મહાભારત · અધ્યાય 14.74

ત્રિગર્તૈરભવદ્યુદ્ધં કૃતવૈરૈઃ કિરીટિનઃ ।
મહારથસમાજ્ઞાતૈર્હતાનાં પુત્રનપ્તૃભિઃ ॥

તે સમાજ્ઞાય સમ્પ્રાપ્તં યજ્ઞિયં તુરગોત્તમ***** વિષયાન્તં તતો વીરા દંશિતાઃ પર્યવારયન્ ॥

રથિનો બદ્ધતૂણીરાઃ સદશ્વૈઃ સમલઙ્કૃતૈઃ ।
પરિવાર્ય હયં રાજન્ગ્રહીતું સમ્પ્રચક્રમુઃ ॥

તતઃ કિરીટી સઞ્ચિન્ત્ય તેષાં તત્ર ચિકીર્ષિતમ્ ।
વારયામાસ તાન્વીરાન્સાન્ત્વપૂર્વમરિન્દમઃ ॥

તદનાદૃત્ય તે સર્વે શરૈરભ્યહનંસ્તદા ।
તમોરજોભ્યાં સઞ્છન્નાંસ્તાન્કિરીટી ન્યવારયત્ ॥

તાનવ્રવીત્તતો જિષ્ણુઃ પ્રહસન્નિવ ભારત ।
નિવર્તધ્વમધર્મજ્ઞાઃ શ્રેયો જીવિતમેવ ચ ॥

સ હિ વીરઃ પ્રયાસ્યન્વૈ ધર્મરાજેન વારિતઃ ।
હતબાન્ધવા ન તે પાર્ત હન્તવ્યાઃ પાર્થિવા ઇતિ ॥

સ તદા તદ્વચઃ શ્રુત્વા ધર્મરાજસ્ય ધીમતઃ ।
તાન્નિવર્તધ્વમિત્યાહ ન ન્યવર્તન્તિ ચાપિ તે ॥

તતસ્ત્રિગર્તરાજાનં સૂર્યવર્માણમાહવે ।
વિનદ્ય શરજાલેનિ પ્રજહાસ ધનઞ્જયઃ ॥

તતસ્તે રથઘોપેણ રથનેમિસ્વનેન ચ ।
પૂરયન્તો દિશઃ સર્વા ધનઞ્જયમુપાદ્રવન્ ॥

સૂર્યવર્મા તતઃ પાર્તે શરાણાં નતપર્વણામ્ ।
શતાન્યમુઞ્ચદ્રાજેન્દ્ર લઘ્વસ્ત્રમભિદર્શયન્ ॥

તથૈવાન્યે મહેષ્વાસા યે ચ તસ્યાનુયાયિનઃ ।
મુમુચુઃ શરવર્ષાણિ ધનઞ્જયવધૈષિણઃ ॥

સ તાઞ્જ્યામુખનિર્મુક્તૈર્બહુભિઃ સુબહૂઞ્શરાન્ ।
ચિચ્છેદ પાણ્ડવો રાજંસ્તે ભૂમૌ ન્યપતંસ્તદા ॥

કેતુવર્મા તુ તેજસ્વી તસ્યૈવાવરજો યુવા ।
યુયુધે ભ્રાતુરર્થાય પાણ્ડવેન યશસ્વિના ॥

તમાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય કેતુવર્માણમાહવે ।
અભ્યઘ્નન્નિશિતૈર્બાણૈર્બીભત્સુઃ પરવીરહા ॥

કેતુવર્મણ્યભિહતે ધૃતવર્મા મહારથઃ ।
રથેનાશુ સમુત્પત્ય શરૈર્જિષ્ણુમવાકિરત્ ॥

તસ્ય તાં શીઘ્રતામીક્ષ્ય તુતોષાતીવ વીર્યવાન્ ।
ગુડાકેશો મહાદેજા બાલસ્ય ધૃતવર્મણઃ ॥

ન સન્દધાનં દદૃશે નાદદાનં ચ તં તદા ।
કિરન્તમેવં સ શરાન્દદૃશે પાકશાસનિઃ ॥

સ તુ તં પૂજયામાસ ધૃતવર્માણમાહવે ।
મનસા તુ મુહૂર્તં વૈ રણે સમભિહર્ષયન્ ॥

ન વિવ્યાધ રણે ક્રુદ્ધઃ કુન્તીપુત્રો હસન્નિવ ।
સૌભદ્રસ્યેવ તત્કર્મ દૃષ્ટ્વા બાલસ્ય વિસ્મિતઃ ॥

તં પન્નગમિવ ક્રુદ્ધં કુરુવીરઃ સ્મયન્નિવ ।
પ્રીતિપૂર્વં મહાબાહુઃ પ્રાણૈર્ન વ્યપરોપયત્ ॥

સ તથા રક્ષ્યમાણો વૈ પાર્થેનામિતતેજસા ।
ધૃતવર્મા શરં દીપ્તં મુમોચ વિજયે તદા ॥

સ તેન વિજયસ્તૂર્ણમાસીદ્વિદ્ધઃ કરે ભૃશમ્ ।
મુમોચ ગાણ્ડિવં મોહાત્તત્પપાતાથ ભૂતલે ॥

ધનુષઃ પતતસ્તસ્ય સવ્યસાચિકરાદ્વિભો ।
બભૂવ સદૃશં રૂપં શક્રચાપસ્ય ભારત ॥

તસ્મિન્નિપતિતે દિવ્યે મહાધનુષિ પાર્થિવઃ ।
ચકાર સસ્વનં હાસં ધૃતવર્મા મહાહવે ॥

તતો રોષાર્દિતો જિષ્ણુઃ પ્રમૃજ્ય રુધિરં કરાત્ ।
ધનુરાદત્ત તદ્દિવ્યં શરવર્ષૈર્વવર્ષ ચ ॥

તતો હલહલાશબ્દો દિવસ્પૃગભવત્તદા ।
નાનાવિધાનાં ભૂતાનાં તત્કર્માણિ પ્રશંસતામ્ ॥

તતઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય સન્ક્રુદ્ધં કાલાન્તકયમોપમમ્ ।
જિષ્ણું ત્રૈગર્તકા યોધાઃ પરીતાઃ પર્યવારયન્ ॥

અભિસૃત્ય પરીપ્સાર્થં તતસ્તે ધૃતવર્મણઃ ।
પરિવવ્રુર્ગુડાકેશં તત્રાક્રુદ્ધ્યદ્ધનઞ્જયઃ ॥

તતો યોધાઞ્જઘાનાશુ તેષાં સ દશ ચાષ્ટ ચ ।
મહેન્દ્રવજ્રપ્રતિમૈરાયસૈર્બહુભિઃ શરૈઃ ॥

તાન્સમ્પ્રભગ્નાન્સમ્પ્રેક્ષ્ય ત્વરમાણો ધનઞ્જયઃ ।
શરૈરાશીવિષાકારૈર્જઘાન સ્વનવદ્ધસન્ ॥

તે ભગ્નમનસઃ સર્વે ત્રૈગર્તકમહારથાઃ ।
દિશોઽભિદુદ્રુવૂ રાજન્ધનઞ્જયશરાર્દિતાઃ ॥

હતાવશિષ્ટા હિ પરાઃ પાર્થં દૃષ્ટપરાક્રમાઃ । તમૂચુઃ પુરુષવ્યાઘ્રં સંશપ્તકનિષૂદનમ્ ॥

તવાસ્મ કિન્કરાઃ સર્વે સર્વે વૈ વશગાસ્તવ । આજ્ઞાપયસ્વઃ નઃ પાર્થ પ્રહ્વાન્પ્રેષ્યાનવસ્થિતાન્ ।
કરિષ્યામઃ પ્રિયં સર્વં તવ કૌરવનન્દન ॥

એતદાજ્ઞાય વચનં સર્વાંસ્તાનબ્રવીત્તદા ।
જીવિતં રક્ષત નૃપાઃ શાસનં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥