મહાભારત · અધ્યાય 2.15

ઉક્તં ત્વયા બુદ્ધિમતા યન્નાન્યો વક્તુમર્હતિ ।
સંશયાનાં હિ નિર્મોક્તા ત્વન્નાન્યો વિદ્યતે ભુવિ ॥

ગૃહે ગૃહે હિ રાજાનઃ સ્વસ્ય સ્વસ્ય પ્રિયઙ્કરાઃ । ન ચ સામ્રાજ્યમાપ્તાસ્તે સમ્રાદશબ્દો હિ કૃચ્છ્રભાક્ ।

કથં પરાનુભાવજ્ઞઃ સ્વં પ્રશંસિતુમર્હતિ ।
પરેણ સમવેતસ્તુ યઃ પ્રશસ્યઃ સ પૂજ્યતે ॥

વિશાલા બહુલા ભૂમિર્બહુરત્નસમાચિતા ।
દૂરં ગત્વા વિજાનાતિ શ્રેયો વૃષ્ણિકુલોદ્વહ ॥

શમમેવ પરં મન્યે શમાત્ક્ષેમં ભવેન્મમ ।
આરમ્ભે પારમેષ્ઠ્યં તુ ન પ્રાપ્યમિતિ મે મતિઃ ॥

એવમેતે હિ જાનન્તિ કુલે જાતા મનસ્વિનઃ । કશ્ચિત્કદાચિદેતેષાં ભવેચ્છ્રેષ્ઠો જનાર્દન ।

વયં યૈવ મહાભાગ જરાસન્ધભયાત્તદા ।
શઙ્કિતાઃ સ્મ મહાભાગ દ્વૌરાત્મ્યાત્તસ્ય ચાનઘ ॥

અહં હિ તવ દુર્ધર્ષ ભુજવીર્યાશ્રયઃ પ્રભો ।
નાત્માનં બલિનં મન્યે ત્વયિ તસ્માદ્વિશઙ્કિતે ॥

ત્વત્સકાશાચ્ચ રામાચ્ચ ભીમસેનાચ્ચ માધવ । અર્જુનાદ્વા મહાબાહો હન્તું શક્યો નવેતિ વૈ ।
એવં જાનન્હિ વાર્ષ્ણેય વિમૃશામિ પુનઃ પુનઃ ॥

ત્વં મે પ્રમાણભૂતોઽસિ સર્વકાર્યેષુ કેશવ ।
તચ્છ્રુત્વા ચાબ્રવીદ્ભીમો વાક્યં વાક્યવિશારદઃ ॥
ભીમ ઉવાચ ॥

અનારમ્ભપરો રાજા વલ્મીક ઇવ સીદતિ ।
દુર્બલશ્ચાનુપાયેન બલિનં યોઽધિતિષ્ઠતિ ॥

અતન્દ્રિતશ્ચ પ્રાયેણ દુર્બલો બલિનં રિપુમ્ ।
જયેત્સમ્યક્પ્રયોગેણ નીત્યાઽર્થાનાત્મનો હિતાન્ ॥

કૃષ્ણે નયો મયિ બલં જયઃ પાર્થે ધનઞ્જયે ।
માગધં સાધયિષ્યામ ઇષ્ટિં ત્રય ઇવાગ્રયઃ ॥

ત્વદ્બુદ્ધિબલમાશ્રિત્ય સર્વં પ્રાપ્સ્યતિ ધર્મરાદ ।
જયોઽસ્માકં હિ ગોવિન્દ યેષાં નાથો ભવાન્સદા ॥
કૃષ્ણ ઉવાચ ।

અર્થાનારભતે બાલો નાનુબન્ધમવેક્ષતે ।
તસ્માદરિં ન મૃષ્યન્તિ બાલમર્થપરાયણમ્ ॥

જિત્વા જય્યાન્યૌવનાશ્વિઃ પાલનાચ્ચ ભગીરથઃ ।
કાર્તવીર્યસ્તપોવીર્યાદ્બલાત્તુ ભરતો વિભુઃ ॥

ઋદ્ધ્યા મરુત્તસ્તાન્પશ્ચ સમ્રાજસ્ત્વનુશુશ્રુમ ।
સર્વાન્વંશ્યાનનુમૃશન્નૈતે સન્તિ યુગે યુગે ॥

સામ્રાજ્યમિચ્છતસ્તે તુ સર્વાકારં યુધિષ્ઠિર ।
નિગ્રાહ્યલક્ષણં પ્રાપ્તિર્ધર્માર્થનયલક્ષણૈઃ ॥

બાર્હદ્રથો નરાસન્ધસ્તદ્વિદ્ધિ ભરતર્ષભ ।
ન ચૈનં પ્રત્યત્યુદ્ધ્યન્ત કુલાન્યેકશતં નૃપાઃ ॥

તસ્માદિહ બલાદેવ સામ્રાજ્યં કુરુતે હિ સઃ ॥

રત્નભાજો હિ રાજાનો જરાસન્ધમુપાસતે ।
ન ચ તુષ્યતિ તેનાપિ બાલ્યાદનયમાસ્થિતઃ ॥

મૂર્ધાભિષિક્તં નૃપતિં પ્રધાનપુરુષો બલાત્ ।
આદત્તે ન ચ નો દૃષ્ટોઽભાગઃ પુરુષતઃ ક્વચિત્ ॥

એવં સર્વાન્વશે ચક્રે જરાસન્ધઃ શતાવરાન્ ।
તં દુર્બલતરો રાજા કથં પાર્થ ઉપૈષ્યતિ ॥

તણ્ડુલપ્રસ્થકે રાજા કપર્દિનમુપાસતે । પ્રોક્ષિતાનાં પ્રમૃષ્ટાનાં રાજ્ઞાં પશુપતેર્ગૃહે ।
પશૂનામિવ પ્રમૃષ્ટાનાં રાજ્ઞાં પશુપતેર્ગૃહે ।

ક્ષત્રિયઃ શસ્ત્રમરણો યદા ભવતિ સત્કૃતઃ ।
તતઃ સ્મ માગધં સઙ્ખ્યે પ્રતિબાધેમ યદ્વયમ્ ॥

ષડશીતિઃ સમાનીતાઃ શેષા રાજંશ્ચતુર્દશ ।
જરાસન્ધેન રાજાનસ્તતઃ ક્રૂરં પ્રવર્ત્સ્યતે ॥

પ્રાપ્નુયાત્સ યશો દીપ્તં તત્ર યો વિઘ્નમાચરેત્ ।
જયેદ્યશ્ચ જરાસન્ધં સ સમ્રાણ્ણિયતં ભવેત્ ॥