મહાભારત · અધ્યાય 2.52

યચ્ચકે ભગવાન્વિષ્ણુર્વસુદેવસુતસ્તદા ।
તત્તેઽહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સ્રવમશેષતઃ ॥

વાસુદેવસ્ય મહાત્મ્યં ચરિતં ચ મહાત્મનઃ ।
હિતાર્થં સુરસર્ત્યાનાં લોકાનાં ચ હિતાય ચ ॥

યદા દિવિ વિભુસ્તાત ન રેમે ભગવાનસૌ ।
તતો વ્યાદિશય ભૂતાનિ વિભુર્ભૂમિસુખાવહઃ ॥

નિગ્રહાર્થાય દૈત્યાનાં ચોદયામાસ વૈ તદા ।
મુરુતશ્ચ વસૂંશ્ચૈવ સૂર્યાચન્દ્રમસાવુભૌ ॥

ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ રુદ્રાદિત્યાંસ્તથાઽશ્વિનૌ ।
જાયધ્વં માનુષે લોકે સર્વલોકમહેશ્વરાઃ ॥

જઙ્ગમાનિ વિશાલાક્ષો હ્યાત્માર્થમસૃજત્પ્રભુઃ ।
જાયન્તામિતિ ગોવિન્દસ્તિર્યગ્યોનિગતૈઃ સહ ॥

તાનિ સર્વાણિ સર્વજ્ઞો વ્યજાયત યદોઃ કુલે । આત્માનમાત્મના તાત કૃત્વા બહુવિધં હરિઃ ।
રત્યર્થમિહ ગાસ્તત્ર રરક્ષ પુરુષોત્તમઃ ।

અજાતશત્રો જાતસ્તુ યથેષ્ટ ભુવિ ભૂમિપ ।
કીર્ત્યમાનં મયા તાત નિબોધ ભરતર્ષભ ॥

સાગરાઃ સમકમ્પન્ત મુદા ચેલુશ્ચ પર્વતાઃ ।
જજ્વલુશ્ચાગ્નયઃ શાન્તા જાયમાને જનાર્દને ॥

શિવાઃ સમ્પ્રવવુર્વાતાઃ પ્રશાન્તમભવદ્રજઃ ।
જ્યોતીંષિ સમ્પ્રકાશન્ત જાયમાને જનાર્દને ॥

દેવદુન્દુભયશ્ચાપિ સસ્વનુર્ભૃશમમ્બરે ।
અભ્યવર્ષંસ્તદાઽગમ્ય દેવતાઃ પુષ્પવૃષ્ટિભિઃ ॥

ગીર્ભિર્મઙ્ગલયુક્તાભિઃ સ્તુવન્વૈ મધુસદનમ્ ।
ઉપતસ્થુસ્તદા પ્રીતાઃ પ્રાદુર્ભાવે મહર્ષયઃ ॥

તતસ્તાનભિસમ્પ્રેક્ષ્ય નારદપ્રમુખાનૃષીન્ ।
ઉપાનૃત્યન્નુપજગુર્ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ ॥

ઉપતસ્થે ચ ગોવિન્દં સહસ્રાક્ષઃ શચીપતિઃ ।
અભ્યભાષત તેજસ્વી મહર્ષીન્પૂજયંસ્તદા ॥

કૃત્વા ચ દેવકાર્યાણિ કૃત્વા દેવહિતાનિ ચ ।
ખં લોકં લોકકૃદ્દેવઃ પુનર્ગચ્છતિ તેજસા ॥

ઇત્યુક્ત્વા ઋષિભિઃ સાર્ઘં જગામ ત્રિદિવં પુનઃ ।
અભ્યનુજ્ઞાય તાન્સર્વાઞ્છાદયન્પ્રકૃતિં પરામ્ ॥

નન્દગોપકુલે કૃષ્ણ ઉવાસ બહુલાઃ સમાઃ ।
તતઃ કદાચિત્સુપ્તં તં શકટસ્ય ત્વધઃ શિશુમ્ ॥

યશોદા સમ્પરિત્યજ્ય જગામ યમુનાં નદીમ્ ।
શિશુલીલાં તતઃ કુર્વન્સ્વહસ્તચરણૌ ક્ષિપન્ ॥

રુરોદ મધુરં કૃષ્ણઃ પાદાવૂર્ધ્વં પ્રસારયન્ ।
પાદાઙ્ગુષ્ઠેન શકટં દારયન્નથ કેશવઃ ॥

તત્ર એકેન પાદેન પાતયિત્વા તથા શિશુઃ ।
ન્યુબ્જં પયોધરાકાઙ્ક્ષી સસાર ચ રુરોદ ચ ॥

પાટિતં શકટં દૃષ્ટ્વા ભિન્નભાણ્ડપુટીકટમ્ ।
જનાસ્તે શિશુના તેન વિસ્મયં પરમં યયુઃ ॥

પ્રત્યક્ષં શૂરસેનાનાં દૃશ્યતે મહદદ્ભુતમ્ ।
શયાનેન હતઃ કંસપક્ષવાંસ્તિગ્મતેજસા ॥

પૂતના ચાપિ નિહતા મહાકાયા મહાસ્તની ।
તતઃ કાલે મહારાજ સંસક્તૌ રામકેશવૌ ॥

કૃષ્ણઃ સઙ્કર્ષણશ્ચોભૌ રિઙ્ખિણૌ ચ બભૂવતુઃ ।
અન્યોન્યકિરણાક્રાન્તૌ ચન્દ્રસૂર્યાવિવામ્બરે ॥

વિસર્પન્તૌ ચ સર્વત્ર મહાસર્પભુજૌ તદા ।
રેજતુઃ પાંસુદિગ્ધાઙ્ગૌ રામકૃષ્ણૌ તદા નૃપ ॥

ક્વચિચ્ચ જાનુભિઃ સ્પૃષ્ટૌ ક્રીડમાનૌ ક્વચિદ્વને ।
પિબન્તૌ દધિકુલ્યાંશ્ચ મથ્યમાને ચ ભારત ॥

તતઃ સ બાલો ગોવિન્દો નવનીતં તદા ક્ષયમ્ ।
ગ્રાસમાનસ્તુ તત્રાયં ગોપીભિર્દદૃશે તથા ॥

દામ્નાઽથોલૂખલે કૃષ્ણો ગોપીભિશ્ચ નિબન્ધિતઃ ।
તત્તથા શિશુના તેન કર્ષતા ચાર્જુનાવૃભૌ ॥

સમૂલવિટપૌ ભગ્નૌ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ।
તતસ્તૌ બાલ્યમુત્તીર્ણૌ કૃષ્ણસઙ્કર્ષણાવુભૌ ॥

તસ્મિન્નેવ વ્રજસ્થાને સપ્તવર્ષૈ બભૂવતુઃ ।
નીલપીતામ્બરધરૌ પીતશ્વેતાનુલેપનૌ ॥

બભુવતુર્વત્સપાલૌ કાકપક્ષધરાવુભૌ ।
પર્ણવાદ્યં શ્રુતિસુખં વાદયન્તૌ વરાનનૌ ॥

શુશુભાતે વનગતૌ ત્રિશીર્ષાવિવ પન્નગૌ ।
મયૂરાઙ્ગજકર્ણૌ તૌ પલ્લવાપીડધારિણૌ ॥

વનમાલાપરિક્ષિપ્તૌ સાલપોતાવિવોદ્ગતૌ ।
અરવિન્દકૃતાપીડૌ રજ્જુયજ્ઞોપવીતિનૌ ॥

સશિક્યતુમ્બુરુકરૌ ગોપવેણુપ્રવાદકૌ ।
ક્વચિદ્વસન્તાવન્યોન્યં ક્રડમાનૌ ક્વચિદ્વને ॥

પર્ણશય્યાસુ તૌ સુપ્તૌ ક્વચિન્નિદ્રાન્તરૈષિણૌ ।
તૌ વત્સાન્પાલયન્તૌ હિ શોભયન્તૌ મહદ્વનમ્ ॥

ચઞ્ચૂર્યન્તૌ રમન્તૌ ચ રાજન્નેવં તદા શુભમ્ । તતો બૃન્દાવનં ગત્વા વસુદેવસુતાવુભૌ ।
ગોકુલં તત્ર કૌન્યેય ચારયન્તૌ વિજહ્રતુઃ ॥