મહાભારત · અધ્યાય 14.117

કીદૃશાનાં તુ શૂદ્રાણાં નાનુગૃહ્ણાસિ ચાર્ચનમ્ ।
ઉદ્વેગસ્તવ કસ્માદ્ધિ તન્મે બ્રૂહિ સુરેશ્વર ॥
ભગવાનુવાચ ।

અવ્રતેનાપ્યભક્તેન સ્પૃષ્ટાં શૂદ્રેણ ચાર્ચનામ્ ।
તાં વર્જયામિ રાજેન્દ્ર શ્વપાકવિહિતામિવ ॥

નન્વહં શઙ્કરશ્ચાપિ ગાવો વિપ્રાસ્તથૈવ ચ ।
અશ્વત્થોઽમરરૂપં હિ ત્રયમેતદ્યુધિષ્ઠિર ॥

એતત્ત્રયં હિ મદ્ભક્તો નાવમન્યેત કર્હિચિત્ ।
અવમાનિતમેતત્તુ દહત્યાસપ્તમં કુલમ્ ॥

અશ્વત્થો બ્રાહ્મણા ગાવો મન્મયાસ્તારયન્તિ હિ ।
તસ્માદેતત્પ્રયત્નેન ત્રયં પૂજય પાણ્ડવ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

બ્રાહ્મણેનૈવ દેહેન કથં શૂદ્રત્વમાપ્નુયાત્ ।
બ્રહ્મ વા નશ્યતિ કથં વક્તું દેવ ત્વમર્હસિ ॥
ભગવાનુવાચ ।

કૂપસ્નાનં તુ યો વિપ્રઃ કુર્યાદ્દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
સ તેનૈવ શરીરેણ શૂદ્રત્વં યાત્યસંશયમ્ ॥

યસ્તુ રાજાશ્રયેણૈવ જીવેદ્દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
સ શૂદ્રત્વં વ્રજેદ્વિપ્રો વેદાનાં પારગોપિ સન્ ॥

પત્તને નગરે વાઽપિ યો દ્વાદશસમા વસેત્ ।
સ શૂદ્રત્વં વ્રજેદ્વિપ્રો નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

ઉત્પાદયતિ યઃ પુત્રં શૂદ્રાયાં કામમોહિતઃ ।
તસ્ય કાયગતં બ્રહ્મ સદ્ય એવ વિનશ્યતિ ॥

યઃ સોમલતિકાં વિપ્રઃ કેવલં ભક્ષયેદ્વૃથા ।
તસ્ય કાયગતં બ્રહ્મ સદ્ય એવ વિનશ્યતિ ॥

મૈથુનં કુરુતે યસ્તુ જિહ્વાયાં બ્રાહ્મણો નૃપ ।
તસ્ય કાયગતં બ્રહ્મ સદ્ય એવ વિનશ્યતિ ॥

વિપ્રત્વં દુર્લભં પ્રાપ્ય દુર્મર્ગૈરેવમાદિભિઃ ।
વિનાશયન્તિ યે તત્તુ તાઞ્શોચામિ યુધિષ્ઠિર ॥

તસ્માત્સર્વપ્રત્નેન મત્પ્રિયો યો યુધિષ્ઠિર ।
જાતિભ્રંશકરં કર્મ ન કુર્યાદીદૃશં દ્વિજઃ ॥