મહાભારત · અધ્યાય 16.8

સન્ધિવિગ્રહમપ્યત્ર પશ્યેથા રાજસત્તમ ।
દ્વિયોનિં વિવિધોપાયં બહુકલ્પં યુધિષ્ઠિર ॥

કૌરવ્ય પર્યુપાસીથાઃ સ્થિત્વા દ્વૈવિધ્યમાત્મનઃ ।
તુષ્ટપુષ્ટજનઃ શત્રુરર્થવાનિતિ ચ સ્મરેત્ ॥

પર્યુપાસનકાલે તુ વિપરીતં વિધીયતે ।
આમર્દકાલે રાજેન્દ્ર વ્યવસાયસ્તતોઽપરઃ ॥

વ્યસનં ભેદનં ચૈવ શત્રૂણાં કારયેત્તતઃ ।
કર્ષણં ભીષણં ચૈવ યુદ્ધે ચૈવ બહુક્ષયમ્ ॥

પ્રયાસ્યમાનો નૃપતિસ્ત્રિવિધં પરિચિન્તયેત્ ।
આત્મનશ્ચૈવ શત્રોશ્ચ શક્તિં શાસ્ત્રવિશારદઃ ॥

ઉત્સાહપ્રભુશક્તિભ્યાં મન્ત્રશક્ત્યા ચ ભારત ।
ઉપપન્નો નૃપો યાયાદ્વિપરીતં ચ વર્જયેત્ ॥

આદદીત બલં રાજા મૌલં મિત્રબલં તથા ।
અટવીબલં ભૃતં ચૈવ તતા શ્રેણીબલં પ્રભો ॥

મિત્રામિત્રબલં રાજન્ન્યાયાદ્વૃદ્ધ્યુદયે ધૃતઃ । તત્ર મિત્રબલં રાજન્મૌલં ચૈવ વિશિષ્યતે ।
શ્રેણીબલં ભૃતં ચૈવ તુલ્યે એવેતિ મે મતિઃ ॥

તથાઽચારબલં ચૈવ પરસ્પરસમં નૃપ ।
વિજ્ઞેયં બલકાલેષુ રાજ્ઞા કાલ ઉપસ્થિતે ॥

આપદશ્ચાપિ બોદ્ધવ્યા બહુરૂપા નરાધિપ ।
ભવન્તિ રાજ્ઞા કૌરવ્ય યાસ્તાઃ પૃથગતઃ શૃણુ ॥

વિકલ્પા બહુધા રાજન્નાપદાં પાણ્ડુનન્દન ।
સામાદિભિરુપન્યસ્ય ગમયેત્તાન્નૃપઃ સદા ॥

યાત્રાં ગચ્છેદ્બલૈર્યુક્તો રાજા ષડ્ભિઃ પરન્તપ ।
યુક્તશ્ચ દેશકાલાભ્યાં બલૈરાત્મગુણૈસ્તથા ॥

હૃષ્ટપુષ્ટબલો ગચ્છેદ્રાજા વૃદ્ધ્યુદયે રતઃ ।
અકૃશશ્ચાપ્યથો યાયાદનૃતાવપિ પાણ્ડવ ॥

તૂણાશ્માનં વાજિરથપ્રવાહાં ધ્વજદ્રુમૈઃ સંવૃતકૂલરોધસમ્ ।
પદાતિનાગૈર્બહુકર્દમાં નદીં સપત્નાનાશે નૃપતિઃ પ્રયોજયેત્ ॥

અથોપપત્ત્યા શકટં પદ્મવજ્રં ચ ભારત ।
ઉશના વેદ યચ્છાસ્ત્રં તત્રૈતદ્વિહિતં વિભો ॥

ચારયિત્વા પરબલં કૃત્વા સ્વબલદર્શનમ્ ।
સ્વભૂમૌ યોજયેદ્યુદ્ધં પરભૂમૌ તથૈવ ચ ॥

બલં પ્રસાદયેદ્રાજા નિક્ષિપેદ્બલનો નરાન્ ।
જ્ઞાત્વા સ્વવિષયં તત્ર સામાદિભિરુપક્રમેત્ ॥

સર્વથૈવ મહારાજ શરીરં ધારયેદિહ ।
પ્રેત્ય ચેહ ચ કર્તવ્યમાત્મનિઃશ્રેયસં પરમ્ ॥

એવં કુર્વઞ્શુભા વાચો લોકેઽસ્મિઞ્શૃણુ તે નૃપ ।
પ્રેત્ય સ્વર્ગમવાપ્નોતિ પ્રજા ધર્મેણિ પાલયન્ ॥

એવં ત્વયા કુરુશ્રેષ્ઠ વર્તિતવ્યં પ્રજાસુ વૈ ।
ઉભયોર્લોકયોસ્તાત પ્રાપ્તયે નિત્યમેવ હિ ॥

ભીષ્મેણ સર્વમુક્તોસિ કૃષ્ણેન વિદુરેણ ચ ।
મયાઽપ્યવશ્યં વક્તવ્યં પ્રીત્યા તે નૃપસત્તમ ॥

એતત્સર્વં યથાન્યાયં કુર્વીથા ભૂરિદક્ષિણ ।
પ્રિયસ્તથા પ્રજાનાં ત્વં સ્વર્ગે સુખમવાપ્સ્યસિ ॥

અશ્વમેધસહસ્રેણ યો યજેત્પૃથિવીપતિઃ ।
પાલયેદ્વાઽપિ ધર્મેણિ પ્રજાસ્તુલ્યં ફલં લભેત્ ॥