મહાભારત · અધ્યાય 2.72

તતઃ સ કુરુરાજસ્ય સર્વકર્મસમૃદ્ધિમાન્ ।
યજ્ઞઃ પ્રીતિકરો રાજન્સમ્બભૌ વિપુલોત્સવઃ ॥

શાન્તવિઘ્નઃ સુખારમ્ભઃ પ્રભૂતધનધાન્યવાન્ ।
અન્નવાન્બહુભક્ષ્યશ્ચ કેશવેન સુરક્ષિતઃ ॥

સમાપયામાસ ચ તં રાજસૂયં મહાક્રતુમ્ ।
કોટિસહસ્રં પ્રદદૌ બ્રાહ્મણાનાં મહાત્મનામ્ ॥

ન કરિષ્યતિ તં લોકે કશ્ચિદન્યો મહીપતિઃ ।
યાજકાઃ સર્વકામૈશ્ચ સતતં તતૃપુર્ધનૈઃ ॥

તતશ્ચાવભૃથસ્નાતઃ સ રાજા પાણ્ડુનન્દનઃ ।
વ્યાસં ધૌમ્યં વસિષ્ઠં ચ નારદં ચ મહામુનિમ્ ॥

સુમન્તુ જૈમિનિં પૈલં વૈશમ્પાયનમેવ ચ । યાજ્ઞવલ્ક્યં ચ કપિલં કપાલં કૌશિકં તથા ।
સર્વાંશ્ચ ઋત્વિક્પ્રવરાન્પૂજયામાસ સત્કૃતાન્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥

યુષ્મત્પ્રસાદાત્પ્રાપ્તોઽયં રાજસૂયો મહાક્રતુઃ ।
જનાર્દનપ્રસાદાદ્ધિ સમ્પૂર્ણો મે મનોરથઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

અથ યજ્ઞં સમાપ્યાન્તે પૂજયામાસ માધવમ્ ।
બલદેવ ચ દેવેશં ભીષ્માદ્યાંશ્ચ કુરૂદ્વહાન્ ॥

તતસ્ત્વવભૃથસ્નાતં ધર્માત્માનં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
સમસ્તં પાર્થિવં ક્ષત્રમુપગમ્યેદમબ્રવીત્ ॥

દિષ્ટ્યા વર્ધસિ ધર્મજ્ઞ સામ્રાજ્યં પ્રાપ્તવાનસિ ।
આજમીઢાજમીઢાનાં યશઃ સંવર્ધિતં ત્વયા ॥

કર્મણૈતેન રાજેન્દ્ર ધર્મશ્ચ સુમહાન્કૃતઃ ।
આપૃચ્છામો નરવ્યાઘ્ર સર્વકામૈઃ સૂપૂજિતાઃ ॥

સ્વરાષ્ટ્રાણિ ગમિષ્યામસ્તદનુજ્ઞાતુમર્હસિ ।
શ્રુત્વા તુ વચનં રાજ્ઞાં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

યથાર્હં પૂજ્ય નૃપતીન્ભ્રાતૄન્સર્વાનુવાચ હ ।
રાજાનઃ સર્વ એવૈતે પ્રીત્યાઽસ્માન્પ્તમુપાગતાઃ ॥

પ્રસ્થિતાઃ સ્વાનિ રાષ્ટ્રાણિ મામાપૃચ્છય પરન્તપાઃ ।
અનુવ્રજત ભદ્રં વો વિષયાન્તં નૃપોત્તમાન્ ॥

ભ્રાતુર્વચનમાજ્ઞાય પાણ્ડવા ધર્મચારિણઃ ।
યથાર્હં નૃપતીન્સર્વાનેકૈકં સમનુવ્રજન્ ॥

વિરાયટમન્વાયાત્તૂર્ણં ધૃષ્ટહ્યુમ્નઃ પ્રતાપવાન્ ।
ધનઞ્જયો યજ્ઞસેનં મહાત્માનં મહારથમ્ ॥

ભીષ્મં ચ ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ભીમસેનો મહાબલઃ ।
દ્રોણં તુ સસુતં વીરં સહદેવો યુધાં પતિઃ ॥

નકુલઃ સુબલં રાજન્સહપુત્રં સમન્વયાત્ ।
દ્રૌપદેયાઃ સસૌભદ્રાઃ પાર્વતીયાન્મહારથાન્ ॥

અન્વગચ્છંસ્તથૈવાન્યાન્ક્ષત્રિયાન્ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ।
એવં સુપૂજિતાઃ સર્વે જગ્મુર્વિપ્રાઃ સહસ્રશઃ ॥

ગતેષુ પાર્થિવેન્દ્રેષુ સર્વેષુ બ્રાહ્મણેષુ ચ ।
યુધિષ્ઠિરમુવાચેદં વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ॥

આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ દ્વારકાં કુરુનન્દન ।
રાજસૂયં ક્રતુશ્રેષ્ઠં દિષ્ટ્યા ત્વં પ્રાપ્તવાનસિ ॥

તમુવાચૈવમુક્તસ્તુ ધર્મરાજો જનાર્દનમ્ ।
તવ પ્રસાદાદ્ગોવિન્દ પ્રાપ્તઃ ક્રતુવરો મયા ॥

ક્ષત્રં સમગ્રમપિ ચ ત્વત્પ્રસાદાદ્વશે સ્થિતમ્ ।
ઉપાદાય બલિં મુખ્યં મામેવ સમુપસ્થિતમ્ ॥

કથં ત્વદ્ગમનાર્થં મે વાણી વિતરતેઽનઘ ॥

ન હ્યહં ત્વામૃતે વીરં રતિં પ્રાપ્નોમિ કર્હચિત્ ।
અવશ્યં ચૈવ ગન્તવ્યા ભવતા દ્વારકા પુરી ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ॥

એવમુક્તઃ સ ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિરસહાયવાન્ ।
અભિગમ્યાબ્રવીત્પ્રીતઃ પૃથાં પૃથુયશા હરિઃ ॥

સામ્રાજ્યં સમનુપ્રાપ્તાઃ પુત્રાસ્તેઽદ્ય પિતૃષ્વસઃ ।
સિદ્ધાર્થા વસુમન્તશ્ચ સા ત્વં પ્રીતિમવાપ્નુહિ ॥

અનુજ્ઞાતસ્ત્વયા ચાહં દ્વારકાં ગન્તુમુત્સહે ।
સુભદ્રાં દ્રૌપદીં ચૈવ સભાજયત કેશવઃ ॥

નિષ્ક્રમ્યાન્તઃ પુરાત્તસ્માદ્યુધિષ્ઠિરસહાયવાન્ ।
સ્નાતશ્ચ કૃતજપ્યશ્ચ બ્રાહ્મણાન્સ્વસ્તિ વાચ્ય ચ ॥

તતો મેઘવપુઃ પ્રગ્વ્યં સ્યન્દનં ચ સુકલ્પિતમ્ ।
યોજયિત્વા મહાબાહુર્દારુકઃ સમુપસ્થિતઃ ॥

ઉપસ્થિતં રથં દૃષ્ટ્વા તાર્ક્ષ્યપ્રવરકેતનમ્ ।
પ્રદક્ષિણમુપાવૃત્ય સમારુહ્ય મહામનાઃ ॥

પ્રયયૌ પુણ્ડરીકાક્ષસ્તતો દ્વારવતીં પુરીમ્ ॥

તં પદ્ભ્યામનુવવ્રાજ ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ શ્રીમાન્વાસુદેવં મહાબલમ્ ॥

તતો મુહૂર્તં સઙ્ગૃહ્ય સ્યન્દનપ્રવરં હરિઃ ।
અબ્રવીત્પુણ્ડરીકાક્ષઃ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

અપ્રમત્તઃ સ્થિતો નિત્યં પ્રજાઃ પાહિ વિશામ્પતે ।
પર્જન્યમિવ ભૂતાનિ મહાદ્રુમમિવ દ્વિજાઃ ॥

બાન્ધવાસ્ત્વોપજીવન્તુ સહસ્રાક્ષમિવામરાઃ ।
કૃત્વા પરસ્પરેણૈવ સંવાદં કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ॥

અન્યોન્યં સમનુજ્ઞાપ્ય જગ્મતુઃ સ્વગૃહાન્પ્રતિ ।
ગતે દ્વારવતીં કૃષ્ણે સાત્વતપ્રવરે નૃપ ॥

મહાદુર્યોધનો રાજા શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
સૂતપુત્રશ્ચ ગધેયઃ સહ દુઃશાસનાદિભિઃ ॥

સર્વકામગુણોપેતૈરર્ચ્યમાનાસ્તુ ભારત ।
તસ્યાં સભાયાં દિવ્યાયામવસંસ્તત્ર પાણ્ડવૈઃ ॥