મહાભારત · અધ્યાય 2.48

વિષ્ણોઃ પુનર્મહાભાગઃ પ્રાદુર્ભાવો મહાત્મનઃ ।
દત્તાત્રેય ઇતિ ખ્યાત ઋષિરાસીન્મહાયશાઃ ॥

તેન નષ્ટેષુ વેદેષુ ક્રિયાસુ ચ મખેષુ ચ ।
ચાતુર્વર્ણ્યે ચ સઙ્કીર્ણે ધર્મે શિથિલતાં ગતે ॥

અભવર્ધતિ ચાધર્મે સત્યે નષ્ટે સ્થિતેઽનૃતે ।
પ્રજાસુ ક્ષીયમાણાસુ ધર્મે ચામૂલતાં પતે ॥

સયજ્ઞાઃ સક્રિયા વેદાઃ પ્રત્યાનીતા હિ તેન વૈ ।
ચાતુર્વર્ણ્યમસઙ્કીર્ણં કૃતં તેન મહાત્મના ॥

સ એવ વૈ યદા પ્રાદાદ્ધૈહયાધિપતેર્વરમ્ ।
તં હૈહયાનામધિપસ્ત્વર્જુનોઽભિપ્રસાદયન્ ॥

વનં પર્યચરન્સમ્યક્છુશ્રૂષુરનુસૂયકઃ ।
નિર્મમો નિરહઙ્કારો દીર્ઘકાલમતોષયત્ ॥

આરાધ્ય દત્તાત્રેયં હિ અગૃઙ્ણાત્સ વરાનિમાન્ ।
આપ્તાદાપ્તતરાન્વિપ્રાદ્વિદ્વાન્વિદ્વન્નિષેવિતાત્ ॥

ઋતેઽમરત્વં વિપ્રેણ દત્તાત્રેયેણ ધીમતા ।
વરૈશ્ચતુર્ભિઃ પ્રવૃત ઇમાન્વવ્રે વરાન્નૃપઃ ॥

શ્રીમાન્મનસ્વી બલવાન્સત્યવાગનસૂયકઃ ।
સહસ્રબાહુર્ભૂયાસમેષુ મે પ્રથમો વરઃ ॥

જરાયુજાણ્ડજં સર્વં સર્વં ચૈવ ચરાચરમ્ ।
શાસ્તુમિચ્છામિ ધર્મેણ દ્વિતીયસ્ત્વેષ મે વરઃ ॥

પિતૃન્દેવાનૃષીન્વિપ્રાન્યજેયં વિપુલૈર્મખૈઃ ।
અમિત્રાંશ્ચ શિતૈર્બાણૈસ્તૃતીયો વ્રર એષ મે ॥

યસ્ય નાસીન્ન ભવિતા ન ચાસ્તિ સદૃશઃ પુમાન્ ।
ઇહ વા દિવિ વા લોકે સ મે હન્તા ભવેદિતિ ॥

સોઽર્જુનઃ કૃતવીર્યસ્ય વરઃ પુત્રોઽભવદ્યુધિ ।
સ સહસ્રં સહસ્રાણાં માહિષ્મત્યામવર્ધત ॥

સ ભૂમિમખિલાં જિત્વા દ્વીપાંશ્ચાપિ સમુદ્રિણઃ ।
નભસીવાજ્વલત્સૂર્યઃ પુણ્યૈઃ કર્મભિર્જુનઃ ॥

ઇન્દ્રદ્વીપં કશેરું ચ કામદ્વીપં ગભસ્તિતમ્ ।
ગન્ધર્વવરુણદ્વીપં સૌહૃષ્ટમમિતપ્રભઃ ॥

પૂર્વૈરજિતપૂર્વાંશ્ચ દ્વીપનજયદર્જુનઃ ।
ઇદં તુ કાર્તવીર્યસ્ય બભૂવાસદૃશં જનૈઃ ॥

ન પૂર્વે નાપરે તસ્ય ગમિષ્યન્તિ ગતિં નૃપાઃ ।
યદર્ણવે પ્રયાતસ્ય વસ્ત્રં ન પરિષિચ્યતે ॥

સૌવર્ણં સર્વમપ્યાસીદ્વિમાનવરમુત્તમમ્ ।
ચતુર્ધા વ્યભજદ્રાષ્ટ્રં તદ્વિભજ્યાન્વપાલયત્ ॥

એકાંશેનાહરત્સેનામેકાંશેનાવસદ્ગૃહાન્ ।
યસ્તુ તસ્ય તૃતીયાંશો રાજ્ઞોઽભૂજ્જનસઙ્ગ્રહે ॥

આપ્તઃ પરમકલ્યાણસ્તેન યજ્ઞાનકલ્પયત્ ।
યે દસ્યવો ગ્રામચરા અરમ્યે ચ વસન્તિ યે ॥

ચતુર્થેન તુ સોંઽશેન તાન્સર્વાન્પ્રત્યષેધયત્ ।
દ્વારાણિ નાપિધીયન્તે પુરેષુ નગરેષુ ચ ॥

સ એવ રાષ્ટ્રપાલોઽભૂત્સ્રીપાલોઽભવદર્જુનઃ ।
સ ----- સઃ ગોપાલો વિશામ્પતે ॥

શતં વર્ષસહસ્રાણામનુશિષ્યાર્જુનો મહીમ્ ।
દત્તાત્રેયપ્રસાદેન એવં રાજ્યં ચકાર સઃ ॥

એવં બહૂનિ કર્માણિ ચક્રે લોકહિતાય સઃ ॥ દત્તાત્રેય ઇતિ ખ્યાતઃ પ્રાદુર્ભાવો હ્યયં હરેઃ ।
કથિતો ભરતશ્રેષ્ટ શૃણુ ભૂયો મહાત્મનઃ ॥