ભાર્યાં ભાર્ગવનન્દનઃ ।
આશ્રમસ્થસ્તયા સાર્ધં તપસ્તેપેઽનુકૂલયા ॥

તસ્યાઃ કુમારાશ્ચત્વારો જજ્ઞિરે રામપઞ્ચમાઃ ।
સર્વેષામજઘન્યસ્તુ રામ આસીઞ્જઘન્યજઃ ॥

ફલાહારેષુ સર્વેષુ ગતેષ્વથ સુતેષુ વૈ ।
રેણુકા સ્નાતુમગમત્કદાચિન્નિયતવ્રતા ॥

સા તુ ચિત્રરથં નામ માર્તિકાવતકં નૃપમ્ ।
દદર્શ રેણુકા રાજન્નાગચ્છન્તી યદૃચ્છયા ॥

ક્રીડન્તં સલિલે દૃષ્ટ્વા સભાર્યં પદ્મમાલિનમ્ ।
ઋદ્ધિમન્તં તતસ્તસ્ય સ્પૃહયામાસ રેણુકા ॥

વ્યભિચારાચ્ચ તસ્માત્સા ક્લિન્નામ્ભસિ વિચેતના ।
અન્તરિક્ષાન્નિપતિતા નર્મદાયાં મહાહ્રદે ॥

ઉતીર્ય ચાપિ સા યત્નાજ્જગામ ભરતર્ષભ ।
પ્રવિવેશાશ્રમં ત્રસ્તા તાં વૈ ભર્તાન્વબુધ્યત ॥

સ તાં દૃષ્ટ્વાચ્યુતાન્ધૈર્યાદ્બ્રાહ્મ્યા લક્ષ્મ્યા વિવર્જિતામ્ ।
શ્રિક્્શબ્દેન મહાતેજા ગર્હયામાસ વીર્યવાન્ ॥

તતો જ્યેષ્ઠો જામદગ્ન્યો રુમણ્વાન્નામ નામતઃ ।
આજગામ સુષેણશ્ચ વસુર્વિશ્વાવસુસ્તથા ॥

તાનાનુપૂર્વ્યાદ્ભગવાન્વધે માતુરચોદયત્ ।
ન ચ તે જાતસમ્મોહાઃ કિઞ્ચિદૂચુર્વિચેતસઃ ॥

તતઃ શશાપ તાન્ક્રોધાત્તે શપ્તાશ્ચૈતનાં જહુઃ ।
મૃગપક્ષિસધર્માણઃ ક્ષિપ્રમાસઞ્જડોપમાઃ ॥

તતો રામોઽભ્યયાત્પશ્ચાદાશ્રમં પરવીરહા ।
તમુવાચ મહામન્યુર્જમદગ્નિર્મહાતપાઃ ॥

જહીમાં માતરં પાપાં મા ચ પુત્ર વ્યથાં કૃથાઃ ।
તત આદાય પરશું રામો માતુ શિરોઽહરત્ ॥

તતસ્તસ્ય મહારાજ જમદગ્નેર્મહાત્મનઃ ।
કોપોઽભ્યગચ્છત્સહસા પ્રસન્નશ્ચાબ્રવીદિદમ્ ॥

મમેદં વચનાત્તાત કૃતં તે કર્મ દુષ્કરમ્ ।
વૃણીષ્વ કામાન્ધર્મજ્ઞ યાવતો વાઞ્છસે હૃદા ॥

સ વવ્રે માતુરુત્થાનમસ્મૃતિં ચ વધસ્ય વૈ ।
પાપેન તેન ચાસ્પર્શં ભ્રાતૄણાં પ્રકૃતિં તથા ॥

અપ્રતિદ્વન્દ્વતાં યુદ્ધે દીર્ઘમાયુશ્ચ ભારત ।
દદૌ ચ સર્વાન્કામાંસ્તાઞ્જમદગ્નિર્મહાતપાઃ ॥

કદાચિત્તુ તથૈવાસ્ય વિનિષ્ક્રાન્તાઃ સુતાઃ પ્રભો ।
અથાનૂપપતિર્વીરઃ કાર્તવીર્યોઽભ્યવર્તત ॥

તમાશ્રમપદં પ્રાપ્તમૃષિરર્ધ્યાત્સમાર્ચયત્ ।
સ યુદ્ધમદસમ્મત્તો નાભ્યનન્દત્તથાઽર્ચનમ્ ॥

પ્રમથ્ય ચાશ્રમાત્તસ્માદ્ધોમધેનોસ્તતોબલાત્ ।
જહાર વત્સં ક્રોશન્ત્યા બભઞ્જ ચ મહાદ્રુમાન્ ॥

આગતાય ચ રામાય તદાચષ્ટ પિતા સ્વયમ્ । ગાં ચ રોરુદતીં દૃષ્ટ્વા કોપો રામં સમાવિશત્ ।
સ મન્યુવશમાપન્નઃ કાર્તવીર્યમુપાદ્રવત્ ॥

તસ્યાથ યુધિ વિક્રમ્ય ભાર્ગવઃ પરવીરહા ।
ચિચ્છેદ નિશિતૈર્ભલ્લૈર્બાહૂન્પરિઘસન્નિભાન્ ॥

સહસ્રસમ્મિતાન્રાજન્પ્રગૃહ્ય રુચિરં ધનુઃ ।
અભિભૂતઃ સ રામેણ સંયુક્તઃ કાલધર્મણા ॥

અર્જુનસ્યાથ દાયાદા રામેણ કૃતમન્યવઃ ।
આશ્રમસ્થં વિના રામં જમદગ્નિમુપાદ્રવન્ ॥

તે તં જઘ્નુર્મહાવીર્યમયુધ્યન્તં તપસ્વિનમ્ ।
અસકૃદ્રામરામેતિ વિક્રોશન્તમનાથવત્ ॥

કાર્તવીર્યસ્ય પુત્રાસ્તુ જમદગ્નિં યુધિષ્ઠિર ।
ઘાતયિત્વા શરૈર્જગ્મુર્યથાગતમરિન્દમાઃ ॥

અપક્રાન્તેષુ વૈ તેષુ જમદગ્નૌ તથા ગતે ।
સમિત્પાણિરુપાગચ્છદાશ્રમં ભૃગુનન્દનઃ ॥

સ દૃષ્ટ્વા પિતરં વીરસ્તદા મૃત્યુવશં ગતમ્ । અનર્હં તં તથાભૂતં વિલલાપ સુદુઃખિતઃ ॥