મહાભારત · અધ્યાય 14.94

ધર્માગતેન ત્યાગેન ભગવન્સર્વમસ્તિ ચેત્ ।
એતન્મે સર્વમાચક્ષ્વ કુશલો હ્યસિ ભાષિતુમ્ ॥

તસ્યોઞ્છવૃત્તેર્યદ્વૃત્તં સક્તુદાને ફલં મહત્ ।
કથિતં તુ મમ બ્રહ્મંસ્તથ્યમેતદસંશયમ્ ॥

કથં હિ સર્વયજ્ઞેષુ નિશ્ચયઃ પરમો ભવેત્ ।
એતદર્હસિ મે વક્તું નિખિલેન દ્વિજર્ષભ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
અગસ્ત્યસ્ય મહાયજ્ઞે પુરાવૃત્તમરિન્દમ ॥

પુરાઽગસ્ત્યો મહાતેજા દીક્ષાં દ્વાદશવાર્ષિકીમ્ ।
પ્રવિવેશ મહારાજ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥

તત્રાગ્નિકલ્પા હોતાર આસન્સત્રે મહાત્મનઃ ।
મૂલાહારાઃ ફલાહારાશ્ચાશ્મકુટ્ટા મરીચિપાઃ ॥

પરિપૃષ્ટિકા વૈઘસિકાઃ પ્રસઙ્ખ્યાનાસ્તથૈવ ચ ।
યતયો ભિક્ષવશ્ચાત્ર બભૂવુઃ પર્યવસ્થિતાઃ ॥

સર્વે પ્રત્યક્ષધર્માણો જિતક્રોધા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
દમે સ્થિતાશ્ચ સર્વે તે હિંસાદમ્ભવિવર્જિતાઃ ॥

વૃત્તે શુદ્ધે સ્થિતા નિત્યમિન્દ્રિયૈશ્ચાપ્યબાધિતાઃ ।
ઉપાતિષ્ઠન્ત તં યજ્ઞં યજન્તસ્તે મહર્ષયઃ ॥

યથાશક્ત્યા ભગવતા તદન્નં સમુપાર્જિતમ્ ।
તસ્મિન્સત્રે તુ યદ્વૃત્તં યદ્યોગ્યં ચ તદાઽભવત્ ॥

તથા હ્યનેકૈર્મુનિભિર્મહાન્તઃ ક્રતવઃ કૃતાઃ । એવંવિધે ત્વગસ્ત્યસ્ય વર્તમાને તથાઽધ્વરે ।
ન વવર્ષ સહસ્રાક્ષસ્તદા ભરતસત્તમ ॥

તતઃ કર્માન્તરે રાજન્નગસ્ત્યસ્ય મહાત્મનઃ ।
કથેયમભિનિર્વૃત્તા મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥

અગસ્ત્યો યજમાનોસૌ દદાત્યન્નં વિમત્સરઃ ।
ન ચ વર્ષતિ પર્જન્યઃ કથમન્નં ભવિષ્યતિ ॥

સત્રં ચેદં મહદ્વિપ્રા મુનેર્દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
ન વર્ષિષ્યતિ દેવશ્ચ વર્ષાણ્યેતાનિ દ્વાદશ ॥

એતદ્ભવન્તઃ સઞ્ચિન્ત્ય મહર્ષેરસ્ય ધીમતઃ ।
અગસ્ત્યસ્યાતિતપસઃ કર્તુમર્હન્ત્યનુગ્રહમ્ ॥

ઇત્યેવમુક્તે વચને તતોઽગસ્ત્યઃ પ્રતાપવાન્ ।
પ્રોવાચ વાક્યં સ તદા પ્રસાદ્ય શિરસા મુનીન્ ॥

યદિ દ્વાદશવર્ષાણિ ન વર્ષિષ્યતિ વાસવઃ ।
ચિન્તાયજ્ઞં કરિષ્યામિ વિધિરેષ સનાતનઃ ॥

યદિ દ્વાદશવર્ષાણિ ન વર્ષિષ્યતિ વાસવઃ ।
સ્પર્શયજ્ઞં કરિષ્યામિ વિધિરેષ સનાતનઃ ॥

યદિ દ્વાદશવર્ષાણિ ન વર્ષિષ્યતિ વાસવઃ ।
વ્યાયામેનાહરિષ્યામિ યજ્ઞાનેતાન્યતવ્રતઃ ॥

બીજયજ્ઞો મયાઽયં વૈ બહુવર્ષસમાચિતઃ ।
બીજૈર્હિતં કરિષ્યામિ નાત્ર વિઘ્નો ભવિષ્યતિ ॥

નેદં શક્યં વૃથા કર્તું મમ સત્રં કથઞ્ચન ।
વર્ષિષ્યતીહ વા દેવો નવા વર્ષં ભવિષ્યતિ ॥

અથવાઽભ્યર્થનામિન્દ્રો ન કરિષ્યતિ કામતઃ ।
સ્વયમિન્દ્રો ભવિષ્યામિ જીવયિષ્યામિ ચ પ્રજાઃ ॥

યો યદાહારજાતશ્ચ સ તથૈવ ભવિષ્યતિ ।
વિશેષં ચૈવ કર્તાસ્મિ પુનઃ પુનરતીવ હિ ॥

અદ્યેહ સ્વર્ણમભ્યેતુ યચ્ચાન્યદ્વસુ દુર્લભમ્ ।
ત્રિષુ લોકેષુ યચ્ચાસ્તિ તદિહાગમ્યતાં સ્વયમ્ ॥

દિવ્યાશ્ચાપ્સરસાં સઙ્ઘા ગન્ધર્વાશ્ચ સકિન્નરાઃ ।
વિશ્વાવસુશ્ચ યે ચાન્યે તેઽપ્યુપાસન્તુ મે મખમ્ ॥

ઉત્તરેભ્યઃ કુરુભ્યશ્ચ યત્કિઞ્ચિદ્વસુ વિદ્યતે ।
સર્વં તદિહ યજ્ઞેષુ સ્વયમેવોપતિષ્ઠતુ ॥

સ્વર્ગઃ સ્વર્ગસદશ્ચૈવક ધર્મશ્ચ સ્વયમેવ તુ । ઇત્યુક્તે સર્વમેવૈતદભવત્તપસા મુનેઃ ।
તસ્ય દીપ્તાગ્નિમહસસ્ત્વગસ્ત્યસ્યાતિતેજસઃ ॥

તતસ્તે મુનયો હૃષ્ટા દદૃશુસ્તપસો બલમ્ ।
વિસ્મિતા વચનં પ્રાહુરિદં સર્વે મહાર્થવત્ ॥

પ્રીતાઃ સ્મ તવ વાક્યેન ન ત્વિચ્છામસ્તપોવનમ્ ।
તૈરેવ યજ્ઞૈસ્તુષ્ટાઃ સ્ય ન્યાયેનેચ્છામહે વયમ્ ॥

યજ્ઞં દીક્ષાં તથા હોમાન્યચ્ચાન્યન્મૃગયામહે । તયોસ્સન્ધર્ષિતૈર્યજ્ઞૈર્નાન્યતો મૃગયામહે ॥

ન્યાયેનોપાર્જિતાહારાઃ સ્વકર્માભિરતા વયમ્ ।
વેદાંશ્ચ બ્રહ્મચર્યેણ ન્યાયતઃ પ્રાર્થયામહે ॥

ન્યાયેનોત્તરકાલં ચ ગૃહેભ્યો નિઃસૃતા વયમ્ ।
ધર્મદૃષ્ટૈર્વિધિદ્વારૈસ્તપસ્તપ્સ્યામહે વયમ્ ॥

ભવતઃ સમ્યગિષ્ટા તુ બુદ્ધિર્હિસાવિવર્જિતા ।
એતામહિંસા યજ્ઞેષુ બ્રૂયાસ્ત્વં સતતં પ્રભો ॥

પ્રીતાસ્તતો ભવિષ્યામો વયં તુ દ્વિજસત્તમ ।
વિસર્જિતાઃ સમાપ્તૌ ચ સત્રાદસ્માદ્વ્રજામહે ॥

તથા કથયતાં તેષાં દેવરાજઃ પુરન્દરઃ ।
વવર્ષ સુમહાતેજા દૃષ્ટ્વા તસ્ય તપોબલમ્ ॥

આસમાપ્તેશ્ચ યજ્ઞસ્ય તસ્યામિતપરાક્રમઃ ।
નિકામવર્ષી પર્જન્યો બભૂવ જનમેજય ॥

પ્રસાદયામાસ ચ તમગસ્ત્યં ત્રિદશેશ્વરઃ ।
સ્વયમભ્યેત્ય રાજર્ષે પુરસ્કૃત્ય બૃહસ્પતિમ્ ॥

તતો યજ્ઞસમાપ્તૌ તાન્વિસસર્જ મહામુનીન્ ।
અગસ્ત્યઃ પરમપ્રીતઃ પૂજયિત્વા યથાવિધિ ॥