મહાભારત · અધ્યાય 3.108

સ તુ રાજા મહેષ્વાસશ્ચક્રવર્તી મહારથઃ ।
બભૂવ સર્વલોકસ્ મનોનયનનન્દનઃ ॥

સ શુશ્રાવ મહાબાહુઃ કપિલેન મહાત્મના ।
પિતૄણઆં નિધનં ઘોરમપ્રાપ્તિં ત્રિદિવસ્ય ચ ॥

સ રાજ્યં સચિવે ન્યસ્ય હૃદયેન વિદૂયતા ।
જગામ હિમવત્પાર્શ્વં તપસ્તપ્તું નરેશ્વરઃ ॥

આરિરાધયિષુર્ગઙ્ગાં તપસા દગ્ધકિલ્વિષઃ ।
સોઽપશ્યત નર્રેષ્ઠ હિમવન્તં નગોત્તમમ્ ॥

શૃઙ્ગૈર્બહુવિધાકારૈર્ધાતુમદ્ભિરલન્કૃતમ્ ।
પવનાલમ્બિભિર્મેઘૈઃ પરિપિક્તં સમન્તતઃ ॥

નદીકુઞ્જનિતમ્બૈશ્ચ સોદકૈરુપશોભિતમ્ ।
ગુહાકન્દરસંલીનસિંહવ્યાઘ્રનિષેવિતમ્ ॥

શકુનૈશ્ચ વિચિત્રાઙ્ગૈઃ કૂજદ્ભિર્વિવિધા ગિરઃ ।
ભૃઙ્ગરાજૈસ્તથા હંસૈર્દાત્યૂહૈર્જલકુક્કુટૈઃ ॥

મયૂરૈઃ શતપત્રૈશ્ચ જીવઞ્જીવકકોકિલૈઃ ।
ચકોરૈરસિતાપાઙ્ગૈસ્તથા પુત્રપ્રિયૈરપિ ॥

જલસ્થાનેષુ રમ્યેષુ પદ્મિનીભિશ્ચ સન્કુલમ્ ।
સારસાનાં ચ મધુરૈર્વ્યાહૃતૈઃ સમલન્કૃતમ્ ॥

કિન્નરૈરપ્સરોભિશ્ચ નિષેવિતશિલાતલમ્ ।
દિગ્વારણવિષાણાગ્રૈઃ સમન્તાદ્ધૃષ્ટપાદપમ્ ॥

વિદ્યાધરાનુચરિતં નાનારત્નસમાકુલમ્ ।
વિષોલ્વણૈર્ભુજઙ્ગૈશ્ચ દીપ્તાજિહ્વૈર્નિષેવિતમ્ ॥

ક્વચિત્કનકસન્કાશં ક્વચિદ્રજતસન્નિભમ્ ।
ક્વચિદઞ્જનપુઞ્જાભં હિમવનતમુપાગમત્ ॥

સ તુ તત્રનરશ્રેષ્ઠસ્તપો ઘોરં સમાશ્રિતઃ ।
ફલમૂલામ્બુસમ્ભક્ષઃ સહસ્રપરિવત્સરાન્ ॥

સંવત્સરસહસ્રે તુ ગતે દિવ્યે મહાનદી ।
દર્શયામાસ તં ગઙ્ગા તદા મૂર્તિમતી સ્વયમ્ ॥
ગઙ્ગોવાચ ।

કિમિચ્છસિ મહારાજ મ્તઃ કિઞ્ચ દદાનિ તે ।
તદ્બ્રવીહિ નરશ્રેષ્ઠ કરિષ્યામિ વચસ્તવ ॥

એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ રાજા હૈમવતીં નદીમ્ । તદા ભગીરથો રાજન્પ્રણિપત્ય કૃતાઞ્જલિઃ ।
પિતામહા મે વરદે કપિલેન મહાનદિ ॥

અન્વેષમાણાસ્તુરગં નીતા વૈવસ્વતક્ષયમ્ ।
ષષ્ટિસ્તાનિ સહસ્રાણિ સાગરાણાં મહાત્મનામ્ ॥

કપિલં દેવમાસાદ્ય ક્ષણેન નિધનં ગતાઃ ।
તેષામેવં વિનષ્ટાનાં સ્વર્ગે વાસો ન વિદ્યતે ॥

યાવત્તાનિ શરીરાણિ ત્વં જલૈર્નાભિષિઞ્ચસિ ।
તાવત્તેષાં ગતિર્નાસ્તિ સાગરાણાં મહાનદિ ॥

સ્વર્ગં નય મહાભાગે મત્પિતૄન્સગરાત્મજાન્ ।
તેષામર્થેઽભિયાચામિ ત્વામહં વૈ મહાનદિ ॥
લોમશ ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજ્ઞો ગઙ્ગા લોકનમસ્કૃતા ।
ભગીરથમિદં વાક્યં સુપ્રીતા સમભાષત ॥

કરિષ્યામિ માહારાજ વચસ્તે નાત્ર સંશયઃ ।
વેગં તુ મમ દુર્ધાર્યં પતન્ત્યા ગગનાચ્ચ્યુતમ્ ॥

ન શક્તસ્ત્રિષુ લોકેષુ કશ્ચિદ્ધારયિતું નૃપ ।
અન્યત્ર વિબુધશ્રેષ્ઠાન્નીલકણ્ઠાન્મહેશ્વરાત્ ॥

તં તોષય રમહાબાહો તપસા વરદં હરમ્ ।
સ તુ માં પ્રચ્યુતાં દેવઃ શિરસા ધારયિષ્યતિ ॥

સ કરિષ્યતિ તે રકામં પિતૄણાં હિતકામ્યયા ।
તપસાઽરાધિતઃ શમ્ભુર્ભગર્વાઁલ્લોકભાવનઃ ॥

એતચ્છ્રુત્વા તતો રાજન્મહારાજો ભગીરથઃ ।
કૈલાસં પર્વતં ગત્વા તોષયામાસ શન્કરમ્ ॥

તતસ્તેન સમાગમ્ય કાલયોગેન કેનચિત્ ।
ગહ્ગાવતરણં રાજન્નયાચત મહીપતિઃ ॥

અગૃહ્ણાચ્ચ વરં તસ્માદ્ગઙ્ગાયા ધારણે નૃપ । સ્વર્ગે વાસં સમુદ્દિશ્ પિતૄણાં સ નરોત્તમઃ ॥