મહાભારત · અધ્યાય 13.76

તતઃ કદાચિદ્દેવેન્દ્રો દિવ્યરૂપવપુર્ધરઃ ।
ઇદમન્તરમિત્યેવમભ્યગાત્તમથાશ્રમમ્ ॥

રૂપમપ્રતિમં કૃત્વા લોભનીયં જનાધિપઃ ।
દર્શનીયતમો ભૂત્વા પ્રવિવેશ તમાશ્રમમ્ ॥

સ દદર્શ તમાસીનં વિપુલસ્ય કલેબરમ્ ।
નિશ્ચેષ્ટં સ્તબ્ધનયનં યતાઽલેખ્યગતં તથા ॥

રુચિં ચ રુચિરાપાઙ્ગીં પીનશ્રોણિપયોધરામ્ ।
પદ્મપત્રવિશાલાક્ષીં સમ્પૂર્ણેન્દુનિભાનનામ્ ॥

સા તમાલોક્ય સહસા પ્રત્યુત્તાતુમિયેષ હ ।
રૂપેણ વિસ્મિતા કોઽસીત્યથ વક્તુમિવેચ્છતી ॥

ઉત્થાતુકામા તુ સતી વિષ્ટવ્ધા વિપુલેન સા ।
નિગૃહીતા મનુષ્યેન્દ્ર ન શશાક વિચેષ્ટિતુમ્ ॥

તામાબભાષે દેવેન્દ્રઃ સામ્ના પરમવલ્******* ।
ત્વદર્થમાગતં વિદ્ધિ દેવેન્દ્ર માં શુચિસ્મિતે ॥

ક્લિશ્યમાનમનઙ્ગેન ત્વત્સઙ્કલ્પભવેન હ ।
તત્પર્યાપ્નુહિ માં સુભ્રુ પુરા કાલોઽતિવર્તતે ॥

તમેવંવાદિનં શક્રં શુશ્રાવ વિપુલો મુનિઃ ।
ગુરુપત્નયાઃ શરીરસ્થો દદર્શ ત્રિદસાધિપમ્ ॥

ન શશાક ચ સા રાજન્પ્રત્યુત્થાતુમનિન્દિતા ।
વક્તું ચ નાશકદ્રાજન્વિષ્ટબ્દા વિપુલેન સા ॥

આકારં ગુરુપત્ન્યાસ્તુ સ વિજ્ઞાય ભૃગૂદ્વહઃ । નિજય્નાહ મહાતેજા યોગેન બલવત્પ્રભો ।
બબન્ધ યોગબન્ધૈશ્ચ તસ્યાઃ સર્વેન્દ્રિયાણિ સઃ ॥

તાં નિર્વિકારાં દૃષ્ટ્વા તુ પુનરેવ શચીપતિઃ ।
ઉવાચ વ્રીહિતો રાજંસ્તાં યોગબલમોહિતામ્ ॥

એહ્યેહીતિ તતઃ સા તુ પ્રતિવક્તુમિયેષ તમ્ ।
સ તાં વાચ્યં ગુરોઃ પત્ન્યા વિપુલઃ પર્યવર્તયત્ ॥

ભોઃ કિમાગમને કૃત્યમિતિ તસ્યાસ્તુ નિઃસૃતા ।
વક્ત્રાચ્છશાઙ્કસદૃશાદ્વાણી સંસ્કારભૂષણા ॥

વીડિતા સા તુ તદ્વાક્યમુક્ત્વા પરવશા તદા ।
પુરન્દરશ્ચ સન્ત્રસ્તો બભૂવ વિમના ભૃશમ્ ॥

સ તદ્વૈકૃતમાલક્ષ્ય દેવરાજો વિશામ્પતે ।
અવૈક્ષત સહસ્રાક્ષસ્તદા દિવ્યેન ચક્ષુષા ॥

સ દદર્શ મુનિં તસ્યાઃ શરીરાન્તરગોચરમ્ ।
પ્રતિબિમ્બમિવાદર્શે ગુરુપત્ન્યાઃ શરીરગમ્ ॥

સ તં ઘોરેણ તપસા યુક્તં દૃષ્ટ્વા પુરન્દરઃ ।
પ્રાવેપત સુસન્ત્રસ્તો વ્રીડિતશ્ચ તદા વિભો ॥

વિમુચ્ય ગુરુપત્નીં તુ વિપુલઃ સુમહાતપાઃ ।
સ્વકલેબરમાવિશ્ય શક્રં ભીતમથાબ્રવીત્ ॥

અજિતેન્દ્રિય દુર્બુદ્ધે પાપાત્મક પુરન્દર ।
ન ચિરં પૂજયિષ્યન્તિ દેવાસ્ત્વાં માનુષાસ્તથા ॥

કિન્નુ તદ્વિસ્મૃતં શક્ર ન તન્મનસિ તે સ્થિતમ્ ।
ગૌતમેનાસિ યન્મુક્તો ભગાઙ્કપરિચિહ્નિતઃ ॥

જાને ત્વાં બાલિશમતિમકૃતાત્માનમસ્થિરમ્ ।
મયેયં રક્ષ્યતે મૂઢ ગચ્છ પાપ યથાગતમ્ ॥

નાહં ત્વામદ્ય મૂઢાત્મન્દહેયં હિ સ્વતેજસા ।
કૃપાયમાનસ્તુ ન તે દગ્ધુમિચ્છામિ વાસવ ॥

સ ચ ઘોરતમો ધીમાન્ગુરુર્મે પાપચેતસમ્ ।
દૃષ્ટ્વા ત્વાં નિર્દહેદદ્ય ક્રોધદીપ્તેન ચક્ષુષા ॥

નૈવં તુ શક્ર કર્તવ્યં પુનર્માન્યાશ્ચ તે દ્વિજાઃ ।
મા ગમઃ સસુતામાત્યઃ ક્ષયં બ્રહ્મબલાર્દિતઃ ॥

અમરોસ્મીતિ યદ્બુદ્ધિં સમાસ્થાય પ્રવર્તતે ।
માવમંસ્થા ન તપસા ન સાધ્યં નામ કિઞ્ચન ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તચ્છ્રુત્વા વચનં શક્રો વિપુલસ્ય મહાત્મનઃ ।
ન કિઞ્ચિદુક્ત્વા વ્રીડાર્તસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

મુહૂર્તયાતે તસ્મિંસ્તુ દેવશર્મા મહાતપાઃ ।
કૃત્વા યજ્ઞં યથાકામમાજગામ સ્વમાશ્રમમ્ ॥

આગતેઽથ ગુરૌ રાજન્વિપુલઃ પ્રિયકર્મકૃત્ ।
રક્ષિતાં ગુરેવ ભાર્યાં ન્યવેદયદનિન્દિતામ્ ॥

અભિવાદ્ય ચ શાન્તાત્મા સ ગુરું ગુરુવત્સલઃ ।
વિપુલઃ પર્યુપાતિષ્ઠદ્યથાપૂર્વમશઙ્કિતઃ ॥

વિશ્રાન્તાય તતસ્તસ્મૈ સહાસીનાય ભાર્યયા ।
નિવેદયામાસ તદા વિપુલઃ શક્રકર્મ તત્ ॥

તચ્છુત્વા સ મુનિસ્તુષ્ટોં વિપુલસ્ય પ્રતાપવાન્ ।
બભૂવ શીલવૃત્તાભ્યાં તપસા નિયમેન ચ ॥

વિપુલસ્ય ગુરૌ વૃત્તિં ભક્તિમાત્મનિ તત્પ્રભુઃ ।
ધર્મે ચ સ્થિરતાં દૃષ્ટ્વા સાધુસાધ્વિત્યભાષત ॥

પ્રતિનન્દ્ય ચ ધર્માત્મા શિષ્યં ધર્મપરાયણમ્ ।
વરેણ ચ્છન્દયામાસ દેવશર્મા મહામતિઃ ॥

સ્થિતિં ચ ધર્મે જગ્રાહ સ તસ્માદ્ગુરુવત્સલઃ ।
અનુજ્ઞાતશ્ચ ગુરુણા ચચારાનુત્તમં તપઃ ॥

તથૈવ દેવશર્માપિ સભાર્યઃ સ મહાતપાઃ ।
નિર્ભયો બલવૃત્રઘ્નાચ્ચચાર વિજને વને ॥