મહાભારત · અધ્યાય 14.73

દીક્ષાકાલે તુ સમ્પ્રાપ્તે તતસ્તે સુમહર્ત્વિજઃ ।
વિધિવદ્દીક્ષયામાસુરશ્વમેધાય પાર્થિવમ્ ॥

કૃત્વા સ પશુમેધાંશ્ચ દીક્ષિતઃ પાણ્ડુનન્દનઃ ।
ધર્મરાજો મહાતેજાઃ સહર્ત્વિગ્ભિર્વ્યરોચત ॥

હયશ્ચ હયમેધાર્થં સ્વયં સ બ્રહ્મવાદિના ।
ઉત્સૃષ્ટઃ શાસ્ત્રવિધિના વ્યાસેનામિતતેજસા ॥

સ રાજા રાજધર્મેણ દીક્ષિતો વિબભૌ તદા ।
હેમમાલી રુક્મકણ્ઠઃ પ્રદીપ્ત ઇવ પાવકઃ ॥

કૃષ્ણાજિની દણ્ડપાણિઃ ક્ષૌમવાસાઃ સ ધર્મજઃ ।
વિબભૌ દ્યુતિમાન્ભૂયઃ પ્રજાપતિરિવાધ્વરે ॥

તથૈવાસ્યર્ત્વિજઃ સર્વે તુલ્યવેષા વિશામ્પતે ।
બભૂવુરર્જુનશ્ચાપિ પ્રદીપ્ત ઇવ પાવકઃ ॥

શ્વેતાશ્વઃ કપિકેતુશ્ચ સસારાશ્વં ધનઞ્જયઃ ।
વિધિવત્પૃથિવીપાલ ધર્મરાજસ્ય શાસનાત્ ॥

**ક્ષિપન્ગાણ્ડિવં રાજન્બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રવાન્ ।
તમશ્વં પૃથિવીપાલ મુદા યુક્તઃ સસાર ચ ॥

અનુમાર્ગં તદા રાજન્નાગમત્તત્પુરં વિભો ।
દ્રષ્ટુકામં કુરુશ્રેષ્ઠં પ્રયાસ્યનતં ધનઞ્જયમ્ ॥

તેષામન્યોન્યસમ્મર્દાદૂષ્મેવ સમાજાયત ।
દિદૃક્ષૂણાં હયં તં ચ તં ચૈવ હયસારિણમ્ ॥

તતઃ શબ્દો મહારાજ દિશઃ ખં પ્રતિપૂરયન્ ।
બભૂવ પ્રેક્ષતાં નૄમાં કુન્તીપુત્રં ધનઞ્જયમ્ ॥

એષ ગચ્છતિ કૌન્તેયસ્તુરગશ્ચૈવ દીપ્તિમાન્ ।
સમન્વેતિ મહાબાહુઃ સંસ્પૃશન્ધનુરુત્તમમ્ ॥

એવં શુશ્રાવ વદતાં ગિરો જિષ્ણુરુદારધીઃ ।
સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વ્રજારિષ્ટં પુનશ્ચૈહીતિ ભારત ॥

અથાપરે મનુષ્યેન્દ્ર પુરુષા વાક્યમબ્રુવન્ ।
નૈનં પશ્યામ સમ્મર્દે ધનુરેતત્પ્રદૃશ્યતે ॥

એતદ્ધિ ભીમનિર્હ્રાદં વિશ્રુતં ગાણ્ડિવં ધનુઃ । સ્વસ્તિ ગચ્છત્વરિષ્ટો વૈ પન્થાનમકુતોભયમ્ ।
નિવૃત્તમેનં દ્રક્ષ્યામઃ પુનરેષ્યતિ ચ ધ્રુવમ્ ॥

એવમાદ્યા મનુષ્યાણાં સ્ત્રીણાં ચ ભરતર્ષભ ।
શુશ્રાવ મધુરા વાચઃ પુનઃપુનરુદારધીઃ ॥

યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય શિષ્યશ્ચ કુશલો યજ્ઞકર્મણિ ।
પ્રાયાત્પાર્થેન સહિતઃ શાન્ત્યર્થં વેદપારગઃ ॥

બ્રાહ્મણાશ્ચ મહીપાલ બહવો વેદપારગાઃ । અનુજગ્મુર્મહાત્માનં ક્ષત્રિયાશ્ચ વિશામ્પતે ।
વિધિવત્પૃથિવીપાલ ધર્મરાજસ્ય શાસનાત્ ॥

પાણ્ડવૈઃ પૃથિવીમશ્વો નિર્જિતામસ્ત્રતેજસા ।
ચચાર સ મહારાજ યથાદેશં ચ સત્તમ ॥

તત્ર યુદ્ધાનિ વૃત્તાનિ યાન્યાસન્પાણ્ડવસ્ય હ ।
તાનિ વક્ષ્યામિ તે વીર વિચિત્રાણિ મહાન્તિ ચ ॥

સ હયઃ પૃથિવીં રાજન્પ્રદક્ષિણમવર્તત ।
સસારેત્તરતઃ પૂર્વં તન્નિબોધ મહીપતે ॥

અવમૃદ્રન્સ રાષ્ટ્રાણિ પાર્થિવાનાં હયોત્તમઃ ।
શનૈસ્તદા પરિયયૌ શ્વેતાશ્વશ્ચ મહારથઃ ॥

તત્ર સઙ્ગણના નાસ્તિ રાજ્ઞામયુતશસ્તદા ।
યેઽયુધ્યન્ત મહારાજ ક્ષત્રિયા હતબાન્ધવાઃ ॥

કિરાતા યવના રાજન્બહવોઽસિધનુર્ધરાઃ ।
મ્લેચ્છાશ્ચાન્યે બહુવિધાઃ પૂર્વં યે નિકૃતા રણે ॥

આર્યાશ્ચ પૃથિવીપાલાઃ પ્રહૃષ્ટનરવાહનાઃ ।
સમીયુઃ પાણ્ડુપુત્રેણ બહવો યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

એવં વૃત્તાનિ યુદ્ધાનિ તત્રતત્ર મહીપતે ।
અર્જુનસ્ય મહીપાલૈર્નાનાદેશસમાગતૈઃ ॥

યાન્યત્ર હયતો રાજન્પ્રવૃત્તાનિ મહાન્તિ ચ ।
તાનિ યુદ્ધાનિ વક્ષ્યામિ કૌન્તેયસ્ય તવાનઘ ॥