મહાભારત · અધ્યાય 13.51

અથ સા સ્ત્રી તમુવાચ વિપ્રમેવં ભવત્વિતિ ।
તૈલં દિવ્યમુપાદાય સ્નાનશાટીમુપાનયત્ ॥

અનુજ્ઞાતા ચ મુનિના સા સ્ત્રી તેન મહાત્મના ।
અથાસ્ય તૈલેનાઙ્ગાનિ સર્વાણ્યેવાભ્યમૃક્ષત ॥

શનૈશ્ચાચ્છાદિતસ્તત્ર સ્નાનશાલામુપાગમત્ ।
ભદ્રાસનં તતશ્ચિત્રમૃષિરન્વગમન્નવમ્ ॥

અથોપવિષ્ટશ્ચ યદા તસ્મિન્ભદ્રાસને તદા । સ્નાપયામાસ શનકૈસ્તમૃષિં સુખહસ્તવત્ ।
દિવ્યં ચ વિધિવચ્ચક્રે સોપચારં મુનેસ્તદા ॥

જલેન સુસુખોષ્ણેન તસ્યા હસ્તસુખેન ચ ।
વ્યતીતાં રજનીં કૃત્સ્નાં નાજાનાત્સ મહાવ્રતઃ ॥

તત ઉત્થાય સ મુનિસ્તદા પરમવિસ્મિતઃ ।
પૂર્વસ્યાં દિશિ સૂર્યં ચ સોઽપશ્યદુદિતં દિવિ ॥

સન્ધ્યોપાસનમિત્યેવ સર્વપાપહરં ન મે । તસ્ય બુદ્ધિરિયં કિન્તુ મોહસ્તત્ત્વમિદં ભવેત્ ॥

અથોપાસ્ય સહસ્રાંશું કિં કોરમીત્યુવાચ તામ્ ।
સા ચામૃતરસપ્રખ્યં ક્રષેરન્નમુપાહરત્ ॥

તસ્ય સ્વાદુતયાઽન્નસ્ય ન પ્રભૂતં ચકાર સઃ ।
વ્યગમચ્ચાપ્યહઃશેષ તતઃ સન્ધ્યાઽગમત્પુનઃ ॥

અથ સા સ્ત્રી ભગવન્તં સુપ્યતામિત્યચોદયત્ ।
તત્ર વૈ શયને દિવ્યે તસ્ય તસ્યાશ્ચ કલ્પિતે ॥

[પૃથક્ર્વૈવ તથા સુપ્તૌ સા સ્ત્રી સ ચ મુનિસ્તદા । તથાઽર્થરાત્રે સા સ્ત્રી તુ શયનં તદુપાગમત્ ॥ ]
અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ।

ન ભદ્રે પરદારેષુ મનો મે સમ્પ્રસજ્જતિ ।
ઉત્તિષ્ઠ ભદ્રે ભદ્રં તે સ્વાપં વૈ વિરમસ્વ ચ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

સા તદા તેન વિપ્રેણ તથા ધૃત્યા નિવર્તિતા ।
સ્વતન્ત્રાઽસ્મીત્યુવાચર્ષિં ન ધર્મચ્છલમસ્તિ તે ॥
અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ।

નાસ્તિ સ્વતન્ત્રતા સ્ત્રીણામસ્વતન્ત્રા હિ યોષિતઃ ।
પ્રજાપતિમતં હ્યેતન્ન સ્ત્રી સ્વાતન્ત્ર્યમર્હતિ ॥
સ્ત્ર્યુવાચ ।

બાધને મૈથુનં વિપ્ર મમ ભક્તિં ચ પશ્ય વૈ ।
અધર્મં પ્રાપ્સ્યસે વિપ્ર યન્માં ત્વં નાભિનન્દસિ ॥
અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ।

હરન્તિ દોષજાતાનિ નરમિન્દ્રિયકિઙ્કરમ્ ।
પ્રભવામિ સદા ધૃત્યા ભદ્રે સ્વશયનં વ્રજ ॥
સ્ત્ર્યુવાચ ।

શિરસા પ્રણમે વિપ્ર પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ।
ભૂમૌ નિપતમાનાયાઃ શરણં ભવ મેઽનઘ ॥

યદિ વા દોષજાતં ત્વં પરદારેષુ પશ્યસિ ।
આત્માનં સ્પર્શયામ્યદ્ય પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ મે દ્વિજ ॥

ન દોષો ભવિતા ચૈવ સત્યેનૈતદ્બ્રવીમ્યહમ્ । સ્વતન્ત્રાં માં વિજાનીહિ યો ધર્મઃ સોસ્તુ વૈ મયિ ।
ત્વય્યાવેશિતચિત્તા ચ સ્વતન્ત્રાઽસ્મિ ભજસ્વ મામ્ ॥
અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ।

સ્વતન્ત્રા ત્વં કથં ભદ્રે બ્રૂહિ કારણમત્ર વૈ ।
નાસ્તિ ત્રિલોકે સ્ત્રી કાચિદ્યા વૈ સ્વાતન્ત્ર્યમર્હતિ ॥

પિતા રક્ષતિ કૌમારે ભર્તા રક્ષતિ યૌવને । પુત્રસ્તુ સ્થાવિરે ભાવે ન સ્ત્રી સ્વાતન્ત્ર્યમર્હતિ ।
ન વૃદ્ધામક્ષતાં મન્યે ચ ચેચ્છા ત્વયિ મેઽનઘે
સ્ત્ર્યુવાચ ।

કૌમારં બ્રહ્મચર્યં મે કન્યૈવાસ્મિ ન સંશયઃ ।
પત્નીં કુરુષ્વ માં વિપ્ર શ્રદ્ધાં વિજહિ મા મમ ॥
અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ।

યથા મમ તથા તુભ્યં યથા તુભ્યં તથા મમ ।
જિજ્ઞાસેયમૃષેસ્તસ્ય વિઘ્નઃ સત્યં નુ કિં ભવેત્ ॥

આશ્ચર્યં પરમં હીદં કિન્નુ શ્રેયો હિ મે ભવેત્ ।
દિવ્યાભરણવસ્ત્રા હિ કન્યેયં મામુપસ્થિતા ॥

કિં ત્વસ્યાઃ પરમં રૂપં જીર્ણમાસીત્કથં પુનઃ ।
કન્યારૂપમિહાદ્યૈવં કિમિવાત્રોત્તરં ભવેત્ ॥

યથા મે પરમા શક્તિર્ન વ્યુત્થાને કથઞ્ચન ।
ન રોચતે હિ વ્યુત્થાનં સત્યેનાસાદયામ્યહમ્ ॥