મહાભારત · અધ્યાય 13.89

તતઃ સ રાજા રાત્ર્યન્તે પ્રતિબુદ્ધો મહામનાઃ ।
કૃતપૂર્વાહ્ણિકઃ પ્રાયાત્સભાર્યસ્તદ્વનં પ્રતિ ॥

તતો દદર્શ નૃપતિઃ પ્રાસાદં સર્વકાઞ્ચનમ્ । મણિસ્તમ્ભસહસ્રાઢ્યં ગન્ધર્વનગરોપમમ્ ।
તત્ર દિવ્યાનભિપ્રાયાન્દદર્શ કુશિકસ્તદા ॥

પર્વતાન્રૂપ્યસાનૂંશ્ચ નલિનીશ્ચ સપઙ્કજાઃ । ચિત્રશાલાશ્ચ વિવિધાસ્તોરણાનિ ચ ભારત ।
શાદ્વલોપચિતાં ભૂમિં તથા કાઞ્ચનકુટ્ટિમામ્ ॥

સહકારાન્પ્રફુલ્લાંશ્ચ કેતકોદ્દાલકાન્વરાન્ ।
અશોકાન્સહકુન્દાંશ્ચ ફુલ્લાંશ્ચૈવાતિમુક્તકાન્ ॥

ચમ્પકાંસ્તિલકાન્ભવ્યાન્પનસાન્વઞ્જુલાનપિ ।
પુષ્પિતાન્કર્ણિકારાંશ્ચ તત્રતત્ર દદર્શ હ ॥

શ્યામાન્વારણપુષ્પાંશ્ચ તથાઽષ્ટપદિકા લતાઃ ।
તત્રતત્ર પરિક્લૃપ્તા દદર્શ સ મહીપતિઃ ॥

રમ્યાન્પદ્મોત્પલધરાન્સર્વર્તુકુસુમાંસ્તથા ।
વિમાનપ્રતિમાંશ્ચાપિ પ્રાસાદાઞ્શૈલસન્નિભાન્ ॥

શીતલાનિ ચ તોયાનિ ક્વચિદુષ્ણાનિ ભારત ।
આસનાનિ વિચિત્રાણિ શયનપ્રવરાણિ ચ ॥

પર્યઙ્કાન્રત્નસૌવર્ણાન્પરાર્ધ્યાસ્તરણાસ્તૃતાન્ ।
ભક્ષ્યં ભોજ્યમનન્તં ચ તત્રતત્રોપકલ્પિતમ્ ॥

વાણીવાદાઞ્છુકાંશ્ચૈવ શારિકા ભૃઙ્ગરાજકાન્ ।
કોકિલાઞ્છતપત્રાંશ્ચ સકોયષ્ટિકકુક્કુભાન્ ॥

મયૂરાન્કુક્કુટાંશ્ચાપિ દાત્યૂહાઞ્જીવજીવકાન્ ।
ચકોરાન્વાનરાન્હંસાન્સારસાંશ્ચક્રસાહ્વયાન્ ॥

સમન્તતઃ પ્રણદતો દદર્શ સુમનોહરાન્ ।
ક્વચિદપ્સરસાં સઙ્ઘાન્ગન્ધર્વાણાં ચ પાર્થિવ ॥

કાન્તાભિરપરાંસ્તત્ર પરિષ્વક્રાન્દદર્શ હ ।
ન દદર્શ ચ તાન્ભૂયો દદર્શ ચ પુનર્નૃપઃ ॥

ગીતધ્વનિં સુમધુરં તથૈવાધ્યયનધ્વનિમ્ ।
હંસાનસુમધુરાંશ્ચાપિ તત્ર શુશ્રાવ પાર્થિવઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વાઽત્યદ્ભુતં રાજા મનસાઽચિન્તયત્તદા ।
સ્વપ્નોઽયં ચિત્તવિભ્રંશ ઉતાહો સત્યમેવ તુ ॥

અહો સહ શરીરેણ પ્રાપ્તોસ્મિ પરમાં ગતિમ્ ।
ઉત્તરાન્વા કુરૂન્પુણ્યાનથવાઽપ્યમરાવતીમ્ ॥

કિઞ્ચેદં મહદાશ્ચર્યં સમ્પશ્યામીત્યચિન્તયત્ ।
એવં સઞ્ચિન્તયન્નેવ દદર્શ મુનિપુઙ્ગવમ્ ॥

તસ્મિન્વિમાને સૌવર્ણે મણિસ્તમ્ભસમાકુલે ।
મહાર્હે શયને દિવ્યે શયાનં ભૃગુનન્દનમ્ ॥

તમભ્યયાત્પ્રહર્ષેણ નરેન્દ્રઃ સહ ભાર્યયા ।
અન્તર્હિતસ્તતો ભૂયશ્ચ્યવનઃ શયનં વ તત્ ॥

તતોઽન્યસ્મિન્વનોદ્દેશે પુનરેવ દદર્શ તમ્ ।
કૌશ્યાં બૃસ્યાં સમાસીનં જપમાનં મહાવ્રતમ્ ॥

એવં યોગબલાદ્વિપ્રો મોહયામાસ પાર્થિવમ્ ॥

ક્ષણેન તદ્વનં ચૈવ તે ચૈવાપ્સરસાં ગણાઃ ।
ગન્ધર્વાઃ પાદપાશ્ચૈવ સર્વમન્તરધીયત ॥

નિઃશબ્દમભવચ્ચાપિ ગઙ્ગાકૂલં પુનર્નૃપ ।
કુશવલ્મીકભૂયિષ્ઠં બભૂવ ચ યથા પુરા ॥

તતઃ સ રાજા કુશિકઃ સભાર્યસ્તેન કર્મણા ।
વિસ્મયં પરમં પ્રાપ્તસ્તદ્દૃષ્ટ્વા મહદદ્ભુતમ્ ॥

તતઃ પ્રોવાચ કુશિકો ભાર્યા હર્ષસમન્વિતઃ । પશ્ય ભદ્રે યથાભાવાશ્ચિત્રા દૃષ્ટાઃ સુદુર્લભાઃ ।
પ્રસાદાદ્ભૃગુમુખ્યસ્ય કિમન્યત્ર તપોબલાત્ ॥

તપસા તદવાપ્યં હિ યન્ન શક્યં મનોરથૈઃ ।
ત્રૈલોક્યરાજ્યાદપિ હિ તપ એવ વિશિષ્યતે ॥

તપસા હિ સુતપ્તેનિ ક્રીડત્યેષ તપોધનઃ ।
અહો પ્રભાવો બ્રહ્મર્ષેશ્ચ્યવનસ્ય મહાત્મનઃ ॥

ઇચ્છયૈષ તપોવીર્યાદન્યાઁલ્લોકાન્સૃજેદપિ ।
બ્રાહ્મણા એવ જાયેરન્પુણ્યવાગ્બુદ્ધિકર્મણા ॥

ઉત્સહેદિહ કૃત્વૈવ કોઽન્યો વૈ ચ્યવનાદૃતે ।
બ્રાહ્મણ્યં દુર્લભં લોકે રાજ્યં હિ સુલભં નરૈઃ ॥

બ્રાહ્મણ્યસ્ય પ્રભાવાદ્ધિ રથે યુક્તૌ સ્વધુર્યવત્ ।
ઇત્યેવં ચિન્તયાનઃ સ વિદિતશ્ચ્યવનસ્ય વૈ ॥

સમ્પ્રેક્ષ્યોવાચ નૃપતિં ક્ષિપ્રમાગમ્યતામિતિ ।
ઇત્યુક્તઃ સહભાર્યસ્તુ સોભ્યગચ્છન્મહામુનિમ્ ॥

શિરસા વન્દનીયં તમવન્દત ચ પાર્થિવઃ । તસ્યાશિષઃ પ્રયુજ્યાથ સ મુનિસ્તં નરાધિપમ્ ।
નિષીદેત્યબ્રવીદ્ધીમાન્સાન્ત્વયન્પુરુષર્ષભઃ ॥

તતઃ પ્રકૃતિમાપન્નો ભાર્ગવો નૃપતે નૃપમ્ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા તર્પયન્નિવ ભારત ॥

રાજન્સમ્યગ્જિતાનીહ પઞ્ચપઞ્ચ સ્વયં ત્વયા ।
મનઃષષ્ઠાનીન્દ્રિયાણિ કૃચ્છ્રાન્મુક્તોસિ તેન વૈ ॥

સમ્યગારાધિતઃ પુત્ર ત્વયાઽહં વદતાંવર ।
ન હિ તે વૃજિતં કિઞ્ચિત્સુસૂક્ષ્મમપિ દૃશ્યતે ॥

અનુજાનીહિ માં રાજન્ગમિષ્યામિ યથાગતમ્ ।
પ્રીતોસ્મિ તવ રાજેન્દ્ર વરશ્ચ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
કુશિક ઉવાચ ।

અગ્નિમધ્યે ગતેનેવ ભગવન્સન્નિધૌ મયા ।
વર્તિતં ભૃગુશાર્દૂલ યન્ન દગ્ધોસ્મિ તદ્બહુ ॥

એષ એવ વરો મુખ્યઃ પ્રાપ્તો મે ભૃગુનન્દન ।
યત્પ્રીતોસિ મમાચારૈઃ કુલં ત્રાતં ચ મેઽનઘ ॥

એથ મેઽન્દ્રગ્રહો વિપ્ર જીવિતે ચ પ્રયોજનમ્ ।
એતદ્રાજ્યફલં ચૈવ તપસશ્ચ ફલં મમ ॥

યદિ ત્વં પ્રીતિમાન્વિપ્ર મયિ વૈ ભૃગુનન્દન ।
અસ્તિ મે સંશયઃ કશ્ચિત્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ ॥