મહાભારત · અધ્યાય 14.54

બ્રૂહિ કેશવ તત્ત્વેન ત્વમધ્યાત્મમનિન્દિતમ્ ।
શ્રુત્વા શ્રેયોઽભિધાસ્યામિ શાપં વા તે જનાર્દન ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।

તમો રજશ્ચ સત્વં ચ વિદ્ધિ ભાવાન્મદાશ્રયાન્ ।
સ્થિતિસૃષ્ટિલયાધ્યક્ષો વિષ્ણુબ્રહ્મેશસઞ્જ્ઞિતઃ ॥

કદાચિત્તમસા રુદ્રો વિષ્ણુઃ સત્ત્વગુણે સ્થિતઃ ।
રજસ્યપિ તથા બ્રહ્મા સ્વગુણાન્યગુણાનુભૌ ॥

પ્રણવાત્મા ચ શબ્દાદીંસ્ત્રિગુણાત્મા ચરાચરમ્ । તથા રુદ્રાન્વસૂન્વાઽપિ વિદ્ધિ મત્પ્રભવાન્દ્વિજ ॥

મયિ સર્વાણિ ભૂતાનિ સર્વભૂતેષુ ચાપ્યહમ્ ।
સ્થિત ઇત્યભિજાનીહિ મા તે ભૂદત્ર સંશયઃ ॥

તથા દૈત્યગણાન્સર્વાન્યક્ષગન્ધર્વરાક્ષસાન્ ।
નાગાનપ્સરસશ્ચૈવ વિદ્ધિ મત્પ્રભવાન્દ્વિજ ॥

સદસચ્ચૈવ યત્પ્રાહુરવ્યક્તં વ્યક્તમેવ ચ ।
અક્ષરં ચ ક્ષરં ચૈવ સર્વમેતન્મદાત્મકમ્ ॥

યે ચાશ્રમેષુ વૈ ધર્માશ્ચતુર્ષુ વિહિતા મુને ।
વૈદિકાનિ ચ કર્માણિ વિદ્ધિ સર્વં મદાત્મકમ્ ॥

અસચ્ચ સચ્ચૈવ ચ યદ્વિશ્વં સદસતઃ પરમ્ ।
તતઃ પરતરં નાસ્તિ દેવદેવાત્સનાતનાત્ ॥

ઓન્કારપ્રભવાન્વેદાન્વિદ્ધિ માં ત્વં ભૃગૂદ્વહ ।
યૂપં સોમં ચરું હોમં ત્રિદશાપ્યાયનં મખે ॥

હોતારમપિ હવ્યં ચ વિદ્ધિં માં ભૃગુનન્દન ।
અધ્વર્યુઃ કલ્પકૃચ્ચાપિ હવિઃ પરમસંસ્કૃતમ્ ॥

ઉદ્ગાતા ચાપિ માં સ્તૌતિ ગીતઘોષૈર્મહાધ્વરે ।
પ્રાયશ્ચિત્તેષુ માં બ્રહ્મઞ્શાન્તિમઙ્ગલવાચકાઃ ॥

સ્તુવન્તિ વિશ્વકર્માણં સતતં દ્વિજસત્તમ ।
મમ વિદ્ધિ સુતં ધર્મમગ્રજં દ્વિજસત્તમ ॥

માનસં દયિતં વિપ્ર સર્વભૂતદયાત્મકમ્ ।
તત્રાહં વર્તમાનૈશ્ચ નિવૃત્તૈશ્ચૈવ માનવૈઃ ॥

બહ્વીઃ સંસરમાણો વૈ યોનીર્વર્તામિ સત્તમ ।
લોકસરન્ક્ષણાર્થાય ધર્મસંસ્થાપનાય ચ ॥

તૈસ્તૈર્વેષૈશ્ચ રૂપૈશ્ચ ત્રિષુ લોકેષુ ભાર્ગવ ।
અહં વિષ્ણુરહં બ્રહ્મા શક્રોઽથ પ્રભવાપ્યયઃ ॥

ભૂતગ્રામસ્ય સર્વસ્ય સ્રષ્ટા સંહાર એવ ચ ।
અધર્મે વર્તમાનાનાં સર્વેષામહમચ્યુતઃ ॥

ધર્મસ્ય સેતું બધ્નામિ ચલિતે ચલિતે યુગે ।
તાસ્તા યોનીઃ પ્રવિશ્યાહં પ્રજાનાં હિતકામ્યયા ॥

યદા ત્વહં દેવયોનૌ વર્તામિ ભૃગુનન્દન ।
તદાઽહં દેવવત્સર્વમાચરામિ ન સંશયઃ ॥

યદા ગન્ધર્વયોનૌ તુ વર્તામિ ભૃગુનન્દન ।
તદા ગન્ધર્વવચ્ચેષ્ટા સર્વાશ્ચેષ્ટામિ ભાર્ગવ ॥

નાગયોનૌ યદા ચૈવ તદા વર્તામિ નાગવત્ ।
યક્ષરાક્ષસયોન્યોસ્તુ યથાવદ્વિચરામ્યહમ્ ॥

માનુષ્યે વર્તમાને તુ કૃપણં યાચિતા મયા ।
ન ચ તે જાતસમ્મોહા વચોઽગૃહ્ણન્ત મોહિતાઃ ॥

ભયં ચ મહદુદ્દિશ્ય ત્રાસિતાઃ કુરવો મયા ।
ક્રુદ્ધેન ભૂત્વા તુ પુર્યથાવદનુદર્શિતાઃ ॥

તેઽધર્મેણેહ સંયુક્તાઃ પરીતાઃક કાલધર્મણા ।
ધર્મેણ નિહતા યુદ્ધે ગતાઃ સ્વર્ગં ન સંશયઃ ॥

લોકેષુ પાણ્ડવાશ્ચૈવ ગતાઃ ખ્યાતિં દ્વિજોત્તમ ।
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥