મહાભારત · અધ્યાય 17.2

તતસ્તે નિયતાત્માન ઉદીચીં દિશમાસ્થિતાઃ ।
દદૃશુર્યોગયુક્તાશ્ચ હિમવન્તં મહાગિરિમ્ ॥

તં ચાપ્યતિક્રમન્તસ્તે દદૃશુર્વાલુકાર્ણવમ્ ।
અવૈક્ષન્ત મહાશૈલં મેરું શિખરિણાં વરમ્ ॥

તેષાં તુ ગચ્છતાં શીઘ્રં સર્વેષાં યોગધાર્મિણામ્ ।
યાજ્ઞસેની ભ્રષ્ટયોગા નિપપાત મહીતલે ॥

તાં તુ પ્રપતિતાં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનો મહાબલઃ ।
ઉવાચ ધર્મરાજાનં યાજ્ઞસેનીમવેક્ષ્ય હ ॥

નાધર્મશ્ચરિતઃ કશ્ચિદ્રાજપુત્ર્યા પરન્તપ ।
કારણં કિન્નુ તદ્બ્રૂહિ યત્કૃષ્ણા પતિતા ભુવિ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

પક્ષપાતો મહાનસ્યા વિશેષેણ ધનઞ્જયે ।
તસ્યૈતત્ફલમદ્યૈષા ભુઙ્ક્તે પુરુષસત્તમ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વાઽનવેક્ષ્યૈનાં યયૌ ભરતસત્તમઃ ।
સમાધાય મનો ધીમાન્ધર્માત્મા પુરુષર્ષભઃ ॥

સહદેવસ્તતો વિદ્વાન્નિપપાત મહીતલે ।
તં ચાપિ પતિતં દૃષ્ટ્વા ભીમો રાજાનમબ્રવીત્ ॥

યોઽયમસ્માસુ સર્વેષુ શુશ્રૂષુરનહન્કૃતઃ ।
સોયં માદ્રવતીપુત્રઃ કસ્માન્નિપતિતો ભુવિ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

આત્મનઃ સદૃશં પ્રાજ્ઞં નૈષોઽમન્યત કઞ્ચન ।
તેન દોષેણ પતિતો વિદ્વાનેષ નૃપાત્મજઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યુક્ત્વા તં સમુત્સૃજ્ય સહદેવં યયૌ તદા ।
ભ્રાતૃભિઃ સહ કૌન્તેયઃ શુના ચૈવ યુધિષ્ઠિરઃ ॥

કૃષ્ણં નિપતિતાં દૃષ્ટ્વા સહદેવં ચ પાણ્ડવમ્ ।
આર્તો બન્ધુપ્રિયઃ શૂરો નકુલો નિપપાત હ ॥

તસ્મિન્નિપતિતે વીરે નકુલે ચારુદર્શને ।
પુનરેવ તદા ભીમો રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥

યોઽયમક્ષતધર્માત્મા ભ્રાતા વચનકારકઃ ।
રૂપેણાપ્રતિમો લોકે નકુલઃ પતિતો ભુવિ ॥

ઇત્યુક્તો ભીમસેનેન પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરઃ ।
નકુલં પ્રતિ ધર્માત્મા સર્વબુદ્ધિમતાંવરઃ ॥

રૂપેણિ મત્સમો નાસ્તિ કશ્ચિદિત્યસ્ય દર્શનમ્ ।
અધિકશ્ચાહમેવૈક ઇત્યસ્ય મનસિ સ્થિતમ્ ॥

નકુલઃ પતિતસ્તસ્માદાગચ્છ ત્વં વૃકોદર ।
યસ્ય યદ્વિહિતં વીર સોઽવશ્યં તદુપાશ્નુતે ॥

તાંસ્તુ પ્રપતિતાન્દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવઃ શ્વેતવાહનઃ ।
પપાત શોકસન્તપ્તસ્તતોનુ પરવીરહા ॥

તસ્મિંસ્તુ પુરુષવ્યાઘ્રે પતિતે શક્રતેજસિ ।
મ્રિયમાણે દુરાધર્ષે ભીમો રાજાનમબ્રવીત્ ॥

અનૃતં ન સ્મરામ્યસ્ય સ્વૈરેષ્વપિ મહાત્મનઃ ।
અથ કસ્ય વિકારોઽયં યેનાયં પતિતો ભુવિ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એકોહં નિર્દહેયં વૈ શત્રૂનિત્યર્જુનોઽબ્રવીત્ ।
ન ચ તત્કૃતવાનેષ શૂરમાની તતોપતત્ ॥

અવમેને ધનુર્ગ્રાહાનેષ સર્વાંશ્ચ ફલ્ગુનઃ ।
તથા ચૈતન્ન તુ તથા કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યુક્ત્વા પ્રસ્થિતો રાજા ભીમોથ નિપપાત હ ।
પતિતશ્ચાબ્રવીદ્ભીમો ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

ભોભો રાજન્નવેક્ષસ્વ પતિતોહં પ્રિયસ્તવ ।
કિન્નિમિત્તં ચ પતનં બ્રૂહિ મે યદિ વેત્થ હ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

અતિભુક્તં ચ ભવતા પ્રાણેન ચ વિકત્થસે ।
અનવેક્ષ્ય પરં પાર્થ તેનાસિ પતિતઃ ક્ષિતૌ ॥

ઇત્યુક્ત્વા તં મહાબાહુર્જગામાનવલોકયન્ ।
શ્વાપ્યેકોનુયયૌ યસ્તે બહુશઃ કીર્તિતો મયા ॥