મહાભારત · અધ્યાય 2.4

તાં તુ કૃત્વા સભાં શ્રેષ્ઠાં મયશ્ચાર્જુનમબ્રવીત્ ।
ભૂતાનાં ચ મહાવીર્યો ધ્વજાગ્રે કિઙ્કરો ગણઃ ॥

તવ વિષ્ફારઘોષેણ મેઘવન્નિનદિષ્યતિ ।
અયં હિ સૂર્યસઙ્કાશો જ્વલનસ્ય રથો મહાન્ ॥ 2 ॥

ઇમે ચ દિવિજાઃ શ્વેતા વીર્યવન્તો હયોત્તમાઃ ।
માયામયઃ કૃતો હ્યેષ ધ્વજો વાનરલક્ષણઃ ॥

અસજ્જમાનો વૃક્ષેષુ ધૂમકેતુરિવોચ્છ્રિતઃ ।
બહુવર્ણં હિ લક્ષ્યેત ધ્વજં વાનરલક્ષણમ્ ॥

ધ્વજોત્કટં હ્યનવમં યુદ્ધે દ્રક્ષ્યસિ વિષ્ઠિતમ્ ।
એવ વીરઃ સવ્યસાચિન્ધ્વજસ્યાન્તે ભવિષ્યતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યુક્ત્વાઽલિઙ્ગ્ય વીભત્સું વિસૃષ્ટઃ પ્રયયૌ મયઃ ।

તતઃ પ્રવેશનં તસ્યાં ચક્રે રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ।
અયુતં ભોજયિત્વા તુ બ્રાહ્મણાનાં નરાધિપઃ ॥

સાજ્યેન પાયસેનૈવ મધુના મિશ્રિતેન ચ । ભક્ષ્યૈર્મૂલૈઃ ફલૈશ્ચૈવ માંસૈર્વારાહહારિણૈઃ ।
કૃસરેણાથ જીવન્ત્યા હવિષ્યેણ ચ સર્વશઃ ॥

માંસપ્રકારૈર્વિવિધૈઃ ખાદ્યૈશ્ચાપિ તથા નૃપ ।
ચોષ્યૈશ્ચ વિવિધૈ રાજન્પેયૈશ્ચ બહુવિસ્તરૈઃ ॥

અહતૈશ્ચૈવ વાસોભિર્માલ્યૈરુચ્ચાવચૈરપિ ।
તર્પયામાસ વિપ્રેન્દ્રાન્નાનાદિગ્ભ્યઃ સમાગતાન્ ॥

દદૌ તેભ્યઃ સહસ્રાણિ ગવાં પ્રત્યેકશઃ પુનઃ ।
પુણ્યાહઘોષસ્તત્રાસીદ્દિવસ્પૃગિવ ભારત ॥

વાદિત્રૈર્વિવિધૈર્દિવ્યૈર્ગન્ધૈરુચ્ચાવચૈરપિ ।
પૂજયિત્વા કુરુશ્રેષ્ઠો દેવતાનિ નિવેશ્ય ચ ॥

તત્ર મલ્લા નટા ઝલ્લાઃ સૂતા વૈતાલિકાસ્તથા ।
ઉપતસ્થુર્મહાત્માનં ધર્મપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

તથા સ કૃત્વા પૂજાં તાં ભ્રાતૃભિઃ સહ પાણ્ડવઃ ।
તસ્યાં સભાયાં રમ્યાયાં રેમે શક્રો યથા દિવિ ॥

સભાયામૃષયસ્તસ્યાં પાણ્ડવૈઃ સહ આસતે ।
આસાઞ્ચક્રુર્નરેન્દ્રાશ્ચ નાનાદેશસમાગતાઃ ॥

અસિતો દેવલઃ સત્યઃ સર્પિર્માલી મહાશિરાઃ ।
અર્વા વસુઃ સુમિત્રશ્ચ મૈત્રેયઃ શુનકો બલિઃ ॥

બકો દાલ્ભ્યઃ સ્થૂલશિરાઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનઃ શુકઃ ।
સુમન્તુર્જૈમિનિઃ પૈલો વ્યાસશિષ્યાસ્તથા વયમ્ ॥

તિત્તિરિર્યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ સસુતો રોમહર્ષણઃ ।
અપ્સુહોમ્યશ્ચ ધૌમ્યશ્ચ અણીમાણ્ડવ્યકૌશિકૌ ॥

દામોષ્ણીપસ્ત્રૈબલીશ્ચ પર્ણાદો ઘટજાનુકઃ ।
મૌઞ્જાયનો વાયુભક્ષઃ પારાશર્યશ્ચ સારિકઃ ॥

બલિવાકઃ સિનીવાકઃ સપ્તપાલઃ કૃતશ્રમઃ ।
જાતૂકર્ણઃ શિખાવાંશ્ચ આલમ્બઃ પારિજાતકઃ ॥

પર્વતશ્ચ મહાભાગો માર્કણ્ડેયો મહામુનિઃ ।
પવિત્રપાણિઃ સાવર્ણો ભાલુકિર્ગાલવસ્તથા ॥

જઙ્ઘાબન્ધુશ્ચ રૈભ્યશ્ચ કોપવેગસ્તથા ભૃગુઃ ।
હરિબભ્રુશ્ચ કૌણ્ડિન્યો બભ્રુમાલી સનાતનઃ ॥

કાક્ષીવાનૌશિજશ્ચૈવ નાચિકેતોઽથ ગૌતમઃ ।
પૈઙ્ગ્યો વરાહઃ શુનકઃ શાણ્ડિલ્યશ્ચ મહાતપાઃ ॥

કુક્કુરો વેણુજઙ્ઘોઽથ કાલાપઃ કઠ એવ ચ ।
મુનયો ધર્મવિદ્વાંસો ધૃતાત્માનો જિતેન્દ્રિયાઃ ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવો વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ ।
ઉપાસતે મહાત્માનં સભાયામૃષિસત્તમાઃ ॥

કથયન્તઃ કથાઃ પુણ્યા ધર્મજ્ઞાઃ શુચયોઽમલાઃ ।
તથૈવ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠા ધર્મરાજમુપાસતે ॥

શ્રીમાન્મહાત્મા ધર્માત્મા મુઞ્જકેતુર્વિવર્ધનઃ । સઙ્ગ્રામજિદ્દુર્મુખશ્ચ ઉગ્રસેનશ્ચ વીર્યવાન્ ।

કક્ષસેનઃ ક્ષિતિપતિઃ ક્ષેમકશ્ચાપરાજિતઃ ।
કમ્બોજરાજઃ કમઠઃ કમ્પનશ્ચ મહાબલઃ ॥

સતતં કમ્પયામાસ યવનાનેક એવ યઃ । બલપૌરુષસમ્પન્નાન્કૃતાસ્ત્રાનમિતૌજસઃ ।
યથાઽસુરાન્કાલકેયાન્દેવો વજ્રધરસ્તથા ॥

જટાસુરો મદ્રકાનાં ચ રાજા કુન્તિઃ પુલિન્દશ્ચ કિરાતરાજઃ ।
તથાઙ્ગવાઙ્ગૌ સહપુણ્ડ્રકેણ પાણ્ડ્યોડ્રરાજૌ ચ સહાન્ધ્રકેણ ॥

અઙ્ગો વઙ્ગઃ સુમિત્રશ્ચ શૈબ્યશ્ચામિત્રકર્શનઃ ।
કિરાતરાજઃ સુમના યવનાધિપતિસ્તથા ॥

ચાણૂરો દેવરાતશ્ચ ભોજો ભીમરથશ્ચ યઃ ।
શ્રુતાયુધશ્ચ કાલિઙ્ગો જયસેનશ્ચ માગધઃ ॥

સુકર્મા ચેકિતાનશ્ચ પુરુશ્ચામિત્રકર્શનઃ ।
કેતુમાન્વસુદાનશ્ચ વૈદેહોઽથ કૃતક્ષણઃ ॥

સુધર્મા ચાનિરુદ્ધશ્ચ શ્રુતાયુશ્ચ મહાબલઃ ।
અનૂપરાજો દુર્ધર્પઃ ક્રમજિચ્ચ સુદર્શનઃ ॥

શિશુપાલઃ સહસુતઃ કરૂપાધિપતિસ્તથા ।
વૃષ્ણીનાં ચૈવ દુર્ધર્પાઃ કુમારા દેવરૂપિણઃ ॥

આહુકો વિપૃથુશ્ચૈવ ગદઃ સારણ એવ ચ ।
અક્રૂરઃ કૃતવર્મા ચ સત્યકશ્ચ શિનેઃ સુતઃ ॥

ભીષ્મકોઽથાકૃતિશ્ચૈવ દ્યુમત્સેનશ્ચ વીર્યવાન્ ।
કેકયાશ્ચ મહેષ્વાસા યજ્ઞસેનશ્ચ સોમકિઃ ॥

કેતુમાન્વસુમાંશ્ચૈવ કૃતાસ્ત્રશ્ચ મહાબલઃ । એતે ચાન્યે ચ બહવઃ ક્ષત્રિયા મુખ્યસમ્મતાઃ ।

ઉપાસતે સભાયાં સ્મ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
અર્જુનં યે વ સંશ્રિત્ય રાજપુત્રા મહાબલાઃ ॥

અશિક્ષન્ત ધનુર્વેદં રૌરવાજિનવાસસઃ । તત્રૈવ શિક્ષિતા રાજન્કુમારા વૃષ્ણિનન્દનાઃ ।

રૌક્મિણેયશ્ચ સામ્બશ્ચ યુયુધાનશ્ચ સાત્યકિઃ ।
સુધર્મા ચાનિરુદ્ધશ્ચ શૈવ્યશ્ચ નરપુઙ્ગવઃ ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવો રાજાનઃ પૃથિવીપતે ।
ધનઞ્જયસખા ચાત્ર નિત્યમાસ્તે સ્મ તુમ્બુરુઃ ॥

ઉપાસતે મહાત્માનમાસીનં સપ્તવિંશતિઃ ।
ચિત્રસેનઃ સહામાત્યો ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા ॥

ગીતવાદિત્રકુશલાઃ સામ્યતાલવિશારદાઃ ।
પ્રમાણોઽથ લયે સ્થાને કિન્નરાઃ કૃતનિશ્રમાઃ ॥

સઞ્ચોદિતાસ્તુમ્બુરુણા ગન્ધર્વસહિતાસ્તદા ।
ગાયન્તિ દિવ્યતાનૈસ્તે યથાન્યાયં મનસ્વિનઃ ॥

પાણ્ડુપુત્રાનૃષીંશ્ચૈવ રમયન્ત ઉપાસતે ।
તસ્યાં સભાયામાસીનાઃ સુવ્રતાઃ સત્યસઙ્ગરાઃ ॥

દિવીવ દેવા બ્રહ્માણં યુધિષ્ઠિરમુપાસતે ॥