મહાભારત · અધ્યાય 13.68

કિં રાજ્ઞઃ સર્વકૃત્યાનાં ગરીયઃ સ્યાત્પિતામહ । કુર્વન્કિં કર્મ નૃપતિરુભૌ લોકૌ સમશ્રુતે
ભીષ્મ ઉવાચ ।

એતદ્રાજ્ઞઃ કૃત્યતમમભિષિક્તસ્ય ભારત ।
બ્રાહ્મણાનાં રક્ષણં ચ પૂજા ચ સુખમિચ્છતઃ ॥

કર્તવ્યં પાર્થિવેન્દ્રેણ તથૈવ ભરતર્ષભ ।
શ્રોત્રિયાન્બ્રાહ્મણાન્વૃદ્ધાન્નિત્યમેવાભિપૂજયેત્ ॥

પૌરજાનપદાંશ્ચાપિ બ્રાહ્મણાંશ્ચ બહુશ્રુતાન્ ।
સાન્ત્વેન ભોગદાનેન નમસ્કારૈઃ સદાઽર્ચયેત્ ॥

એતત્કૃત્યતમં રાજ્ઞો નિત્યમેવોપલક્ષયેત્ ।
યથાઽત્માનં યથા પુત્રાંસ્તથૈતાન્પ્રતિપાલયેત્ ॥

યે ચાપ્યેષાં પૂજ્યતમાસ્તાન્દૃઢં પ્રતિપૂજયેત્ ।
તેષુ શાન્તેષુ તદ્રાષ્ટ્રં સર્વમેવ વિરાજતે ॥

તે પૂજ્યાસ્તે નમસ્કાર્યા માન્યાસ્તે પિતરો યથા ।
તેષ્વેવ યાત્રા લોકાનાં ભૂતાનામિવ વાસવે ॥

અભિચારૈરુપાયૈશ્ચ દહેયુરપિ ચેતસા । નિઃશેપં કુપિતાઃ કુર્યુરુગ્રાઃ સત્યપરાક્રમાઃ ।

નાન્તમેષાં પ્રપશ્યામિ ન દિશશ્ચાપ્યપાવૃતાઃ ।
કુપિતાઃ સમુદીક્ષન્તે દાવેષઅવગ્નિશિખા ઇવ ॥

માન્યાસ્તેષાં સાધવો યે ન નિન્દ્યાશ્ચાપ્યસાધવઃ । બિભ્યત્યેષાં સાહસિકા ગુણાસ્તેષામતીવ હિ ।
કૂપા ઇવ તૃણચ્છન્ના વિશુદ્ધા દ્યૌરિવાપરે ॥

પ્રસહ્યકારિણઃ કેચિત્કાર્પાસમૃદવોઽપરે ।
સન્તિ ચૈષામતિશઠાસ્તથૈવાન્યે તપસ્વિનઃ ॥

કૃષિગોરક્ષ્યમપ્યેકે ભૈક્ષ્યમન્યેઽપ્યનુષ્ઠિતાઃ ।
ચોરાશ્ચાન્યેઽનૃતાશ્ચાન્યે તથાઽન્યે નટનર્તકાઃ ॥

સર્વકર્મસહાશ્ચાન્યે પાર્થિવેષ્વિતરેષુ ચ ।
વિવિધાચારયુક્તાશ્ચ બ્રાહ્મણા ભરતર્ષભ ॥

નાનાકર્મસુ રક્તાનાં બહુકર્મોપજીવિનામ્ । ધર્મજ્ઞાનાં સતાં તેષાં નિત્યમવોનુકીર્તયેત્

પિતૄણાં દેવતાનં ચ મનુષ્યોરગરક્ષસામ્ ।
પુરાઽપ્યેતે મહાભાગા બ્રાહ્મણા વૈ જનાધિપ ॥

નૈતે દેવૈર્ન પિતૃભિર્ન ગન્ધર્વૈર્ન રાક્ષસૈઃ ।
નાસુરૈર્ન પિશાચૈશ્ચ શક્યા જેતું દ્વિજાતયઃ ॥

અદૈવં દૈવતં કુર્યુર્દૈવતં ચાપ્યદૈવતમ્ ।
યમિચ્છેયુઃ સ રાજા સ્યાદ્યં દ્વિષ્યુઃ સ પરાભવેત્ ॥

પરિવાદં ચ યે કુર્યુર્બ્રાહ્મણાનામચેતસઃ ।
સત્યં બ્રવીમિ તે રાજન્વિનશ્યેયુર્ન સંશયઃ ॥

નિન્દાપ્રશંસાકુશલાઃ કીર્ત્યકીર્તિપરાયણાઃ ।
પરિકુપ્યન્તિ તે રાજન્સતતં દ્વિષતાં દ્વિજાઃ ॥

બ્રાહ્મણા યં પ્રશંસન્તિ પુરુષઃ સ પ્રવર્ધતે ।
બ્રાહ્મણૈર્યઃ પરાકૃષ્ટઃ પરાભૂયાત્ક્ષણાદ્ધિ સઃ ॥

શકા યવનકામ્ભોજાસ્તાસ્તાઃ ક્ષત્રિયજાતયઃ ।
વૃષલત્વં પરિગતા બ્રાહ્મણાનામદર્શનાત્ ॥

દ્રાવિડાશ્ચ કલિઙ્ગાશ્ચ પુલિન્દાશ્ચાપ્યુશીનરાઃ ।
કોલિસર્પા મહિપકાસ્તાસ્તાઃ ક્ષત્રિયજાતયઃ ॥

વૃપલત્વં પરિગતા બ્રાહ્મણાનામદર્શનાત્ ।
શ્રેયાન્પરાજયસ્તેભ્યો ન જયો જયતાંવર ॥

યસ્તુ સર્વમિદં હન્યાદ્બ્રાહ્મણં ચ ન તત્સમમ્ ।
બ્રહ્મવધ્યા મહાન્દોષ ઇત્યાહુઃ પરમર્ષયઃ ॥

પરિવાદો દ્વિજાતીનાં ન શ્રોતવ્યઃ કથઞ્ચન ।
આસીતાધોમુખસ્તૂષ્ણીં સમુત્થાય વ્રજેત વા ॥

ન સ જાતો જનિષ્યો વા પૃથિવ્યામિહ કશ્ચન ।
યો બ્રાહ્મણવિરોધેન સુખં જીવિતુમુત્સહેત્ ॥

દુર્ગ્રાહ્યો મુષ્ટિના વાયુર્દુઃસ્પર્શઃ પાણિના શશી ।
દુર્ધરા પૃથિવી મૂર્ધ્ના દુર્જયા બ્રાહ્મણા ભુવિ ॥