મહાભારત · અધ્યાય 13.52
ન બિભેતિ કથં સા સ્ત્રી શાપાચ્ચ પરમદ્યુતે ।
કથં નિવૃત્તો ભગવાંસ્તદ્ભવાન્પ્રબ્રવીતુ મે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
અષ્ટાવક્રોઽન્વપૃચ્છત્તાં રૂપં વિકુરુષે કથમ્ ।
ન ચાનૃતં તે વક્તવ્યં બ્રૂહિ બ્રાહ્મણકામ્યયા ॥
સ્ત્ર્યુવાચ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યોર્યત્રૈષા કામ્યા બ્રાહ્મણસત્તમ ।
શૃણુષ્વાવહિતઃ સર્વં યદિદં સત્યવિક્રમ ॥
જિજ્ઞાસેયં પ્રયુક્તા મે સ્થૈર્યં કર્તું તવાનઘ ।
અવ્યુત્થાનેન તે લોકા જિતાઃ સત્યપરાક્રમ ॥
ઉત્તરાં માં દિશં વિદ્ધિ દૃષ્ટં સ્ત્રીચાપલં ચ તે ।
સ્થવિરાણામપિ સ્ત્રીણાં બાધતે મૈથુનજ્વરઃ ॥
અવિશ્વાસો ન વ્યસની નાતિસક્તોઽપ્રવાસકઃ । વિદ્વાન્સુશીલઃ પુરુષઃ સદારઃ સુખમશ્નુતે ॥
તુષ્ટઃ પિતામહસ્તેઽદ્ય તથા દેવાઃ સવાસવાઃ ॥
સત્વં યેન ચ કાર્યેણ સમ્પ્રાપ્તો ભગવાનિહ ।
પ્રેષિતસ્તેન વિપ્રેણ કન્યાપિત્રા દ્વિજર્ષભઃ ॥
પ્રેષિતશ્ચોપદેશાય તચ્ચ સર્વં શ્રુતં ત્વયા ॥
નિતાન્તં સ્ત્રી ભોગપરા પ્રિયવાદાપ્રવાસનાત્ ।
રક્ષ્યતે ચાકુચેલાદ્યૈરપ્રસઙ્ગાનુવર્તનૈઃ ॥
અપર્વસ્વનિષિદ્ધાસુ રાત્રિષ્વપ્યનૃતૌ વ્રજેત્ ।
રાત્રૌ ચ નાતિનિયમો ન વૈ હ્યનિયમો ભવેત્ ॥
ક્ષેમૈર્ગમિષ્યસિ ગૃહં શ્રમશ્ચ ન ભવિષ્યતિ ।
કન્યાં પ્રાપ્સ્યસિ તાં વિપ્ર પુત્રિણી ચ ભવિષ્યતિ ॥
કામ્યયા પૃષ્ટવાંસ્ત્વં માં તતો વ્યાહૃતમુત્તરમ્ ।
અનતિક્રમણીયા સાકૃત્સ્નૈર્લોકૈસ્ત્રિભિઃ સદા ॥
ગચ્છસ્વ કૃતકૃત્યસ્ત્વં કિં વાઽન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ ।
યાવદ્બ્રવીમિ વિપ્રર્ષે અષ્ટાવક્ર યથાતથમ્ ॥
ઋષિણા પ્રસાદિતા ચાસ્મિ તવ હેતોર્દ્વિજર્ષભ ।
તસ્ય સમ્માનનાર્થં મે ત્વયિ વાક્યં પ્રભાષિતમ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્યાઃ સ વિપ્રઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિતઃ ।
અનુજ્ઞાતસ્તયા ચાપિ સ્વગૃહં પુનરાવ્રજત્ ॥
ગૃહમાગત્ય વિશ્રાન્તઃ સ્વજનં પરિપૃચ્છ્ય ચ ।
અભ્યાગચ્છચ્ચ તં વિપ્રં ન્યાયતઃ કુરુનન્દન ॥
પૃષ્ટશ્ચ તેન વિપ્રેણ દૃષ્ટં ત્વેતન્નિદર્શનમ્ ।
પ્રાહ વિપ્રં તદા વિપ્રઃ સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ॥
ભવતાઽહમનુજ્ઞાતઃ પ્રાસ્થિતો ગન્ધમાદનમ્ ।
તસ્ય ચોત્તરતો દેશે દૃષ્ટં મે દૈવતં મહત્ ॥
તયા ચાહમનુજ્ઞાતો ભવાંશ્ચાપિ પ્રકીર્તિતઃ ।
શ્રાવિતશ્ચાપિ તદ્વાક્યં ગૃહં ચાભ્યાગતઃ પ્રભો ॥
તમુવાચ તદા વિપ્રઃ સુતાં પ્રતિગૃહાણ મે ।
નક્ષત્રતિથિસંયોગે પાત્રં હિ પરમં ભવાન્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
અષ્ટાવક્રસ્તથેત્યુક્ત્વા પ્રતિગૃહ્ય ચ તાં પ્રભો ।
કન્યાં પરમધર્માત્મા પ્રીતિમાંશ્ચાભવત્તદા ॥
કન્યાં તાં પ્રતિગૃહ્યૈવ ભાર્યાં પરમશોભનામ્ ।
ઉવાસ મુદિતસ્તત્ર શ્વાશ્રમે વિગતજ્વરઃ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0