મહાભારત · અધ્યાય 2.24

તતસ્તં નિશ્ચિતાત્માનં યુદ્ધાય યદુનન્દનઃ ।
ઉવાચ વાગ્મી રાજાનં જરાસન્ધમધોક્ષજઃ ॥

ત્રયાણાં કેન તે રાજન્યોદ્ધુમુત્સહતે મનઃ ।
અસ્મદન્યતમેનેહ સજ્જીભવતુ કો યુધિ ॥

એવમુક્તઃ સ નૃપતિર્યુદ્ધં વવ્રે મહાદ્યુતિઃ ।
જરાસન્ધસ્તતો રાજા ભીમસેનેન માગધઃ ॥

ધારયન્તં ગદાં દિવ્યાં બલં શ્રુત્વા ચ નિર્વૃતઃ ।
અર્જુન વાસુદેવં ચ વજર્યિત્વા સ માગધઃ ॥

મત્વા દેવં ગોપ ઇતિ બાલોઽર્જુન ઇતિ સ્મ હ ।
આદાય રોજનાં માલ્યં મઙ્ગલ્યાન્યપરાણિ ચ ॥

ધારયન્નગદાન્મુખ્યાન્નિર્વૃતીર્વેદનાનિ ચ ।
ઉપતસ્થે જરાસન્ધં યુયુત્સું વૈ પુરોહિતઃ ॥

કૃતસ્વસ્ત્યયનો રાજા બ્રાહ્મણેન યશસ્વિના ।
સમનહ્યજ્જરાસન્ધઃ ક્ષાત્રં ધર્મમનુસ્મરન્ ॥

અવમુચ્ય કિરીટં સ કેશાન્સમનુમૃજ્ય ચ ।
ઉદતિષ્ઠજ્જરાસન્ધો વેલાતિગ ઇવાર્ણવઃ ॥

ઉવાચ મતિમાન્રાજા ભીમં ભીમપરાક્રમઃ ।
ભીમ યોત્સ્યે ત્વયા સાર્ધં શ્રેયસા નિર્જિતં વરમ્ ॥

એવમુક્ત્વા જરાસન્ધો ભીમસેનમરિન્દમઃ ।
પ્રત્યુદ્યયૌ મહાતેજાઃ શક્રં બલ ઇવાસુરઃ ॥

તતઃ સમ્મન્ત્ર્ય કૃષ્ણેન કૃતસ્વસ્ત્યયનો બલી ।
ભીમસેનો જરાસન્ધમાસસાદ યુયુત્સયા ॥

તતસ્તૌ નરશાર્દૂલૌ બાહુશસ્ત્રૌ સમીયતુઃ ।
વીરૌ પરમસંહૃષ્ટાવન્યોન્યજયકાઙ્ક્ષિણૌ ॥

કરગ્રહણપૂર્વં તુ કૃત્વા પાદાભિવન્દનમ્ ।
કક્ષૈઃ કક્ષાં વિધુન્વાનાવાસ્ફોટં તત્ર ચક્રતુઃ ॥

સ્કન્ધે દોર્ભ્યાં સમાહત્ય નિહત્ય ચ મુહુર્મુહુઃ । અઙ્ગમઙ્ગૈઃ સમાશ્લિષ્ય પુનરાસ્ફાલનં ચ ચક્રતુઃ ।

ચિત્રહસ્તાદિકં કૃત્વા સસ્ફુલિઙ્ગેન ચાશનિમ્ ॥
ગલગણ્ડાભિઘાતેન સસ્ફુલિઙ્ગેન ચાશનિમ્ ॥

બાહુપાશાદિકં કૃત્વા પાદાહતશિરાવુભૌ ।
ઉરોહસ્તં તતશ્ચક્રે પૂર્ણકુમ્ભૌ પ્રયુજ્ય તૌ ॥

કરસમ્પીડનં કૃત્વા ગર્જન્તૌ વારણાવિવ ।
નર્દન્તૌ મેઘસઙ્કાશૌ બાહુપ્રહરણાવુભૌ ॥

તલેનાહન્યમાનૌ તુ અન્યોન્યં કૃતવીક્ષણૌ ।
સિંહાવિવ સુસન્ઙ્ક્રુદ્ધાવાકૃષ્યાકૃષ્ય યુધ્યતામ્ ॥

અઙ્ગેનાઙ્ગં સમાપીડ્ય બાહુભ્યામુભયોરપિ ।
આવૃત્ય બાહુભિશ્ચાપિ ઉદરં ચ પ્રચક્રતુઃ ॥

ઉભૌ કટ્યાં સુપાર્શ્વે તુ તક્ષવન્તૌ ચ શિક્ષિતૌ ।
અધો હસ્તં સ્વકણ્ઠે તૂદરસ્યોરસિ ચાક્ષિપત્ ॥

સર્વાતિક્રાન્તમર્યાદં પૃષ્ઠભઙ્ગં ચ ચક્રતુઃ ।
સમ્પૂર્ણમૂર્ચ્છાં બાહુભ્યાં પૂર્ણકુમ્ભં પ્રચક્રતુઃ ॥

તૃણપીડં યથાકામં પૂર્ણયોગં સમુષ્ટિકમ્ ।
એવમાદીનિ યુદ્ધાનિ પ્રકુર્વન્તૌ પરસ્પરમ્ ॥

તયોર્યુદ્ધં તતો દ્રષ્ટું સમેતાઃ પુરવાસિનાઃ ।
બ્રાહ્મણા વણિજશ્ચૈવ ક્ષત્રિયાશ્ચ સહસ્રશઃ ॥

શૂદ્રાશ્ચ નરશાર્દૂલ સ્ત્રિયો વૃદ્ધાશ્ચ સર્વશઃ ।
નિરન્તરમભૂત્તત્ર જનૌઘૈરભિસંવૃતમ્ ॥

તયોરથ ભુજાઘાતાન્નિગ્રહપ્રગ્રહાત્તથા ।
આસીત્સુભીમસમ્પાતો વજ્રપર્વતયોરિવ ॥

ઉભૌ પરમસંહૃષ્ટૌ બલેન બલિનાં વરૌ ।
અન્યોન્યસ્યાન્તરં પ્રેપ્સૂ પરસ્પરજયૈષિણૌ ॥

શિરોભિરિવ તૌ મેષૌ વૃક્ષૈરિવ નિશાચરૌ ।
પદૈરિવ શુભાવશ્વૌ તુણ્ડાભ્યાં તિત્તિરી ઇવ ॥

તદ્ભીમમુત્સાર્ય જનં યુદ્ધમાસીદુપપ્લવે ।
બલિનોઃ સંયુગે રાજન્વૃત્રવાસવયોરિવ ॥

પ્રકર્ષણાકર્ષણાભ્યામનુકર્ષવિકર્ષણૈઃ ।
આચકર્ષતુરન્યોન્યં જાનુભિશ્ચાવજઘ્નતુઃ ॥

તતઃ શબ્દેન મહતા ભર્ત્સયન્તૌ પરસ્પરમ્ ।
પાષાણસઙ્ઘાતનિભૈઃ પ્રહારૈરભિજઘ્નતુઃ ॥

તતો ભીમં જરાસન્ધો જઘાનોરસિ મુષ્ટિના ।
ભીમોષિ તં જરાસન્ધં વક્ષસ્યભિજઘાન હ ॥

વ્યૂઢોરસ્કૌ દીર્ઘભુજૌ નિયુદ્ધકુશલાવુભૌ ।
બાહુભિઃ સમસજ્જોતામાયસૈઃ પરિઘૈરિવ ॥

કાર્તિકસ્ય તુ માસસ્ય પ્રવૃત્તં પ્રથમેઽહનિ । તદા તદ્યુદ્ધમભવદ્દિનાનિ દશ પઞ્ચ ચ ।
અનાહારં દિવારાત્રમવિશ્રાન્તમવર્તત ॥

તદ્વૃત્તં તુ ત્રયોદશ્યાં સમવેતં મહાત્મનોઃ ।
ચતુર્દશ્યાં નિશાયાં તુ નિવૃત્તો માગધઃ ક્લમાત્ ॥

તં રાજાનં તથા ક્લાન્તં દૃષ્ટ્વા રાજઞ્જનાર્દનઃ ।
ઉવાચ ભીમકર્માણં ભીમં સમ્બોધયન્નિવ ॥

ક્લાન્તઃ શત્રુર્હિ કૌન્તેય શક્યઃ પીડયિતું રણે ।
પીડ્યમાનો હિ કાર્ત્સ્ન્યેન જહ્યાજ્જીવિતમાત્મનઃ ॥

તસ્માત્તેઽદ્યૈવ કૌન્તેય પીડનીયો જનાધિપઃ ।
સમમેતેન યુધ્યસ્વ બાહુભ્યાં ભરતર્ષભ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તઃસ કૃષ્ણેન પાણ્ડવઃ પરવીરહા ।
જરાસન્દસ્ય તદ્રન્ધ્રં જ્ઞાત્વા ચક્રે મતિં વધે ॥

તતસ્તમજિતં જેતું જરાસન્દં વૃકોદરઃ ।
સંરમ્ભાદ્બલિનાં શ્રેષ્ઠો જગ્રાહ કુરુનન્દનઃ ॥