મહાભારત · અધ્યાય 2.73

અનુસંસાર્ય નૃપતીન્પાણ્ડવાઃ પાણ્ડવાગ્રજમ્ ।
અભિજગ્મુર્મહેષ્વાસા ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

સોઽનુમેને મહાબાહુર્ભાતૄંશ્ચ સુહૃદસ્તથા ।
શિષ્યૈઃ પરિવૃતો વ્યાસઃ પુરસ્તાત્સમપદ્યત ॥

સોઽભ્યયાદાસનાત્તૂર્ણં ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ ।
પાદ્યેનાસનદાનેન પિતામહમપૂજયત્ ॥

અથોપવિશ્ય ભગવાન્કાઞ્ચને પરમાસને ।
આસ્યતામિતિ ચોવાચ ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

અથોપવિષ્ટં રાજાનં ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતમ્ ।
ઉવાચ ભગવાન્વ્યાસસ્તત્તદ્વાક્યવિશારદઃ ॥

દિષ્ટ્યા વર્ધસિ કૌન્તેય સામ્રાજ્યં પ્રાપ્ય દુર્લભમ્ ।
વર્ધિતાઃ કુરવઃ સર્વે ત્વયા કુરુકુલોદ્વહ ॥

આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ પૂજિતોઽસ્મિ વિશામ્પતે ।
એવમુક્તઃ સ કૃષ્ણેન ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

અભિવાદ્યોપસઙ્ગૃહ્ય પિતામહમથાબ્રવીત્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

સંશયો દ્વિપદાં શ્રેષ્ઠ મમોત્પન્નઃ સુદુર્લભઃ ।
તસ્ય નાન્યોઽસ્તિ વક્તા વૈ ત્વામૃતે દ્વિજપુઙ્ગવ ॥

ઉત્પાતાંસ્ત્રિવિધાન્પ્રાહ નારદો ભગવાનૃષિઃ ।
દિવ્યાંશ્ચૈવાન્તરિક્ષાંશ્ચ પાર્થિવાંશ્ચ પિતામહ ॥

સુમહચ્ચ ફલં તેષાં ભવિતેતિ ન સંશયઃ ।
અપિ ચૈદ્યસ્ય પતનાચ્છાન્તમૌત્પાતિકં મહત્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

રાજ્ઞસ્તુ વચનં શ્રુત્વા પરાશરસુતઃ પ્રભુઃ ।
કૃષ્ણદ્વૈપાયનો વ્યાસ ઇદં વચનમબ્રવીત્ ॥

ત્રયોદશ સમા રાજન્નુત્પાતાનાં ફલં મહત્ ।
સર્વક્ષત્રવિનાશાય ભવિષ્યતિ વિશામ્પતે ॥

ત્વામેકં કારણં કૃત્વા કાલેન ભરતર્ષભ । સમેતં પાર્થિવં ક્ષત્રં ક્ષયં યાસ્યતિ ભારત ।
દુર્યોધનાપરાધેન ભીમાર્જુનબલેન ચ ॥

સ્વપ્નં દ્રક્ષ્યસિ રાજેન્દ્ર તસ્મિન્કાલ ઉપસ્થિતે ।
તત્તેઽહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર ॥

યાન્તં દ્રક્ષ્યસિ રાજેન્દ્ર ક્ષપાન્તે ત્વં વૃષધ્વજમ્ ।
નીલકણ્ઠં ભવં સ્થાણું કપાલિં ત્રિપુરાન્તકમ્ ॥

ઉગ્રં રુદ્રં પશુપતિં મહાદેવમુમાપતિમ્ ।
હરં શર્વં વૃષં શૂલં પિનાકિં કૃત્તિવાસસમ્ ॥

કૈલાસકૂડપ્રતિમે વૃષભેઽવસ્થિતં શિવમ્ ।
નિરીક્ષમાણં સતતં પિતૃરાજાશ્રિતાં દિશમ્ ॥

એવમીદૃશકં સ્વપ્નં દ્રક્ષ્યસિ ત્વં વિશામ્પતે ।
મા તત્કૃતે હ્યનુધ્યાહિ કાલો હિ દુરતિક્રમઃ ॥

સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ ગમિષ્યામિ કૈલાસં પર્વતં પ્રતિ ।
અપ્રમત્તઃ સ્થિતો દાન્તઃ પૃથિવીં પરિપાલય ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્કૈલાસં પર્વતં યયૌ ।
કૃષ્ણદ્વૈપાયનો વ્યાસઃ સહ શિષ્યૈઃ સહાનુગૈઃ ॥

ગતે પિતામહે રાજા ચિન્તાશોકસમન્વિતઃ ।
નિઃ શ્વસન્નુષ્ણમસકૃત્તમેવાર્થં વિચિન્તયન્ ॥

કથં તુ દૈવં શક્યેત પૌરુષેણ પ્રબાધિતુમ્ ।
અવશ્યમેવ ભવિતા યદુક્તં પરમર્ષિણા ॥

તતોઽબ્રવીન્મહાતેજાઃ સર્વાન્ભ્રાતૄન્યુધિષ્ઠિરઃ ।
શ્રુતં વૈ પુરુષવ્યાઘ્રા યન્માં દ્વૈપાયનોઽબ્રવીત્ ॥

તદા તદ્વચનં શ્રુત્વા મરણે નિશ્ચિતા મતિઃ ।
સર્વક્ષત્રસ્ય નિધને યદ્યહં હેતુરીપ્સિતઃ ॥

કાલેન નિર્મિતસ્તાત કો મમાર્થોઽસ્તિ જીવતઃ ।
એવં બ્રુવન્તં રાજાનં ફાલ્ગુનઃ પ્રત્યભાષત ॥

મા રાજન્કશ્મલં ઘોરં પ્રવિશો બુદ્ધિનાશનમ્ ।
સમ્પ્રધાર્ય મહારાજ યત્ક્ષમં તત્સમાચર ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

તતોઽબ્રવીત્સત્યધૃતિર્ભ્રાતૄન્સર્વાન્યુધિષ્ઠિરઃ ।
દ્વૈપાયનસ્ય વચનં તત્રૈવ સમચિન્તયત્ ॥

અદ્યપ્રભૃતિ ભદ્રં વઃ પ્રતિજ્ઞાં મે નિબોધત ।
ત્રયોદશ સમાસ્તાત કો મમાર્થો ઽસ્તિ જીવતઃ ॥

ન પ્રવક્ષ્યામિ પરુષં ભ્રાતૄનન્યાંશ્ચ પાર્થિવાન્ ।
સ્થિતો નિદેશે જ્ઞાતીનાં યોક્ષ્યે તત્સુમુદાહરન્ ॥

એવં મે વર્તમાનસ્ય સ્વસુતેઽષ્વિતરેષુ ચ ।
ભેદો ન ભવિતા લોકે ભેદમૂલો હિ વિગ્રહઃ ॥

વિગ્રહં દૂરતો રક્ષન્પ્રિયાણ્યેવ સમાચરન્ ।
વાચ્યતાં ન ગમિષ્યામિ લોકેષુ મનુજર્ષભાઃ ॥

ભ્રાતૃર્જ્યેષ્ઠસ્ય વચનં પાણ્ડવાઃ સન્નિશમ્ય તત ।
તમેવ સમવર્તન્ત ધર્મરાજહિતે રતાઃ ॥

સંસત્સુ સમયં કૃત્વા ધર્મરાડ્ભ્રાતૃભિઃ સહ ।
પિતૄંસ્તર્પ્ય યથાન્યાયં દેવતાશ્ચ વિશામ્પતે ॥

કૃતમઙ્ગલકલ્યામો ભ્રાતૃભિઃ પિરવારિતઃ ।
ગતેષુ ક્ષત્રિયેન્દ્રેષુ સર્વેષુ ભરતર્ષભ ॥

યુધિષ્ઠિરઃ સહામાત્યઃ પ્રવિવેશ પુરોત્તમમ્ । દુર્યોધનો મહારાજ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
સભાયાં સમણીયાયાં તત્રૈવાસ્તે નરાધિપ ॥