મહાભારત · અધ્યાય 13.95

યૌ ચ સ્યાતાં ચરણેનોપપન્નૌ યૌ વિદ્યયા સદૃશૌ જન્મના ચ ।
તાભ્યાં દાનં કતરસ્મૈ વિશિષ્ટ- મયાચમાનાય ચ યાચતે ચ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શ્રેયો વૈ યાચતઃ પાર્થ દાનમાહુરયાચતે ।
અર્હત્તમો વૈ ધૃતિમાન્કૃપણાદકૃતાત્મનઃ ॥

ક્ષત્રિયો રક્ષણધૃતિર્બ્રાહ્મણોઽનર્થનાધૃતિઃ ।
બ્રાહ્મણો ધૃતિમાન્વિદ્વાન્દેવાન્પ્રીણાતિ તુષ્ટિમાન્ ॥

યાચ્યમાહુરનીશસ્ય અતિહારં ચ ભારત ।
ઉદ્વેજયન્તિ યાચન્તિ યદા ભૂતાનિ દસ્યુવત્ ॥

મ્રિયતે યાચમાનો વૈ તમનુ મ્રિયતેઽદદત્ ।
દદત્સઞ્જીવયત્યેનમાત્માનં ચ યુધિષ્ઠિર ॥

આનૃશંસ્યં પરો ધર્મો યાચતે યત્પ્રદીયતે ।
અયાચતઃ સીદમાનાન્સર્વોપાયૈર્નિમન્ત્રયેત્ ॥

યદિ વૈ તાદૃશા રાષ્ટ્રે વસેયુસ્તે દ્વિજોત્તમાઃ ।
ભસ્મચ્છન્નાનિવાગ્નીંસ્તાન્બુધ્યેથાસ્ત્વં પ્રયત્નતઃ ॥

તપસા દીપ્યમાનાસ્તે દહેયુઃ પૃથિવીમપિ ।
અપૂજ્યમાનાઃ કૌરવ્ય પૂજાર્હાસ્તુ તથાવિધાઃ ॥

પૂજ્યા હિ જ્ઞાનવિજ્ઞાનતપોયોગસમન્વિતાઃ । તેભ્યઃ પૂજાં પ્રયુઞ્જીથા બ્રાહ્મણેભ્યઃ પરન્તપઃ

દદદ્બહુવિધાન્દેયાનુપચ્છન્દયતે ચ તાન્ ॥

યદગ્નિહોત્રે સુહુતે સાયમ્પ્રાતર્ભવેત્ફલમ્ ।
વિદ્યાવેદવ્રતવતિ તદ્દાનફલમુચ્યતે ॥

વિદ્યાવેદવ્રતસ્નાતા ન વ્યાપાશ્રયજીવિનઃ ।
ગૂઢસ્વાધ્યાયતપસો બ્રાહ્મણાન્સંશિતવ્રતાન્ ॥

કૃતૈરાવસથૈર્હૃદ્યૈઃ સપ્રેષ્યૈઃ સપરિચ્છદૈઃ ।
નિમન્ત્રયેથાઃ કૌરવ્ય કામૈશ્ચાન્યૈર્દ્વિજોત્તમાન્ ॥

અપિ તે પ્રતિગૃહ્ણીયુઃ શ્રદ્ધોપેતં યુધિષ્ઠિર ।
કાર્યમિત્યેવ મન્વાના ધર્મજ્ઞાઃ સૂક્ષ્મદર્શિનઃ ॥

અપિ તે બ્રાહ્મણા ભુક્ત્વા ગતાઃ સોદ્ધરણાન્ગૃહાન્ ।
યેષાં દારાઃ પ્રતીક્ષન્તે પર્જન્યમિવ કર્ષકાઃ ॥

અન્નાનિ પ્રાતઃસવને નિયતા બ્રહ્મચારિણઃ ।
બ્રાહ્મણાસ્તાત ભુઞ્જાનાસ્ત્રેતાગ્નિં પ્રીણયન્ત્યુત ॥

માધ્યન્દિનં તે સવનં દદતસ્તાત વર્તતામ્ ।
ગોહિરણ્યાનિ વાસાંસિ તેનેન્દ્રઃ પ્રીયતાં તવ ॥

તૃતીયં સવનં તે વૈ વૈશ્વદેવં યુધિષ્ઠિર ।
યદ્દેવેભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ વિપ્રેભ્યશ્ચ પ્રયચ્છસિ ॥

અહિંસા સર્વભૂતેભ્યઃ સંવિભાગશ્ચ સર્વશઃ ।
દમસ્ત્યાગો ધૃતિઃ સત્યં ભવત્યવભૃથાય તે ॥

એથ તે ચિતતો યજ્ઞઃ શ્રદ્ધાપૂતઃ સદક્ષિણઃ ।
વિશિષ્ટઃ સર્વયજ્ઞાનાં નિત્યં તાત પ્રવર્તતામ્ ॥