મહાભારત · અધ્યાય 14.90

શ્રપયિત્વા પશૂનન્યાન્વિધિવદ્દ્વિજસત્તમાઃ ।
તં તુરઙ્ગં યથાશાસ્ત્રમાલભન્ત દ્વિજાતયઃ ॥

તતઃ સઞ્જ્ઞપ્ય તુરગન્ક વિધિવદ્યાજકર્ષભાઃ । ઉપસંવેશયાઞ્ચક્રુસ્તતસ્તાં દ્રુપદાત્મજામ્ ।
કલાભિસ્તિસૃભી રાજન્યથાવિધિ મનસ્વિનીમ્ ॥

ઉદ્ધૃત્ય તુ વપાં તસ્ય યથાશાસ્ત્રં દ્વિજાતયઃ ।
શ્રપયામાસુરવ્યગ્રા વિધિવદ્ભરતર્ષભ ॥

તં વપાધૂમગન્ધં તુ ધર્મરાજઃ સહાનુજૈઃ ।
ઉપાજિઘ્રદ્યથાસાસ્ત્રં સર્વપાપાપહં તદા ॥

શિષ્ટાન્યઙ્ગાનિ યાન્યાસંસ્તસ્યાશ્વસ્ય નરાધિપ ।
તાન્યગ્રૌ જુહુવુર્ધીરાઃ સમસ્તાઃ ષોડશર્ત્વિજઃ ॥

સંસ્થાપ્યૈવં તસ્ય રાજ્ઞસ્તં યજ્ઞં શક્રતેજસઃ ।
વ્યાસઃ સશિષ્યો ભગવાન્વર્ધયામાસ તં નૃપમ્ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરઃ પ્રાદાત્સદસ્યેભ્યો યથાવિધિ ।
કોટીઃ સહસ્રં નિષ્કાણાં વ્યાસાય તુ વસુન્ધરામ્ ॥

પ્રતિગૃહ્ય ધરાં રાજન્વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ ।
અબ્રવીદ્ભરતશ્રેષ્ઠં ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

વસુધા ભવતસ્ત્વેષાં સન્ન્યસ્તા રાજસત્તમ ।
નિષ્ક્રયો દીયતાં મહ્યં બ્રાહ્મણા હિ ધનાર્થિના ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ તાન્વિપ્રાન્પ્રત્યુવાચ મહામનાઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો ધીમાન્મધ્યે રાજ્ઞાં મહાત્મનામ્ ॥

અશ્વમેધે મહાયજ્ઞે પૃથિવી દક્ષિણા સ્મૃતા ।
અર્જુનેન જિતા ચેયમૃત્વિગ્ભ્યઃ પ્રાપિતા મયા ॥

વનં પ્રવેક્ષ્યે વિપ્રાગ્ર્યા વિભજધ્વં મહીમિમામ્ ।
ચતુર્ધા પૃથિવીં કૃત્વા ચાતુર્હોત્રપ્રમાણતઃ ॥

નાહમાદાતુમિચ્છામિ બ્રહ્મસ્વં દ્વિજસત્તમાઃ ॥
ઇદં નિત્યં મનો વિપ્રા ભ્રાતૄણાં ચૈવ મે સદા ॥

ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિંસ્તુ ભ્રાતરો દ્રૌપદી ચ સા ।
એવમેતદિતિ પ્રાહુસ્તદભૂદ્રોમહર્ષણમ્ ॥

તતોઽન્તરિક્ષે વાગાસીત્સાધુસાધ્વિતિ ભારત ।
તથૈવ દ્વિજસઙ્ઘાનાં શંસતાં વિબભૌ સ્વનઃ ॥

દ્વૈપાયનસ્તથા કૃષ્ણઃ પુનરેવ યુધિષ્ઠિરમ્ ।
પ્રોવાચ મધ્યે વિપ્રાણામિદં સમ્પૂજયન્મુનિઃ ॥

દત્તૈષા ભવતા મહ્યં તાં તે પ્રતિદદામ્યહમ્ ।
હિરણ્યં દીયતામેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યો ધરાઽસ્તુ તે ॥

તતોઽબ્રવીદ્વાસુદેવો ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
યથાઽહ ભગવાન્વ્યાસસ્તથા ત્વં કર્તુમર્હસિ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ કુરુશ્રેષ્ઠઃ પ્રીતાત્મા ભ્રાતૃભિઃ સહ ।
કોટિં કોટિં ગવાં પ્રાદાદ્દક્ષિણાં ત્રિગુણીકૃતામ્ ॥

ન કરિષ્યતિ તલ્લોકે કશ્ચિદન્યો નરાધિપઃ ।
યત્કૃતં કુરુરાજેન મરુત્તસ્યાનુકુર્વતા ॥

પ્રતિગૃહ્ય તુ તદ્દ્રવ્યં કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ ।
ઋત્વિગ્ભ્યઃ પ્રદદૌ વિદ્વાંશ્ચતુર્ધા વ્યભજંશ્ચ તે ॥

ધરણ્યા નિષ્ક્રયં દત્ત્વા તદ્ધિરણ્યં યુધિષ્ઠિરઃ ।
દૂતપાપો જિતસ્વર્ગો મુમુદે ભ્રાતૃભિઃ સહ ॥

ઋત્વિજસ્તમપર્યન્તં સુવર્ણનિચયં તથા ।
વ્યભજન્ત દ્વિજાતિભ્યો યથોત્સાહં યથાસુખમ્ ॥

યજ્ઞવાટે ચ યત્કિઞ્ચિદ્ધિરણ્યં સવિ ભૂષણમ્ । તોરણાનિ ચ યૂપાંશ્ચ ઘટાન્પાત્રીસ્તથેષ્ટકાઃ ।
યુધિષ્ઠિરાભ્યનુજ્ઞાતાઃ સર્વં તદ્વ્યભજન્દ્વિજાઃ ॥

અનન્તરં દ્વિજાતિભ્યઃ ક્ષત્રિયા જહ્રિરે વસુ । તથા વિટ્શૂદ્રસઙ્ઘાશ્ચ તથાઽન્યે મ્લેચ્છજાતયઃ ।
કાલેન મહતા જહ્રુસ્તત્સુવર્ણં તતસ્તતઃ ॥

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે મુદિતા જગ્મુરાલયાન્ ।
તર્પિતા વસુના તેન ધર્મિરાજેન ધીમિતા ॥

સ્વમંશં ભગવાન્વ્યાસઃ કુન્ત્યૈ પાદાભિવાદિતઃ ।
પ્રદદૌ તસ્ય મહતો હિરણ્યસ્ય મહાદ્યુતિઃ ॥

શ્વશુરાત્પ્રીતિદાયં તં પ્રાપ્ય સા પ્રીતમાનસા ।
ચકાર પુણ્યકં તેન સુમહત્સઙ્ઘશઃ પૃથા ॥

ગત્વા ત્વવભૃથં રાજા વિપાપ્મા ભ્રાતૃભિઃ સહ ।
સભાજ્યમાનઃ શુશુભે મહેન્દ્રસ્ત્રિદશૈરિવ ॥

પાણ઼્ડવાશ્ચ મહીપાલૈઃ સમેતૈરભિસંવૃતાઃ ।
અશોભન્ત મહારાજ ગ્રહસ્તારાગણૈરિવ ॥

રાજભ્યોપિ તતઃ પ્રાદાદ્રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
ગજાનશ્વાનલઙ્કારાન્ત્રિયો વાસાંસિ કાઞ્ચનમ્ ॥

તદ્ધનૌઘમપર્યન્તં પાર્થઃ પાર્થિવમણ્ડલે ।
વિસૃજઞ્શુશુભે રાજન્યથા વૈશ્રવણસ્તથા ॥

આનીય ચ તથા વીરં રાજાનં બભ્રુવાહનમ્ ।
પ્રદાય વિપુલં વિત્તં ગૃહાત્પ્રાસ્થાપયનત્તદા ॥

દુઃશલાયાશ્ચ તં પૌત્રં બાલકં ભરતર્ષભ ।
સ્વરાજ્યેઽથ પિતુર્ધામાન્સ્વસુઃ પ્રીત્યા ન્વયેશયત્ ॥

નૃપતીંશ્ચૈવ તાન્સર્વાન્સુવિભક્તાન્સુપૂજિતાન્ ।
પ્રસ્થાપયામાસ વશી કુરુરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ગોવિન્દં ચ મહાત્માનં બલદેવં મહાબલમ્ ।
તથાઽન્યાન્વૃષ્ણિવીરાંશ્ચ પ્રદ્યુમ્નાદ્યાન્સહસ્રશઃ ॥

પૂજયિત્વા મહારાજ યથાવિધિ મહાદ્યુતિઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજા પ્રાસ્થાપરયદરિન્દમઃ ॥

એવં બભૂવ યજ્ઞઃ સ ધર્મિરાજસ્ય ધીમતઃ ।
બહ્વન્નધનરત્નૌઘઃ સુરામૈરેયસાગરઃ ॥

સર્પિઃપઙ્કા હ્રદા યત્ર બભૂવુશ્ચાન્નપર્વતાઃ ।
રસાલકર્દમા નદ્યો બભૂવુર્ભરતર્ષભ ॥

ભક્ષ્યખાણ્ડવરાગાણાં ક્રિયતાં ભુજ્યતાં તથા ।
પશૂનાં વધ્યતાં ચૈવ નાન્તં દદૃશિરે જનાઃ ॥

મત્તપ્રમત્તમુદિતં સુપ્રીતયુવતીજનમ્ । મૃદઙ્ગશઙ્ખનાદૈસ્ચ મનોરમમભૂત્તદા ।

દીયતાં ભુજ્યતાં ચાપિ તત્ર શબ્દો મહાનભૂત્ ।
દીયતાં દીયતાં ચેતિ દિવારાત્રમવારિતમ્ ॥

તં મહોત્સવસન્કાશં હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલમ્ ।
કથયન્તિ સ્મ પુરુષા નાનાદેશનિવાસિનઃ ॥

વર્ષિત્વા ધનધારાભિઃ કામૈ રત્નૈ રસૈસ્તથા ।
વિપાપ્મા ભરતશ્રેષ્ઠઃ કૃતાર્થઃ પ્રાવિશત્પુરમ્ ॥