મહાભારત · અધ્યાય 2.33

ઇચ્છામ્યાગમનં શ્રોતું હૈડિમ્બસ્ય દ્વિજોત્તમ ।
લઙ્કાયાં ચ ગતિં બ્રહ્મન્પૌલસ્ત્યસ્ય ચ દર્શનમ્ ॥

કાવેરીદર્શનં ચૈવ આનુપૂર્વ્યા વદસ્વ મે ।
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
શૃણુ રાજન્યથા વૃત્તં સહેદવસ્ય સાહસમ્ ॥

કાલનદ્વીપગાંશ્ચૈવ તરસાઽજિત્ય ચાહવે ।
દક્ષિણાં ચ દિશં જિત્વા ચોલસ્ય વિષયં યયૌ ॥

દદર્શ પુણ્યતોયાં વૈ કાવેરીં સરિતાં વરામ્ ।
નાજાપક્ષિગણૈર્જુષ્ટાં તાપસૈરુપશોભિતામ્ ॥

------------------------ ।
કદમ્બૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ચ કશ્મર્યામલકૈર્વૃતામ્ ॥

-----મહાશાખૈઃ પ્લક્ષૈરૌદુમ્બરૈરપિ ।
----- અશ્વત્થૈઃ ખદિરૈર્વૃતામ્ ॥

-------- સઞ્છન્નામશ્વકર્ણૈશ્ચ શોભિતામ્ ।
બૂતૈઃ પુણ્ડ્રકપત્રૈશ્ચ કદલીવનસંવૃતામ્ ॥

ચક્રવાકગણૈઃ કીર્ણં પ્લવૈશ્ચ જલવાયસૈઃ ।
સમુદ્રકાકૈઃ ક્રૌઞ્ચૈશ્ચ નાદિતાં જલકુક્કુટૈઃ ॥

એવં ખગૈશ્ચ બહુભિઃ સઙ્ઘુષ્ટાં જલવાસિભિઃ ।
આશ્રમૈર્બહુભિઃ સક્તાં ચૈત્યવૃક્ષૈશ્ચ શોભિતામ્ ॥

શોભિતાં બ્રાહ્મણૈઃ શુભ્રૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ ।
ક્વચિત્તીરરુહૈર્વૃક્ષૈર્માલાભિરિવ શોભિતામ્ ॥

ક્વચિત્સુપુષ્પિતૈર્વૃક્ષૈઃ ક્વચિત્સૌગન્ધિકોત્પલૈઃ ।
કહ્લારકુમુદોત્ફુલ્લૈઃ કમલૈરુપશોભિતામ્ ॥

કાવેરીં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા પ્રીતિમાન્પાણ્ડવસ્તદા ।
અસ્મદ્રાષ્ટ્રે યથા ગઙ્ગા કાવેરી ચ તથા શુભા ॥

સહદેવસ્તુ તાં તીર્ત્વા નદીમનુચરૈઃ સહ ।
દક્ષિણં તીરભાસાદ્ય ગમનાયોપચક્રમે ॥

આગતં પાણ્ડવં તત્ર શ્રુત્વા વિષયવાસિનઃ ।
દર્શનાર્થં યયુસ્તે તુ કૌતૂહલસમન્વિતાઃ ॥

દ્રમિડાઃ પુરુષા રાજન્સ્રિયચશ્ચ પ્રિયદર્શનાઃ ।
ગત્વા પાણ્ડુસુતં તત્ર દદૃશુસ્તે મુદાઽન્વિતાઃ ॥

સુકુમારં વિશાલાક્ષં વ્રજન્તં ત્રિદશોપમમ્ ।
દર્શનીયતમં લોકે નેત્રૈરનિમિષૈરિવ ॥

આશ્ચર્યભૂતં દદૃશુર્દ્રમિડાસ્તે સમાગતાઃ ।
મહાસેનોપમં દૃષ્ટ્વા પૂજાં ચક્રુશ્ચ તસ્ય વૈ ॥

રત્નૈશ્ચ વિવિધૈરિષ્ટૈર્ભોગૈરન્યૈશ્ચ સમ્મતૈઃ ।
ગતિમઙ્ગલયુક્તાર્ભિઃ સ્તુવન્તો નકુલાનુજમ્ ॥

સહદેવસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા દ્રમિલાનાગતાન્મુદા ।
વિસૃજ્ય તાન્મહાબાહુઃ પ્રસ્થિતો દક્ષિણાં દિશમ્ ॥

દૂતેન તરસા ચોલં વિજિત્ય દ્રમિડેશ્વરમ્ ।
તતો રત્નાન્યુપાદાય પાણ્ડસ્ય વિષયં યયૌ ॥

દર્શને સહદેવસ્ય ન ચ તૃપ્તા નરાઃ પરે ।
ગચ્છન્તમનુગચ્છન્તઃ પ્રાપ્તાઃ કૌતૂહલાન્વિતાઃ ॥

તતો માદ્રીસુતોં રાજન્મૃગસઙ્ઘાન્વિલોકયન્ ।
ગજાન્વનચરાનન્યાન્વ્યાઘ્રાન્કુષ્ણમૃગાન્બહૂન્ ॥

શુકાન્મયૂરાન્દૃષ્ટ્વા તુ ગૃધ્રાનારણ્યકુક્કુટાન્ ।
તતો દેશં સમાસાદ્ય શ્વશુરસ્ય મહીપતેઃ ॥

પ્રેષયામાસ માદ્રેયો દૂતાન્પાણ્ડ્યાય વૈ તદા ।
પ્રતિજગ્રાહ તસ્યાજ્ઞાં સમ્પ્રીત્યા મલયધ્વજઃ ॥

ભાર્યા રૂપવતી જિષ્ણોઃ પાણ્ડ્યસ્ય તનયા શુભા ।
ચિત્રાઙ્ગદેતિ વિખ્યાતા દ્રમિડી યોષિતાં વરા ॥

આગતં સહદેવં તુ સા શ્રુત્વાઽન્તઃ પુરે પિતુઃ ।
પ્રેષયામાસ સમ્પ્રીત્યા પૂજારત્નં ચ વૈ બહુ ॥

પાણ્ડ્યોઽપિ બહુરત્નાનિ દૂતૈઃ સહ મુમોચ હ ।
મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ સહદેવાય કીર્તિમાન્ ॥

તાં દૃષ્ટ્વાઽપ્રતિમાં પૂજાં પાણ્ડવોઽપિ મુદા નૃપ ।
ભ્રાતુઃ પુત્રે બહૂન્રત્નાન્દત્વા વૈ બભ્રૂવાહને ॥

પાણ્ડ્યં દ્રમિડરાજાનં શ્વશુરં મલયધ્વજમ્ ।
સ દૂતૈસ્તં વશે કૃત્વા મણલૂરેશ્વરં તદા ॥

તતો રત્નાન્યુપાદાય દ્રમિડૈરાવૃતો યયૌ ।
અગસ્ત્યસ્યાલયં દિવ્યં દેવલોકસમં ગિરિમ્ ॥

સ તં પ્રદક્ષિમં કૃત્વા મલયં ભરતર્ષભ ।
લઙ્ઘયિત્વા તુ માદ્રેયસ્તામ્રપણીં નદીં શુભામ્ ॥

પ્રસન્નસલિલાં દિવ્યાં સુશીતાં ચ મનોહરામ્ ।
સમુદ્રતીરમાસાદ્ય ન્યવિશત્પાણ્ડુનન્દનઃ ॥