મહાભારત · અધ્યાય 2.53

તતઃ કદચિદ્ગોવિન્દો જ્યેષ્ઠં સઙ્કર્ષણં વિના ।
ચચાર તદ્વનં રમ્યં સુસ્વરૂપો વરાનનઃ ॥

કાકપક્ષધરઃ શ્રીમાઞ્છ્યામઃ પદ્મનિભેક્ષણઃ ।
શ્રીવત્સેનોરસા યુક્તઃ શશાઙ્ક ઇવ લક્ષ્મણા ॥

રજ્જુયજ્ઞોપવીતી સ પીતામ્બરધરો યુવા ।
શ્વેતચન્દ્રનલિપ્રાઙ્ગો નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજઃ ॥

રાજતા બર્હિપત્રેણ મન્દમારુતકમ્પિના ।
ક્વચિદ્ગાયન્ક્વઞ્ચિત્ક્રીડન્ક્વચિન્નૃત્યન્ક્વચિદ્ધસન્ ॥

ગોપવેણું સુમધુરં કામં તદપિ વાદયન્ ।
પ્રહ્લાદનાર્થં ચ ગવાં ક ક્વચિદ્વનગતો યુવા ॥

ગોકુલે મેઘકાલે તુ ચચાર દ્યુતિમાન્પ્રભુઃ ।
બહુરમ્યેષુ દેશેષુ વનસ્ય વનરાજિપુ ॥

તાસુ કૃષ્ણો મુદા યુક્તઃ ક્રીડયન્ભરતર્ષભ ।
સ કદાચિદ્વને તસ્મિન્ગોભિઃ સહ પરિવ્રજન્ ॥

ભાણ્ડીરં નામ દૃષ્ટ્વાઽથ ન્યગ્રોધં કેશવો મહાન્ ।
તચ્છાયાયાં મતિં ચક્રે નિવાસાય તદા પ્રભુઃ ॥

સ તત્ર વયસા તુલ્યૈર્બત્સપાલૈસ્તદાઽનઘ ।
રેમે સ દિવસં કૃષ્ણઃ પુરા સ્વર્ગગતો યથા ॥

તં ક્રીડમાનં ગોપાલાઃ કૃષ્ણં ભાણ્ડીરવાસિનઃ ।
રમયન્તિ સ્મ બહવો માન્યૈઃ ક્રીડનકૈસ્તદા ॥

અન્યે સ્મ પરિગાયન્તિ ગોપા મુદિતમાનસાઃ ।
ગોપાલકૃષ્ણમેવાન્યે ગાયન્તિ સ્મ વનપ્રિયાઃ ॥

તેષાં સઙ્ગાયતામેવ વાદયામાસ કેશવઃ ।
પર્ણવાદ્યાન્તરે વેણું તુમ્બવીણાં ચ તત્ર વૈ ॥

એવં ક્રીડાન્તરૈઃ કૃષ્ણો ગોપાલૈર્વિજહાર સઃ ।
તેન બાલેન કૌન્તેય કૃતં લોકહિતં તદા ॥

પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં વાસુદેવેન ભારત ।
હ્રદે નિપાતતા તત્ર ક્રીડિતં નાગમૂર્ધનિ ॥

શાસયિત્વા તુ કાલીયં સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ ।
વિજહાર તતઃ કૃષ્ણો બલેદવસહાયવાન્ ॥

ધેનુકો દારુણો રાજન્દૈત્યો રાસભવિગ્રહઃ ।
તદા તાલવને રાજન્બલદેવેન વૈ હતઃ ॥

તતઃ કદાચિત્કૌન્તેય રામકૃષ્ણૌ વનં ગતૌ ।
ચારયન્તૌ પ્રવૃદ્ધાનિ ગોધનાનિ શુભાનનૌ ॥

વિહરન્તૌ મુદા યુક્તૌ વીક્ષમાણૌ વનાનિ વૈ ।
શ્વેલયન્તૌ પ્રગાયન્તૌ વિચિન્વન્તૌ ચ પાદપાન્ ॥

નામભિર્વ્યાહરન્તૌ ચ વત્સાન્ગાશ્ચ પરન્તપૌ ।
ચેરતુર્લોકસિદ્ધાભિઃ ક્રીડાભિરપરાજિતૌ ॥

તૌ દેવૌ માનુષીં દીક્ષાં વહન્તૌ સુરપૂજિતૌ ।
તજ્જાતિગુણયુક્તાભિઃ ક્રીડાભિશ્ચેરતુર્વનમ્ ॥

એવં બાલ્યેઽપિ ગોપાલૈઃ ક્રીડાભિશ્ચ વિજહ્રતુઃ ॥

તતઃ કૃષ્ણો મહાતેજાસ્તદા ગત્વા તુ ગોવ્રજમ્ ।
ગિરિયજ્ઞં તમેવૈષ પ્રવૃત્તં ગોપદારકૈઃ ॥

બુભુજે પાયસં શૌરિરીશ્વરઃ સર્વભૂતકૃત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા ગોપકાઃ સર્વે કૃષ્ણમેવ સમર્ચયન્ ॥

પૂજ્યમાનસ્તદા દેવૈર્દિવ્યં વપુરધારયત્ ।
ધૃતો ગોવર્ધનો નામ સપ્તાહં પર્વતો ધૃતઃ ॥

શિશુના વાસુદેવેન ગવાર્થમરિમર્દન ।
ક્રીડમાનસ્તદા કૃષ્ણઃ કૃતવાન્કર્મ દુષ્કરમ્ ॥

તદદ્ભુતમતીવાસીત્સર્વલોકસ્ય ભારત । દેવદેવઃ ક્ષિતં ગત્વા કૃષ્ણં નત્વા મુદાન્વિતઃ ।

ગોવિન્દ ઇતિ તં હ્યુક્ત્વા હ્યભ્યષિઞ્ચત્પુરન્દરઃ ।
ઇત્યુક્ત્વાશ્લિષ્ય ગોવિન્દં પુરુહૂતોભ્યયાદ્દિવમ્ ॥

અથારિષ્ટ ઇતિ ખ્યાતં દૈત્યં વૃષભવિગ્રહમ્ ।
જઘાન તરસા કૃષ્ણઃ પશૂનાં હિતકામ્યયા ॥

કેશિનામા તતો દૈત્યો રાજંસ્તુરગવિગ્રહઃ ।
તથા વનગતં પાર્થ ગજાયુતબલં હયમ્ ॥

કરામ્ભોરુહવજ્રેણ જઘાન મધુસૂદનઃ ।
અથ મલ્લં તુ ચાણૂરં નિજઘાન મહાઽસુરમ્ ॥

સુદામાનમમિત્રઘ્ન સર્વસૈન્યપુરસ્કૃતમ્ ।
બાલરૂપેણ ગોવિન્દો નિજઘાન ચ ભારત ॥

બલદેવેન ચાયત્નાત્સમાજે મુષ્ટિકો હતઃ ।
તાડિતશ્ચ સહામાત્યઃ કંસઃ કૃષ્ણેન ભારત ॥

હત્વા કંસમમિત્રઘ્નઃ સર્વેષાં પશ્યતાં તદા । અભિષિચ્યોગ્રસેનં તં પિત્રોઃ પાદમવન્દત ।

એવમાદીનિ કર્માણિ કૃતવાન્વૈ જનાર્દનઃ ॥